ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΛΑΜΠΡΟΣ: «Ο Γεωργάκης Ολύμπιος υπήρξε ένας αληθινός και αγνός αγωνιστής του 1821»

 ΟΜΙΛΙΑ ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΛΑΜΠΡΟΥ ΣΤΟΝ ΚΥΚΛΟ ΤΩΝ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΩΝ ΒΡΑΔΙΝΩΝ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΩΝ ΣΤΗΝ ΣΤΕΓΗ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ «ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΛΑΜΑΣ»

ΤΗ ΔΕΥΤΕΡΑ 11η ΜΑIΟΥ 2026 ΜΕ ΘΕΜΑ :

«Ο Γεωργάκης Ολύμπιος υπήρξε ένας αληθινός 

 και αγνός αγωνιστής του 1821»

         

                                                    ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΛΑΜΠΟΣ*

     Σε μια λιτή εκδήλωση στην οποία παραβρέθηκαν μέλη της Εταιρείας Λογοτεχνών Νοτιοδυτικής Ελλάδας, άνθρωποι των γραμμάτων και τεχνών αλλά και απλοί πολίτες, ο Θεόδωρος Λάμπρος μίλησε για τον αγαπημένο του όπως ανέφερε αγωνιστή του 1821 τονίζοντας ότι ήταν και ένας από τους βασικούς λόγους που τον ώθησαν στο να σπουδάσει ιστορία και να κάνει τις Μεταπτυχιακές του σπουδές πάνω στην Ελληνική Επανάσταση του 1821.

  Μιλώντας για τα μηνύματα της θυσίας του Γεωργάκη Ολύμπιου ο Θεόδωρος Λάμπρος ανέφερε μεταξύ άλλων ότι « ο αγνός αγωνιστής Γεωργάκης Ολύμπιος έπεσε σαν άλλος «Λεωνίδας» στη Μονή Σέκου αγωνιζόμενος για μια ελεύθερη πατρίδα. Ενώ είχε την ευκαιρία να διαφύγει και να σώσει την ζωή του, αυτός έμεινε στην ιστορική Μονή , αγωνίστηκε και έπεσε σαν άλλος Λεωνίδας υπερασπιζόμενος την πατρίδα του και την Ορθόδοξη πίστη του. Υπήρξε ο βασικός πρωταγωνιστής της πρώτης Επανάστασης που έγινε στην Μολδοβλαχία το 1821 και ο σπόρος που αυτός έριξε με τον ηρωϊκό του θάνατο, είχε σαν αποτέλεσμα να επακολουθήσει το έπος του 1821 με τις μεγάλες νίκες των Ελλήνων κατά τα πρώτα δυο χρόνια του εθνικού ξεσηκωμού. 

  Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Ηλείος Ιστορικός απάντησε σε ερωτήματα που του έθεσαν οι παρευρισκόμενοι για τον Γεωργάκη Ολύμπιο καθώς και για το πόσο οι σημερινοί Έλληνες γνωρίζουν σήμερα την ιστορία τους.

  Συγκινητική στιγμή στην εκδήλωση υπήρξε όταν ο κ. Ζορμπάς από το κοινό δώρισε στον Θεόδωρο Λάμπρο ένα αναμνηστικό δώρο το οποίο περιείχε μια καλαίσθητη κορνίζα με το πορτρέτο του Γεωργάκη Ολύμπιου – μια αξιέπαινη πρωτοβουλία που συγκίνησε τον Ηλείο Ιστορικό που ευχαρίστησε με την σειρά του τον κ. Ζορμπά για αυτό το υπέροχο όπως τόνισε δώρο του.

Ο αγνός αγωνιστής Γεωργάκης Ολύμπιος

O Γεωργάκης Ολύμπιος γεννήθηκε την άνοιξη του 1772 στο Λιβάδι (4/3/1772). Η μητέρα του ήταν κόρη Λιβαδιώτη προύχοντα, ο δε πατέρας του Νικόλαος γεννήθηκε στη Φτέρη Πιερίας και καταγόταν από τους Λαζαίους, φημισμένους αρματoλούς του Ολύμπου. Η μητέρα του, Νικολέτα, πέθανε λίγα χρόνια μετά τη γέννηση του γιου της. Αργότερα ο Γιωργάκης φοίτησε στο ονομαστό Σχολείο του Λιβαδίου κοντά στους σοφούς δασκάλους Ιωνά Σπαρμιώτη και Ιωάννη Πέζαρο. Κατά την Τουρκοκρατία, ο Όλυμπος και τα Πιέρια υπήρξαν άντρα καπεταναίων όπως οι Ζήδρος, Λάζος, Βλαχάβας κ.ά.

Όταν τελείωσε το σχολείο, ο πατέρας του, επιθυμώντας την τελειότερη πολεμική μόρφωση του γιου του, τον παρέδωσε στο περίφημο στρατόπεδο του συγγενή του Έξαρχου Λάζου. Τα σωματικά αλλά προπαντός τα πνευματικά του προσόντα τον έκαναν σύντομα να διακριθεί, να αγαπηθεί απ’ όλους και να γίνει πρωτοπαλλίκαρο του θείου του, Τόλιου Λάζου. Με το αρματολίκι του Ολύμπου δοξάστηκε στους αγώνες κατά των Τούρκων εκείνη την εποχή.

Η Δράση του στα Βαλκάνια

Στα 1804 ξέσπασε η Σερβική Επανάσταση. Οι Έλληνες, ιδιαίτερα της Μακεδονίας, Θεσσαλίας και της Ηπείρου, είδαν με μεγάλη συμπάθεια των αγώνα των Σέρβων. Με τέτοια αισθήματα έσπευσε και ο Ολύμπιος, συμπαρασύροντας κι άλλους αρματολούς, όπως οι Νικοτσάρας και Καρατάσος, προς βοήθεια του Σέρβου αρματολού Βέλκου Πέτροβιτς. Συμμετείχαν μάλιστα σε νυχτερινή επίθεση εναντίον πολυάριθμου τουρκικού στρατού υπό τον Τοπάλ πασά, εξαναγκάζοντάς τον σε υποχώρηση. Μετά τη σύγκρουση αυτή, ο Ολύμπιος παρέμεινε στη Σερβία, ενώ οι υπόλοιποι Έλληνες αρχηγοί γύρισαν στην Ελλάδα.

Αναφέρεται ότι, όταν βρισκόταν στη Σερβία, αλληλογραφούσε με τον Έλληνα ηγεμόνα της Βλαχίας, Κωνσταντίνο Υψηλάντη, και τον παρακαλούσε να οργανώσει στην ηγεμονία του παρόμοιο κίνημα.

Μετά την αποτυχία της σερβικής εξέγερσης, συνεργάστηκε με τον Κωνσταντίνο Υψηλάντη για τη δημιουργία αξιόμαχου στρατιωτικού σώματος από Έλληνες και Παραδουνάβιους. Το σώμα αυτό το 1806, μόλις κηρύχθηκε ο ρωσοτουρκικός πόλεμος, με 1.300 άντρες αγωνίστηκε στο πλευρό του Ρώσου αρχιστρατήγου Κουτούζωφ, με μεγάλη επιτυχία, στη μάχη της Όστροβα.

Στα 1817, μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία από τον Γ. Λεβέντη και δεν έγινε απλό μέλος της αλλά απόστολος. Το καλοκαίρι του 1820, ο Αλέξανδρος Υψηλάντης, τον διόρισε Αρχιστράτηγο των επαναστατικών δυνάμεων στη Μολδοβλαχία.

Περιπλανώμενοι και κυνηγημένοι

Μετά τις ήττες των επαναστατών στο Δραγατσάνι και το Σκουλένι, το κυριότερο επαναστατικό σώμα που απέμενε ήταν αυτό του Ολύμπιου, το οποίο είχε συνενωθεί με το τμήμα του Ιωάννη Φαρμάκη, αριθμώντας συνολικά 800 περίπου εκλεκτούς ιππείς.

Οι δύο αρχηγοί, όταν έμαθαν ότι ισχυρές τουρκικές δυνάμεις, μαζί με αυτές του Σάββα Καμινάρη, κινούνταν εναντίον τους, έκριναν ότι η συνέχιση του αγώνα στη Βλαχία δεν είχε πια νόημα. Έτσι αποφάσισαν να φτάσουν ακολουθώντας ορεινή διαδρομή και πολεμώντας, μέχρι τη Βεσσαραβία, από όπου θα μπορούσαν να βρουν κάποιο τρόπο να επιστρέψουν στην Ελλάδα. Ο Ολύμπιος έκανε αυτή τη διαδρομή πάνω σε φορείο, καθώς ήταν άρρωστος από τις ταλαιπωρίες και τη λύπη του..

Μέχρι τα μέσα Αυγούστου, το σώμα των Ολύμπιου – Φαρμάκη παρέμεινε στα δυσπρόσιτα βουνά της Μολδαβίας, στην περιοχή της Βράνσας, ερχόμενο πολλές φορές σε συμπλοκές με τουρκικά αποσπάσματα. Σταδιακά ο Ολύμπιος ανέρρωσε και αποφάσισε να προχωρήσει προς πεδινότερη περιοχή, με κατεύθυνση τη Βεσσαραβία, όπως είχε αρχικά σχεδιάσει. Ένας επιπλέον λόγος της μετακίνησης αυτής ήταν η αδυναμία του να συντηρήσει το ιππικό του, αν αποφάσιζε να διαχειμάσει στα ορεινά. Έτσι, κατά το τέλος Αυγούστου, ο Ολύμπιος εξέδωσε προκήρυξη όπου διαφαίνεται το υψηλό του φρόνημα εκείνο τον καιρό (η προκήρυξη βρέθηκε στα αυστριακά αρχεία):

    Όπως αναφέρει ο Γεωργάκης Ολύμπιος «Ανδρείοι Έλληνες! Όλοι στους, ευγενείς, αδελφοί, υποκύψαμε σε μια τρομερή μοίρα. Από τους ομόδοξους γείτονές στους εκείνοι που στους υποσχέθηκαν βοήθεια, στους εγκατέλειψαν, οι άλλοι με συκοφαντίες εχαρακτήρισαν σαν έγκλημα στους αιματηρούς αγώνες στους για τη θρησκεία στους και την ύπαρξή στους. Ψηλά το κεφάλι αδέλφια. Δείξτε πως είστε αντάξιοι των προγόνων στους. Εσώσαμεν εν τούτοις τη τιμήν στους. Η Ευρώπη εγνώρισε στους γυιούς στους Ελλάδας. Η βοήθεια που υποσχέθηκε η Ρωσία έρχεται πολύ αργά. Ζήτω η θρησκεία και η ελευθερία στους Ελλάδας! Θάνατος στους βαρβάρους».

Στη Μονή Σέκου

 

Τελικά έμειναν μαζί με τους Ολύμπιο και Φαρμάκη, μόνο 350 περίπου πολεμιστές, με τους υπόλοιπους, ιδιαίτερα όσους προέρχονταν από γειτονικά μέρη, να εγκαταλείπουν τον αγώνα.

Οι δύο οπλαρχηγοί κατευθύνθηκαν στη Μονή Νάμτσου και από εκεί στη Μονή Σέκου, η οποία απείχε 24 ώρες από το Ιάσιο. Στην αρχή, ο Σελήχ πασάς έστειλε εναντίον τους 300 ιππείς οι οποίοι έπεσαν σε ενέδρα τμήματος ανδρών του Φαρμάκη, με αποτέλεσμα να τον φόνο 200 Τούρκων και τη σύλληψη τριών αιχμαλώτων. Από αυτούς τους αιχμαλώτους οι Έλληνες έμαθαν πως μεγάλη εχθρική δύναμη πλησίαζε στη Μονή, πράγμα που τους έβαλε σε σκέψεις να την εγκαταλείψουν. Από τους αρχηγούς, ο Ολύμπιος ήταν υπέρ της διάσχισης της Μολδαβίας με κατεύθυνση τη Βεσσαραβία. Ο Φαρμάκης και ο Σέρβος Βλάδεν θεωρούσαν πως εκείνο το σχέδιο ήταν αδύνατο να υλοποιηθεί λόγω του μεγάλου αριθμού Τούρκων στρατιωτών στην περιοχή. Αντ’ αυτού πρότειναν τη διαφυγή στην Αυστρία, της οποίας τα σύνορα ήταν κοντά. Ωστόσο ο Ολύμπιος δεν δεχόταν να τους ακολουθήσει καθώς πίστευε ότι οι Αυστριακοί θα τους συνελάμβαναν. Τελικά, από αίσθημα αλληλεγγύης, έμειναν όλοι στη Μονή.

Κατά τον Φιλήμονα, ο Ολύμπιος σκέφτηκε επίσης το ενδεχόμενο να επιστρέψουν στα ορεινά της Μολδαβίας, ωστόσο φαίνεται πως επηρεάστηκε και από επιστολή του επισκόπου του Ρόμανο που τον καλούσε να υπερασπιστεί τη Μονή και τους θησαυρούς της από την καταστροφική μανία των Τούρκων. Είναι πιθανό η επιστολή αυτή να στάλθηκε με εντολή («τη εισηγήσει») των Τούρκων.

    Οι επαναστάτες σχεδίαζαν να αμυνθούν στην είσοδο της στενής κοιλάδας όπου βρισκόταν η μονή, χωρίς να γνωρίζουν ότι υπήρχαν μονοπάτια στα γύρω βουνά τα οποία οδηγούσαν στο εσωτερικό της κοιλάδας. Πράγματι, ενώ αρχικά, στις 6 Σεπτεμβρίου, οι επαναστάτες απέκρουσαν τουρκικό σώμα 600 ανδρών, στην είσοδο της κοιλάδας, στις 8 Σεπτεμβρίου το κύριο εχθρικό σώμα άρχισε να κατεβαίνει προς τη Μονή μέσω εκείνων των μονοπατιών, έχοντας ντόπιους οδηγούς.

   Για να τους αντιμετωπίσει, ο Ολύμπιος έβαλε τους άνδρες του στις επάλξεις της μονής, από όπου πυροβολούσαν τους Τούρκους, μη επιτρέποντάς τους να μπουν. Εν τω μεταξύ, ο Φαρμάκης με τους άντρες του, οι οποίοι είχαν αποκοπεί καθώς φρουρούσαν την είσοδο της κοιλάδας, κατάφεραν το βράδυ της 8ης Σεπτεμβρίου να μπουν στη μονή. Έτσι από το πρωί της 9ης Σεπτεμβρίου άρχισε η πλήρης πολιορκία της Μονής από τους Τούρκους, οι οποίοι διέθεταν και ένα κανόνι.

Το πέρασμα στην Αθανασία

Ο Τόμας Γκόρντον στην “Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως”, αναφέρει ότι ο Γεωργάκης στην απελπιστική θέση που βρισκόταν απηύθυνε στους συντρόφους του την εξής προσλαλιά: «Αδελφοί, εν τη κρισίμω ταύτη περιστάσει μόνον ένδοξον θάνατον πρέπει να ευχόμεθα (… …) ελεύσεται πιθανώς ημέρα, καθ’ ην η πατρίς θέλει συλλέξει τα οστά μας και θέλει μεταφέρει αυτά προς ενταφιασμόν εις την κλασικήν γην των προγόνων μας.».

Κατά τον Μαξίμ Ρεμπό ο Αυστριακός πρόξενος του Ιασίου πρόσφερε στον Ολύμπιο τη βοήθειά του για να διαφύγει σε ρωσικό έδαφος αλλά αυτός απάντησε “Πήρα τα όπλα για να χύσω το αίμα των εχθρών της πατρίδας και όχι για να σώσω τον εαυτό μου. Η ευκαιρία είναι πολύ ευνοϊκή για να τη χάσω.“.

   Ο Ολύμπιος κλείστηκε με 7 ή 11 πιστούς συμπολεμιστές του στο κωδωνοστάσιο της Μονής ενώ ο Φαρμάκης με τους υπόλοιπους άντρες υπεράσπιζε τις υπόλοιπες θέσεις. Σε εκείνη τη φάση της μάχης συνέβη το πιο ένδοξο επεισόδιο της επανάστασης στη Μολδοβλαχία: κάποια στιγμή, ξέσπασε πυρκαϊά στο κωδωνοστάσιο και ο Ολύμπιος κινδύνευσε να αιχμαλωτιστεί, κάτω από συνθήκες που παραμένουν αδιευκρίνιστες. Αρνούμενος να συνδιαλλαγεί με τους Τούρκους, ζήτησε από τους συντρόφους του να φύγουν, όσοι ήθελαν να γλυτώσουν, από το κωδωνωστάσιο. Αλλά κανείς δεν έφυγε. Τότε πυροβόλησε ένα βαρέλι με πυρίτιδα και ανατίναξε το κωδωνοστάσιο, συμπαρασύροντας και Τούρκους που βρέθηκαν εκεί κοντά.

Η πολιορκία συνεχίστηκε με λυσσώδη άμυνα από τον Φαρμάκη και τους άντρες του, μέχρι τις 23 Σεπτεμβρίου, οπότε ο Φαρμάκης, πειθόμενος από τις εγγυήσεις του αυστριακού διπλωματικού υπαλλήλου, Βολφ, ότι οι Τούρκοι θα σεβαστούν την αμνηστία και θα τους αφήσουν να φύγουν από την αυτοκρατορία, παραδόθηκε μαζί με τους υπόλοιπους αγωνιστές, εκτός από 33 άντρες οι οποίοι διέφυγαν τη νύχτα. Οι Τούρκοι δεν σεβάστηκαν τη συμφωνία και εκτέλεσαν τους επαναστάτες.

    Αυτός ήταν ο αγνός αγωνιστής Γεωργάκης Ολύμπιος που έπεσε σαν άλλος «Λεωνίδας» στη Μονή Σέκου αγωνιζόμενος για μια ελεύθερη πατρίδα.

*Ο Ηλείος Ιστορικός , Συγγραφέας  και Τακτικό Μέλος της Εταιρείας Λογοτεχνών Νοτιοδυτικής Ελλάδας.

ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΑΡΓΑΡΙΤΗ ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ: Επέτειος Διακοσίων χρόνων από την αυτοθυσία του Ιωάννη Παπαδιαμαντόπουλου στην Ηρωική Έξοδο του Μεσολογγίου

 Επέτειος Διακοσίων χρόνων από την

αυτοθυσία του Ιωάννη

Παπαδιαμαντόπουλου στην Ηρωική

Έξοδο του Μεσολογγίου

Του Γεωργίου Λ. Μαργαρίτη

(Oμιλία στον κύκλο των Φιλολογικών Βραδινών της Εταιρείας Λογοτεχνών

τη Δευτέρα 27η Αριλίου 2026 στη Στέγη Γραμμάτων ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΛΑΜΑΣ")

Είν’ έτοιμα στην άσπονδη πλημύρα των αρμάτων

Δρόμο να σχίσουν τα σπαθιά, κι’ ελεύθεροι να μείνουν

Εκείθε με τους αδελφούς, εδώθε με το χάρο.

Έτσι απαθανάτισε γλαφυρά ο εθνικός μας

ποιητής Διονύσιος Σολωμός στα σχεδιάσματα του

ποιήματος Ελεύθεροι Πολιορκημένοι την Ηρωική

Έξοδο των επαναστατημένων Ελλήνων του

Μεσολογγίου.

200 χρόνια πέρασαν από το ηρωικό εκείνο

γεγονός ξημερώματα της Κυριακής των Βαΐων της 11 ης

Απριλίου 1826. Σήμερα, στον ιστορικό απόηχο

2

εκείνων των γεγονότων, είναι επιβεβλημένη η

παρουσίαση του βίου του διοικητή των Ελεύθερων

Πολιορκημένων Ελλήνων Μεσολογγιτών Ιωάννη

Παπαδιαμαντόπουλου που πρόσφερε την ζωή του για

την ελευθερία, τα ιδανικά και τις αξίες των

επαναστατημένων Ελλήνων. Ένα πρόσωπο που

διαδραμάτισε έναν από τους σπουδαιότερους ρόλους

στην Ελληνική Επανάσταση και που δυστυχώς δεν

έχει τύχει της ανάλογης τιμής και δόξας από τους

σύγχρονους Έλληνες.

Ο Ιωάννης Παπαδιαμαντόπουλος γεννήθηκε

στην Κόρινθο, τον Μάρτιο του 1766. Η καταγωγή του

όμως δεν ήταν από την Πελοπόννησο αλλά από την

Ήπειρο και πιο συγκεκριμένα από το χωριό Πλαίσια

των Κατσαναχωρίων. Παππούς του υπήρξε ο

Διαμαντής Μαργαρίτης. Ο αδερφός του Διαμαντή,

Γεώργιος Μαργαρίτης ήταν προύχοντας ιερέας του

χωριού Πλαίσια και κρεμάστηκε από τους Τούρκους

το 1742.

3

Για το ιστορικό αυτό περιστατικό γράφει ο

Ιωάννης Λαμπρίδης στα Ηπειρώτικα Μελετήματα

σχετικά με την ιστορία των Κατσαναχωρίων: «Κατά

διαταγή του διοικητού Ιωαννίνων Αχμέτ Πασά ο εκ

του χωριού Πλαίσια ιερεύς και Αγιάν   των

Κατσαναχωρίων βιλαέτης Γεώργιος Μαργαρίτης

απηγχονίσθη μετά την τέλεσιν της θείας λειτουργίας

και εν τω νάρθηκι της εκκλησίας του χωριού τούτου,

ένεκα ψευδεστάτων καταθέσεων αμείλικτων εχθρών

του» ( Να σημειωθεί εδώ ότι στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, ο όρος

Ayan αναφερόταν σε τοπικούς προκρίτους ή προεστούς που

λειτουργούσαν ως ενδιάμεσοι μεταξύ της κεντρικής διοίκησης και

του λαού.)

Μετά από αυτό το φρικτό γεγονός, ο αδερφός

του Διαμαντής Μαργαρίτης ιερέας κι αυτός

αναγκάστηκε να φύγει με την οικογένεια του και να

εγκατασταθεί στο Αιτωλικό κυνηγημένος από τους

Τούρκους. Μάλιστα λέγεται ότι ο παπά-Διαμαντής

Μαργαρίτης αφού πλήρωσε πολλά φλουριά έφυγε

4

νύχτα με άλογα πεταλωμένα ανάποδα για να μην

ανακαλύψουν τα ίχνη του οι Τούρκοι.

Ο Ηπειρώτης ιερέας, πρόσφυγας πλέον στο

Αιτωλικό, έχτισε την εκκλησία των Ταξιαρχών κι έγινε

εφημέριος της μέχρι τον θάνατό του . Ο παπά-

Διαμαντής άφησε δύο γιούς τον Αναστάσιο και τον

Γεώργιο ο οποίος ήταν και ο πατέρας του Ιωάννη

Παπαδιαμαντόπουλου. Οι δυο γιοί αποφάσισαν να

φύγουν απ’ το Αιτωλικό και να κινήσουν για την

Πελοπόννησο. Ο Αναστάσιος εγκαταστάθηκε στη

Πάτρα και ο Γεώργιος στην Κόρινθο. Και οι δύο έγιναν

έμποροι κι όταν κάποια στιγμή έσμιξαν στην Πάτρα,

αποφάσισαν να αλλάξουν το επώνυμο τους πιθανόν

φοβούμενοι τους Τούρκους κι από Μαργαρίτης να

γίνουν Παπαδιαμαντόπουλοι δηλαδή παιδιά του

Παπαδιαμαντή.

Ο Γιώργος στην Κόρινθο παντρεύτηκε την κόρη

ενός ιερέα κι απόκτησε δύο παιδιά τον Ιωάννη και

την Ανθή . Τα δύο αδέλφια έχασαν τους γονείς τους

5

σε μικρή ηλικία και η Ανθή ανέλαβε να μεγαλώσει τον

αδελφό της. Ο Ιωάννης σπούδασε στα κοινά

γράμματα και στην αριθμητική κι όταν ενηλικιώθηκε

αποκατέστησε την αγαπημένη του αδελφή στην οποία

δώρισε ολόκληρη την πατρική περιουσία. 20 χρονών

πια κι αφού είχε παντρέψει την αδερφή του, το 1786

άφησε την Κόρινθο και ήρθε στην Πάτρα στο θείο του

Αναστάσιο.

Δουλεύοντας ως υπάλληλος κοντά στον θείο

του Αναστάσιο με την ευφυία του, την

επιδράστικότητα του, την επιμέλεια, την

εργατικότητα και το ζήλο του κατάφερε την μέτρια

εμπορική επιχείρηση του θείου του να την αναπτύξει

και να την διευρύνει έτσι ώστε 8 χρόνια μετά να

θελήσει να προχωρήσει στο επόμενο βήμα, δηλαδή

στην δημιουργία μιας δικής του επιχείρησης.

Πράγματι το 1794 συνεταιρίζεται με τον

πλούσιο έμπορο και κτηματία Δημήτριο Ανάγνου με

6

την νέα επιχείρηση του να ξεπερνά ακόμη κι εκείνη

του θείου του.

Η εμπιστοσύνη που ενέπνεε η προσωπικότητα κι

ο χαρακτήρας του Ιωάννη Παπαδιαμαντόπουλου

έκανε πολλούς πλούσιους εμπόρους και κτηματίες της

εποχής, να του διαθέτουν κατά την κρίση του την

κτηματική παραγωγή των προϊόντων τους. Ονόματα

όπως ο Κιαμίλ Μπέης της Κορίνθου, Ο Βαλής της

Θεσσαλονίκης, έμποροι της Επτανήσου κι Έλληνες

έμποροι του εξωτερικού εμπιστεύονταν τον

Παπαδιαμαντόπουλο για την πώληση των προϊόντων

τους λαμβάνοντας ο ίδιος την αντίστοιχη προμήθεια.

Με τον καιρό καταφέρνει να πραγματοποιεί

απευθείας το ανταλλακτικό εμπόριο των Ελλήνων του

εξωτερικού, με όπλο το εμπόριο της σταφίδας, χωρίς

την μεσολάβηση των προξενείων Αγγλίας και

Ολλανδίας ή την εξάρτηση από τους ναυτικούς που

μετέφεραν τα ελληνικά προϊόντα στα ξένα λιμάνια.

7

Το εμπορικό του δαιμόνιο θριαμβεύει όταν

ευφυέστατα θεωρεί πώς με τα ιδιόκτητα πλοία, που θα

ταξιδεύουν ακόμα και στην Αμερική και με φθηνούς

ναύλους, θα κατάφερνε να βγάλει μεγαλύτερο κέρδος

και να μειώσει την προμήθεια των μεσαζόντων για

τους Έλληνες εμπόρους. Έτσι θα ήταν κερδισμένοι

όλοι. Πράγματι κινούμενος με απίστευτη ευφυία και με

μειωμένο κόστος κατασκευάζει στο Γαλαξίδι μεγάλα

πλοία χρησιμοποιώντας τους τεχνίτες από τους

ταρσανάδες, τα ναυπηγεία δηλαδή, του Μεσολογγίου

που εκείνη την εποχή το έργο τους άκμαζε

μεταφέροντας την τεχνογνωσία τους στο Γαλαξίδι.

Έτσι δημιουργεί έναν μεγάλο δικό του Γαλαξιδιώτικο

στόλο και κάνει το Γαλαξίδι ναυτική εμπορική δύναμη.

Μάλιστα είναι αυτός που ιδρύει τον πρώτο

Γαλαξιδιώτικο εμπορικό Σύνδεσμο κι ανοίγει μια νέα

εποχή για την πόλη.

Δεν του έφτανε όμως μόνο αυτό. Ιδρύει στην

Πάτρα Ιδιωτική τράπεζα έχοντας ανταποκριτές στα

8

εμπορικά κέντρα της ανατολής και της δύσης όπως

στην Κωνσταντινούπολη, στο Λονδίνο, στη

Μασσαλία, στη Τεργέστη, στην Ανκόνα, στο Λιβόρνο,

στη Σμύρνη στην Αλεξάνδρεια, στη Μάλτα στην

Κέρκυρα και στη Ζάκυνθο. Δίκαιος και τίμιος σε όλες

του τις συναλλαγές ενέπνεε εμπιστοσύνη και αυτό του

απέφερε τεράστια οικονομικά κέρδη.

Στις αρχές του δέκατου ένατου αιώνα ο

Ιωάννης Παπαδιαμαντόπουλος έχει πλέον εδραιωθεί

ως ένας από τους πιο πλούσιους εμπόρους της

Πελοποννήσου. Τον Ιούνιο του 1800 παντρεύεται

στην Πάτρα την Ελένη Καλαμογδάρτη την κόρη του

σημαντικότερου προκρίτου της Αχαΐας Ιωάννη

Καλαμογδάρτη αποκτώντας μαζί της πολλά παιδιά από

τα οποία επέζησαν έξι.

Σύμφωνα με τις ιστορικές μαρτυρίες ο Ιωάννης

για τους πατρινούς υπήρξε εκείνος που με την

πατρική του φιγούρα προστάτευε τους Έλληνες

υπηκόους, αφού πάντα μεσολαβούσε πείθοντας την

9

οθωμανική διοίκηση, να μειώσει τους φόρους για

αυτούς, διπλασιάζοντάς τη δική του φορολογική

επιβάρυνση. Με το κύρος και τον ήπιο χαρακτήρα του

υπήρξε ο κυματοθραύστης των βίαιων αποφάσεων

των Τούρκων, καθώς ακόμα και αυτοί τον σέβονταν

και τον εκτιμούσαν. Και οι δύο πλευρές άκουγαν τη

γνώμη του, γνωρίζοντας τον δίκαιο και ηθικό

χαρακτήρα του. Κάθε αδικημένος έβρισκε άσυλο στην

οικία του. Οι υπάλληλοι του αμείβονταν

πλουσιοπάροχα ενώ τους παρείχε στέγη και τροφή.

Και αφού έχει φτάσει στο απόγειο της δόξας και

του πλούτου, έρχεται η ώρα να μυηθεί στη Φιλική

Εταιρεία το 1819 και να μπει μπροστά με όλα τα

εφόδια που διέθετε, στον αγώνα για την

απελευθέρωση. Και εκεί αποδεικνύεται το μεγαλείο

της προσωπικότητας και της δίψας του για ελευθερία

της πατρίδας. Τι κι αν έγινε ένας από τους πιο

πλούσιους Έλληνες εμπόρους στον Ελλαδικό χώρο,

τι κι αν ζούσε με όλες τις ανέσεις της εποχής

10

πλουσιοπάροχα έχοντας κυριολεκτικά στα πόδια του

Έλληνες και Οθωμανούς! Η ανήσυχη ψυχή του για

ελευθερία των Ελλήνων , η αγάπη του για την

πατρίδα , η ανάμνηση των δολοφονιών και των

κακουχιών των προγόνων του, από τους Οθωμανούς

κατακτητές, ζύγιζαν πολύ περισσότερο από το

χρυσάφι όλου του κόσμου. Λέγεται πως η περιουσία

του εκείνη την εποχή άγγιζε τα 3.000.000 γρόσια (

σημερινή αξία με βάση την τιμή του χρυσού

55.000.000 ευρώ ).

Είναι εκείνη η εποχή που ο ίδιος ο Αλέξανδρος

Υψηλάντης τον επιλέγει λόγω της μεγάλης εκτίμησης

που τρέφει στο πρόσωπο του, ως γενικό ταμία των

κοινών χρημάτων της Φιλικής Εταιρείας γνωστής ως

της Κάσας της Εταιρείας του Γένους. Ο ίδιος γίνεται

ταυτόχρονα και μόνιμος χρηματοδότης της, ενώ

επιτυγχάνει να μαζέψει δωρεές κι από άλλους

πρόθυμους προκρίτους ήδη από την συνέλευση της

Βοστίτσας τέλη Γενάρη του 1821.

11

Μέσα σε λίγους μήνες όλα αλλάζουν στην ζωή

του. Είναι όμως αποφασισμένος να βοηθήσει πάση

θυσία τον αγώνα. Και το αποδεικνύει περίτρανα όταν

ηγείται του ξεσπάσματος της επανάστασης. Είναι το

μεσημέρι της 21 ης Μαρτίου 1821 όταν η μοίρα

επιλέγει την οικία του Παπαδιαμαντόπουλου στην

Πάτρα για να γίνει το σκηνικό που ανάβει τη φλόγα

της ελληνικής επανάστασης . Δεν είναι τυχαίο που ο

αυτόπτης μάρτυρας γραμματέας του Ολλανδικού

προξενείου στη Πάτρα, Jean Solair μας πληροφορεί

ότι αυτή είναι και η γενέθλια μέρα της Επανάστασης.

Ας δούμε όμως πως οι πηγές αναφέρονται σε

εκείνα τα δραματικά γεγονότα για την πόλη των

Πατρών.

Εἶτα τῇ 21 Μαρτίου ἐξῆλθον ἔνοπλοι εἰς τὴν

ἀγορὰν τῆς πόλεως, καὶ περιεκύκλωσαν πρῶτον τὸ

ὀσπήτιον τοῦ Ἰωάννου Παπαδιαμαντοπούλου, ὅπου

ὑπώπτευον ὅτι εὑρίσκονται ἐναποτεθειμένα ἅρματα.

Αλλὰ, μὲ τὸ νὰ εὗρον κεκλεισμένας τὰς πόρτας,

12

ἄρχησαν τὸν πόλεμον ἔξωθεν, καὶ τοῦ ἐφόνευσαν εἰς

τὸ παράθυρον ἕνα ἄνθρωπον· ἔπειτα ἔβαλον πυρκαϊὰν

εἰς τὰ πέριξ ὀσπήτια. Εἰς δὲ τὴν Μητρόπολιν͵ δὲν

ἐτόλμησαν νὰ πλησιάσουν, νομίζοντες, ὅτι εὑρίσκονται

μέσα Ἕλληνες κεκρυμμένοι· (από τα

Απομνημονεύματα Παλαιων Πατρών Γερμανού).

Τὴν αὐτὴν ἡμέραν 21 Μαρτίου ἀνέβησαν ἔνοπλοι ἕως

100 Τοῦρκοι ἐκ τοῦ Ῥίου εἰς τὴν πόλιν τουφεκίζοντες.

τινὲς δὲ αὐτῶν ἐμβάντες εἴς τι ῥακοπωλεῖον κατὰ τὴν

ἐνορίαν τῆς ἁγίας Τριάδος, ἀφ᾽ οὗ ἐμέθυσαν, ἔχυσαν

ῥακὴν ἔν τινι λεκάνῃ, καὶ ἐμβάψαντες τὰ

παρευρεθέντα παλαιόπανα, τὰ ἄναψαν, καὶ δι' αὐτῶν

ἔκαψαν τὸ ῥακοπωλεῖον· ἐφόνευσαν δὲ καὶ τὸν

ῥακοπώλην·ἐκεῖθεν ὑπῆγαν νὰ πατήσωσι τὴν οἰκίαν

τοῦ Παπαδιαμαντοπούλου. ἀλλ᾽ εὑρόντες ἀντίστασιν

αὐτοὶ μὲν, τὴν ἐπολέμουν κάτωθεν, οἱ δὲ ἐν τῇ

ἀκροπόλει τὴν ἐκανονοβόλουν ἄνωθεν. Ἐν τοσούτῳ,

αἱ φλόγες τοῦ ῥακοπολείου διεδόθησαν καὶ πολλαὶ

οἰκίαι ἐκάησαν. Ἦσαν παμπολλοὶ Ἑπταννήσιοι ἐν τῇ

13

πόλει, ἐξ ὧν πολλοὶ Φιλικοί. Οὗτοι ἀκούσαντες τὸν

τουφεκισμὸν καὶ βλέποντες τὰς φλόγας, ὡπλίσθησαν

καὶ ἔτρεξαν εἰς διάφορα μέρη (Τρικούπης , Ιστορία της

Ελληνικής Επανάστασης. )

Σύμφωνα και με άλλες μαρτυρίες μετά το μεσημέρι

της 21 ης Μαρτίου οι τούρκοι επιτίθενται όπως

αναφέρεται και παραπάνω στο σπίτι του

Παπαδιαμαντόπουλου. Στην ανταλλαγή πυροβολισμών

σκοτώνεται ο θείος του Ιωάννη, Διαμαντής

Παπαδιαμαντόπουλος.

Τότε βλέποντας τον θείο του να σκοτώνεται δίνει

αμέσως τὸ σύνθημα τής Επαναστάσης. Ανεβαίνει στο

υπερώο της οικίας και πυροβολεί τρεις φορές στον

αέρα καθώς αυτό ήταν το σύνθημα για να σπεύσει σε

βοήθεια το έμμισθο σώμα πολεμιστών που διέθετε με

αρχηγούς τον Καρατζά και τον Ανδριτσόπουλο. Αυτοί

σπέρνουν τον πανικό στους Τούρκους και με την

βοήθεια του σώματος των Επτανησίων που κατοικούν

στη Πάτρα τους αναγκάζουν να οχυρωθούν στο

14

Κάστρο. Η Πάτρα γίνεται η πρώτη πόλη που

ελευθερώνεται προσωρινά . Ο Παπαδιαμαντόπουλος

πηγαίνει μαζί με τον Λόντο στο μοναστήρι του Ομπλού

συγκεντρώνοντας όλες τις πολεμικές δυνάμεις των

Ελλήνων κι από εκεί ειδοποιεί όσους βρίσκονταν στα

Νεζερά και στα Καλάβρυτα να σπεύσουν για βοήθεια.

Έχει επίσης προνοήσει να φυγαδεύσει την οικογένεια

του στην Ζάκυνθο που άνηκε τότε στους Άγγλους.

Την 25 η Μαρτίου φτάνουν στην Πάτρα από τις γύρω

περιοχές ο Παπαδιαμαντόπουλος με τον Λόντο και

400 περίπου στρατιώτες κρατώντας την επαναστατική

κόκκινη σημαία και τον μαύρο σταυρό πάνω της.

Έπειτα καταφθάνουν οι Κουμανιώτες, ο Ζαίμης, ο

Ρούφος κι ο π.π Γερμανός. Την ίδια ημέρα στην

πλατεία Αγίου Γεωργίου μπροστά στην

προαναφερθείσα σημαία και σε ένα μεγάλο ξύλινο

σταυρό ο π.π Γερμανός ορκίζει τους αγωνιστές και

ξεκινάει τυπικά την Επανάσταση.

15

Από εκείνες τις ημέρες και μετά η ζωή του

Παπαδιαμαντόπουλου αλλάζει. Βγάζει τα πολυτελή

ρούχα και κοιμάται στην ύπαιθρο. Μοιράζει τα

υπάρχοντά του στους αγωνιστές και αγοράζει

πολεμοφόδια από το εξωτερικό για τον αγώνα.

Οποιαδήποτε στιγμή η Διοίκηση των

Επαναστατημένων Ελλήνων τον διατάζει να πάει είτε

να διαπραγματευτεί είτε να μεσολαβήσει για να λύσει

προβλήματα, ο Παπαδιαμαντόπουλος υπακούοντας

πάντα βρίσκεται εκεί. Στην παραλαβή του φρουρίου

του Ναυπλίου, στη διαχείριση των πλοίων Ύδρας και

Σπετσών, στο να δώσει στους Υδραίους 6000 γρόσια,

στις διαπραγματεύσεις ξένων δανείων και στην

εξομάλυνση παθών του εμφυλίου πάντα δίνει το

παρών. Δεν ασχολείται πλέον με τίποτε άλλο παρά

μονάχα με τις υποθέσεις τις πατρίδας.

Έτσι έρχεται και η ώρα που η κυβέρνηση στις

12/03/1825 διορίζει τριμελή προσωρινή επιτροπή για

τη διεύθυνση των πολεμικών και πολιτικών

16

πραγμάτων της Δυτικής Ελλάδας. Η επιτροπή

απαρτίζεται από τον πρόεδρο Ιωάννη

Παπαδιαμαντόπουλο και τους Γεώργιο Καναβό και

Δημήτριο Θέμελη. Στις 12 Απριλίου 1825 μεταβαίνει

στο Μεσολόγγι κι αναλαμβάνει πολιτικός διοικητής

του. Τρεις μέρες μετά φτάνουν τα στρατεύματα του

Κιουταχή έξω από την πόλη και ξεκινάει η πολιορκία

του από τους Τούρκους. Οι δυνάμεις των Οθωμανών

που άγγιζαν τις 30.000 περίπου στρατιώτες

περικυκλώνουν την πόλη που αρχίζει σιγά σιγά να

ασφυκτιά έχοντας να αντιμετωπίσει επισιτιστικό

ζήτημα.

Είμαστε τυχεροί γιατί έχει σωθεί η

αλληλογραφία του Παπαδιαμαντόπουλου κι έτσι

μπορούμε να μάθουμε από τον ίδιο τις συνθήκες και

τα προβλήματα αλλά και την ευθύνη που είχε για το

Μεσολόγγι αλλά και για την οικογένεια του που

βρισκόταν στη Ζάκυνθο. Σε επιστολή του προς την

γυναίκα του δυο βδομάδες μετά αφού έχει αναλάβει

17

την διοίκηση των πολιορκημένων του Μεσολογγίου

γράφει:

« Μην στεναχωρείσθε όταν εγώ δια την τιμή

μας, δια την ζωή σας και ησυχίαν σας, απεφάσισα να

βασανίζωμαι και κινδυνέυω το ατομόν μου και δι’

αγάπην της πίστεως και πατρίδος αγωνίζομαι, όσον

δύναμαι, όταν ακούω ότι η φαμίλια μου είναι εις

ασφαλειαν και εν υγεια, αυτό με ευχαριστεί και με

εμψυχωνει δια να αγωνιζομαι με γενναιότητα. Δια την

οικονομία των εξόδων σας ελπίζω να σας εμβασεν ο

Γεώργιος Κάκος από Γαστούνη τα όσα του άφησα…»

(Να σημειωθεί εδώ ότι ο Κάκος Γεώργιος υπήρξε

υπάλληλος του Παπαδιαμαντόπουλου κι ο άνθρωπος -

σύνδεσμος του με την οικογένεια του Σισίνη στη

Γαστούνη) .

Σε άλλη επιστολή τον Ιούλιο του 1825 γράφει

πάλι στην γυναίκα του:

18

«… ημεις ημεθα Πολιορκημένοι ξηρας και

θαλασσης μολονότι τους εχθρούς δεν τους φοβομεθα

αν ητον κι άλλοι τόσοι. Εφθασαμεν εις την εσχατην

απελπισία δια την ελλειψην της μπαρουτης. Φωναζουν

, γραφουν , παρακαλουν με πεζους με εσπρεσα

παρασταινοντας τους την αναγκη μας δεν ηθελησε

κανενας να μας προφθάσει κ’ αν με μπαρουτι. Διο κι

αυθις απεφασισθη πεντε ανδρειοι πατριωτες να

περνουν αναμεσα απ τα καραβια του εχθρου κι ο θεος

να τους βοηθησει να περασουν εις Γλαρεντζα , να

διευθύνουν τα γραμματα μας προς την Διοίκησην και

δι αυτού. Και με την ελπίδα ίσως εύρουν ετοιμασμένη

μπαρούτι εις Γλαρέντζαν δια να μας φέρουν…»

Δυστυχώς η κυβέρνηση κωφεύει, οι Έλληνες

βρίσκονται σε εμφύλιο πόλεμο και οι βοήθειες που

φτάνουν στο Μεσολόγγι είναι μικρές. Δεν φτάνει

όμως μόνο αυτό. Η διχόνοια άρχισε να φωλιάζει και

μέσα στους πολιορκημένους του Μεσολογγίου με

έριδες ανταρσίες και ατασθαλίες κάποιων

19

οπλαρχηγών. Έτσι ο ελβετός φιλέλλην Μάγερ, που

έμενε μόνιμα από το 1821 στο Μεσολόγγι, μετά από

απόφαση της Επιτροπής και του Παπαδιαμαντόπουλου

αναγκάζεται να περάσει με καράβι στη Ζάκυνθο για

να διευθετήσει το ζήτημα. Εκεί μαζί με τον Ρώμα

αποφασίζουν να ιδρυθεί στο Μεσολόγγι με την

επιστροφή του, μυστική πατριωτική Εταιρεία με την

επωνυμία Αδελφότης των Φιλοδικαίων. Σκοπός ήταν η

ένωση και η ομόνοια των πολεμιστών και η μεταξύ

τους εξουδετέρωση των κομματικών αντιθέσεων. Από

τους πρώτους που απάρτιζαν τον πυρήνα της

Εταιρείας υπήρξε και ο Παπαδιαμαντόπουλος. Το

πρόβλημα πληροφορήθηκε και η κύβερνηση καθώς

στάλθηκε από την επιτροπή και ο Κανναβός ο οποίος

αφού ενημέρωσε από κοντά τον Κουντουριώτη δεν

ξαναγύρισε ποτέ στο Μεσολόγγι με αποτέλεσμα η

πολιτική διοίκηση των πολιορκουμένων να μείνει στα

χέρια του Παπαδιαμαντόπουλου και του Θέμελη. Λίγο

καιρό πριν την Έξοδο πεθαίνει κι ο Θέμελης κι ο

20

Ιωάννης μένει ο μοναδικός διοικητής του

Μεσολογγίου.

Σε άλλη επιστολή του προς την Κυβέρνηση και

τον Κουντουριώτη τον Αύγουστο του 1825 ο

Διοικητής του Μεσολογγίου γράφει με αγωνία: « … το

Μεσολόγγι πέντε μήνους σχεδόν πολεμείται

ακατάπαυστως, ημέρα και νύκτα και με μηχανάς

φέρνοντας μας τα χώματα ως βουνόπουλα μας

εγέμισε τα χαντάκια, έφθασε εις τα τείχη, επροχώρησε

και εις μια τάπια λεγομένην Τερίμπιλε με την μηχανή

του, έφθασαν τις προάλλες εις τον έσχατον κίνδυνον,

εσώθη από αυτόν κι ελπίζομεν να σωθεί και εις το

εξής… το Μεσολόγγι κάστρο πλέον δεν υπάρχει, το

καταχάλασεν πλέον ο εχθρός με τον υπερβολικό

κανονισμό, με την μηχανή, μας έφερε τα χώματα εις

τα τείχη… ημείς από μέσα δεν κάνομεν άλλο , ειμή

κόπτομεν χαντάκι και κάμομεν άλλο φρούριο καθώς

θέλει, πληροφορηθείτε τα πάντα παρά του κύριου

Κανναβού. Οι Έλληνες τώρα κάστρο έχουν το στήθος

21

τους. Άλλοι μεν πολεμούν τον εχθρόν κι άλλοι

σκάπτουν ημέρα και νύχτα αδιακόπως . ευρέθη και

τρόπος όσον χώμα σκάβει ο εχθρός το μερόνυχτο του

το κλέπτουν οι Έλληνες εις τέσσερας ώρας…

λαβωμένους έχομεν περίπου διακοσίους.

Εσκοτώθηκαν και σκοτώνονται καθημερινώς οι πλέον

ανδρειότεροι Έλληνες. Ανάγκη πάσα να

ευεργετηθούν με μισθούς όσα περισσότερα μηνιάτικα

ημπορέση η Διοίκησις να ευχαριστηθούν . Να μας

προφθάση με τα αναγκαία , τροφάς και πολεμοφόδια

και χρήματα ικανά…τα αλεύρια που μας έστειλε τας

προάλλες η σεβάσμια Διοίκηση ούτε είκοσι μέρες δεν

μας έφτασε…

Τα παραπάνω περιστατικά αναφέρει παρομοίως

στα απομνημονεύματα του για την πολιορκία του

Μεσολογγίου κι ο αγωνιστής Μίχος Αρτέμης.

Αναφέρει ότι οι Τούρκοι γέμιζαν με χώμα την τάφρο

που βρισκόταν ο προμαχώνας με τα κανόνια και με το

όνομα Τερίμπιλε (στα Ιταλικά σημαίνει τρομερός και

22

ήταν ένας από τους 18 προμαχώνες της οχύρωσης

του Μεσολογγίου.). Έτσι οι Τούρκοι μπόρεσαν να

φτάσουν μέχρι την τάφρο και να καταλάβουν τον

αντιπρομαχώνα. Τότε οι Έλληνες σκέφτηκαν να

κλέβουν υπόγεια το χώμα έτσι ώστε να μην

καταφέρουν οι Τούρκοι να καταλάβουν τον

προμαχώνα . Τέτοια γεγονότα υπήρξαν σχεδόν σε

καθημερινή βάση με εκατέρωθεν νεκρούς και

τραυματίες.

Η κατάσταση στο πολιορκημένο Μεσολόγγι

δυσκόλευε καθώς άρχιζε να έρχεται ο χειμώνας στο

τέλος του 1825. Και σαν να μην έφτανε αυτό στα τέλη

Νοεμβρίου με αρχές Δεκεμβρίου καταφθάνουν στο

Μεσολόγγι οι δυνάμεις του Ιμπραήμ καθώς ο

Σουλτάνος ζήτησε την βοήθειά του καθώς ο

Κιουταχής δεν είχε καταφέρει να καταλάβει την

ηρωική πόλη. Με την έλευση του Ιμπραήμ σφίγγει

περαιτέρω ο κλοιός γύρω από την πόλη και η

κατάσταση των Πολιορκημένων επιδεινώνεται. Η

23

πείνα και οι στερήσεις μεγαλώνει , οι βροχές και το

κρύο επιδεινώνουν την κατάσταση και όλα φαίνονται

να οδηγούνται στην άλωση .

Στην κρίσιμη αυτή στιγμή ο

Παπαδιαμαντόπουλος αποφασίζει να μεταβεί ο ίδιος με

καΐκι στην Ζάκυνθο με κίνδυνο της ζωής του καθώς

θα έπρεπε να περάσει κρυφά από τον ναυτικό

αποκλεισμό του Ιμπραήμ. Τον συνοδεύουν ο καπετάν

Ζώης Πάνου κι ο στρατηγός Γεώργιος Βαλτινός.

Μέσα στην καρδιά του χειμώνα , την

φουρτουνιασμένη θάλασσα και τα σκοτάδια της

νύχτας περνά από τον άγρυπνο αποκλεισμό των

εχθρικών πλοίων και φτάνει στην Ζάκυνθο. Δεν θέλει

να παραδώσει το Μεσολόγγι και γι’ αυτό είναι έτοιμος

να θυσιάσει και την ζωή του.

Στις 9 Ιανουαρίου 1826 ο

Παπαδιαμαντόπουλος συναντά τους προύχοντες της

Ζακύνθου για να διαθέσουν τροφή στους αγωνιστές .

24

Μάλιστα επειδή οι Πολιορκημένοι δεν είχαν κάτι άλλο

να δώσουν σε αντάλλαγμα η ηρωική φρουρά έδωσε

τα χρυσά κι αργυρά άρματα της ως ενέχυρο . Οι

Ζακυνθινοί όμως δεν το δέχτηκαν, επέστρεψαν τ’

άρματα και έστειλαν χωρίς αντάλλαγμα καράβι για

ανεφοδιασμό της πόλης.

Στη Ζάκυνθο ο Ιωάννης συνάντησε φίλους και

συγγενείς και είδε για τελευταία φορά την γυναίκα

του και τα παιδιά του. Χρέος του να επιστρέψει στην

θέση του και να βοηθήσει το Μεσολόγγι να σωθεί.

Μάταια η γυναίκα του και τα παιδιά του με δάκρυα στα

μάτια τον θερμοπαρακαλούσαν να μην επιστρέψει και

να μείνει μαζί τους. Ούτε οι παρακλήσεις των φίλων

του , του άλλαζαν γνώμη . Είχε λάβει την απόφαση

του. Είχε άλλωστε ορκιστεί Ελευθερία ή Θάνατος

μπροστά στην κόκκινη σημαία με τον μέλανα σταυρό

στην πλατεία του Αγίου Γεωργίου στη Πάτρα 5 χρόνια

πριν ! Το χρωστούσε στους προγόνους του . Το

χρωστούσε στα παιδιά του που ήθελε να γυρίσουν

25

στην Πάτρα και να ζήσουν ελεύθερα. Το χρωστούσε

στους Μεσολογγίτες που ίσως τους ένιωθε πια κι

αυτούς σαν παιδιά του και δεν ήθελε να τα

εγκαταλείψει μόνα στην δύσκολη εκείνη ώρα. Κι έτσι

χωρίς δισταγμό επιστρέφει μετά από μια εβδομάδα

πίσω στο ηρωικό Μεσολόγγι έτοιμος ακόμη κι αν

χρειαστεί να θυσιάσει και την ζωή του.

11 Φεβρουαρίου 1826 και περίπου ένα μήνα

μετά από μια επιστολή του Παπαδιαμαντόπουλου

προς την κυβέρνηση μαθαίνουμε ότι τα τρόφιμα που

είχαν εφοδιαστεί από την Ζάκυνθο τελείωσαν.

Επανειλημμένως ζητούσε βοήθεια από την κυβέρνηση

Κουντουριώτη αλλά δυστυχώς εκείνο το καιρό ήταν

απασχολημένη με έριδες κι εμφύλιες διαμάχες καθώς

και με τις προσωπικές φιλοδοξίες του προέδρου της.

Στις 25 Φεβρουάριου 1826 πέφτει στα χέρια

των Τούρκων το στρατηγικής σημασίας νησάκι

Βασιλάδι που βρίσκεται μέσα στη λιμνοθάλασσα και το

οποίο λειτουργούσε ως "τείχος" προστασίας για το

26

Μεσολόγγι. Η πτώση του Βασιλαδίου, σε συνδυασμό

με την κατάληψη του Ντολμά άλλης νήσου που

βρισκόταν κοντά στο Αιτωλικό , απέκλεισε πλήρως το

Μεσολόγγι από τη θάλασσα. Ο ανεφοδιασμός πλέον

της πόλης ήταν αδύνατος.

Στις 13 Μαρτίου 1826 κι αφού έχει σφίξει ο

κλοιός και η πείνα έχει αρχίσει να θερίζει τους

αγωνιστές του Μεσολογγίου ένας τούρκος αξιωματικός

βγαίνει από τα χαρακώματα και ζητάει συνεννόηση για

να παραδοθούν οι Πολιορκημένοι. Η ηρωική γραπτή

απάντηση των Πολιορκημένων : ΤΑ ΚΛΕΙΔΙΑ ΤΟΥ

ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ ΕΙΝΑΙ ΣΤΙΣ ΜΠΟΥΚΕΣ ΤΩΝ

ΚΑΝΟΝΙΩΝ ΚΡΕΜΑΣΜΕΝΑ.

Ο Παπαδιαμαντόπουλος αρνείται να υποταχθεί

κι ακόμη ελπίζει σε βοήθεια από την κυβέρνηση. Δεν

σταματά να στέλνει επιστολές. Η υγεία του είναι

κλονισμένη. Υποφέρει από ποδαλγίες κι οξείς

ρευματισμούς. Δυσκολεύεται να περπατήσει. Ξέρει

πως ο μόνος τρόπος να γλιτώσει σε περίπτωση εξόδου

27

είναι το άλογο του. Κι όμως βλέποντας τους γενναίους

στρατιώτες της φρουράς να λιμοκτονούν αποφασίζει

να τους διαθέσει το άλογο του για τροφή.

Κι έφτασε η Άνοιξη στο Μεσολόγγι. Αυτή η

μαρτυρική Άνοιξη του 1826.Η βοήθεια που περίμεναν

οι Πολιορκημένοι δεν ήρθε ποτέ. Ο

Παπαδιαμαντόπουλος βρίσκεται πλέον κλινήρης από

τους ρευματισμούς που τον ταλαιπωρούν. Αδύναμος

από την ασιτία δεν μπορεί ούτε να σηκωθεί. Ο πιστός

του υπηρέτης, βλέποντας τον κύριο του να

αργοπεθαίνει από την ασιτία, παίρνει τη σκληρή

απόφαση να σφάξει κρυφά το αγαπημένο σκυλάκι του

Παπαδιαμαντόπουλου, το οποίο ήταν η αχώριστη

συντροφιά του. Αφού το μαγειρεύει, του το σερβίρει

για να φάει λέγοντας του ότι στάθηκαν τυχεροί καθώς

είχε πιάσει έναν τυφλοπόντικα. Ο Ιωάννης τρώει,

ανακτά δυνάμεις και σηκώνεται σιγά σιγά για να δώσει

στο αγαπημένο του σκύλο τα κόκκαλα. Μάταια το

καλεί και το προσμένει . Αμέσως καταλαβαίνοντας τι

28

έχει συμβεί ξεσπά σε κλάματα λέγοντας «Καλύτερα να

πέθαινα της πείνας, παρά να μου σφάξεις το σκυλί».

Απρίλιος 1826 . Η πείνα και οι ασθένειες

μαστίζουν την πόλη κι αποδεκατίζουν τους ήρωες.

Τώρα πια μονάχα ένας δρόμος υπάρχει. Η ηρωική

έξοδος. Ο Ιωάννης Παπαδιαμαντόπουλος , ο μεγάλος

αγωνιστής κι αρχηγός της Φρουράς Αθανάσιος

Ρατζηκώτσικας κι ο Επίσκοπος Ρωγών Ιωσήφ

αποφασίζουν από κοινού την σύγκλιση συμβουλίου

των στρατηγών και προκρίτων. Πράγματι

συγκεντρώνονται στο ναΐσκο της Αγίας Παρασκευής

για να αποφασίσουν τι θα κάνουν.

Σε εκείνο το συμβούλιο Ελευθερίας ή Θανάτου

κρίθηκε η τύχη και η δόξα του Μεσολογγίου. Στα

απομνημονεύματα ο αγωνιστής Νικόλαος Κασομούλης

μας μεταφέρει την ιστορική στιχομυθία των

οπλαρχηγών με τον Παπαδιαμαντόπουλο:

29

—Κύριε Παπαδιαμαντόπουλε, άποφασίσαμεν

τήν Εξοδόν μας (καί έγκατάλειψιν τής πόλεως) μέ

λύπην μας. Μάς φαίνεται, ώς πολεμικοί (άνδρες, ότι)

έκτελέσαμεν περισσότερων άπ τό χρέος μας καί πρός

τό Εθνος καί πρός τήν Διοίκησίν καί πρός έσέ τον

'Αντιπρόσωπόν της, μέ τήν υπακοήν μας (πρός όλους

σας). Είστε μαρτυς όλων τούτων;—καί ειθε νά

σωθούμεν (ώστε) νά γινης έσύ (καί) ο διερμηνεύς

(τών ύπηρεσιών μας) ες τό Εθνος μας.

—Καί ώς Παπαδιαμαντόπουλος, άποκρίνεται

(αυτός), καί ώς μέλος Διοικητικόν του τόπου τούτου,

εις κάθε μέρος θά φωνάζω τήν άλήθειαν. ότι έκαμετε

περισσότερον άπό τό στρατιωτικον χρέος σας καί εiς

τήν Πατρίδα καί εiς τόν θεόν ακόμα.

—Εiπε μας λοιπόν, Κύριε Παπαδιαμαντόπουλε,

έάν είσαι σύμφωνος εiς τήν σχεδιασθεισαν) πράξιν

μας (τού) νά εβγωμεν μέ έφοδο, ζητούμεν έως

(αυτήν) τήν Υστερην ώρα καί τήν συγκατάθεσίν σας,

30

διότι χρεωστούμε σέβας εiς τόν αντιπρόσωπων τής

Διοικήσεώς μας.

—Αφού ούτως (ώς είπα) έβεβαίωσα, Στρατηγοί

μου, (τάς υπηρεσίας σας), σάς λέγω άκόμη ότι, καί

όπως Θέλετε,(εiμαι πρόθυμος) νά σας δώσω (καί)

γραμμένην (τήν βεβαίωσιν) ότι ή (άποφασισθεισα)

πραξης σας είναι άρεστή και εiς τόν θεόν καί εlς τούς

άνθρώπους.

Η έξοδος αποφασίστηκε τη νύχτα της 10 ης

Απριλίου Σαββάτου του Λαζάρου προς ξημερώματα

11 ης Απριλίου Κυριακή των Βαΐων στις 2.00 μετά τα

μεσάνυχτα. Λέγεται πως οι Τούρκοι είχαν ειδοποιηθεί

και περίμεναν . Οι γενναίοι ελεύθεροι πολιορκημένοι

βγήκαν σε 3 φάλαγγες . Στη 3 η φάλαγγα στο κέντρο

βρίσκονταν τα γυναικόπαιδα και οι ηλικιωμένοι

προστατευόμενοι από τους ένοπλους ντόπιους

Μεσολογγίτες άνδρες του Αθανάσιου Ρατζηκώτσικα.

Εκεί κι ο Ιωάννης Παπαδιαμαντόπουλος βάδισε προς

το θάνατο. Καθώς προχωρούσαν προς τα έξω,

31

ακούστηκε μία κραυγή να οπισθοχωρήσουν, που

παρέσυρε τους περισσότερους να γυρίσουν πίσω .Η

Τρίτη φάλαγγα ήταν πιο βραδυκίνητη καθώς κάποια

παιδιά τα κουβαλούσαν αναγκαστικά οι πατεράδες

τους και οι γυναίκες κουβαλούσαν τα άκρως

απαραίτητα προσωπικά αντικείμενα. Η διάβαση της

τάφρου αποτέλεσε για τους περισσότερους

ανυπέρβλητο εμπόδιο καθώς με τη βροχή που είχε

προηγηθεί, βούλιαζαν στη λάσπη. Έχοντας το

μειονέκτημα της βραδύτητας, κάθε ολιγωρία

ισοδυναμούσε με καταστροφή. Πάνω στη σύγχυση, οι

άμαχοι και οι ένοπλοι συνοδοί τους δέχτηκαν την

επίθεση των Τουρκοαιγυπτίων κι άλλοι εγκλωβίστηκαν

στην τάφρο, οπότε είτε σκοτώθηκαν είτε

αιχμαλωτίστηκαν, ενώ άλλοι υποχώρησαν στην πόλη.

Με την ποιητική του ρομφαία ο Διονύσιος

Σολωμός απαθανατίζει τις τραγικές εκείνες στιγμές :

32

Και βλέπω πέρα τα παιδιά και τες

αντρογυναίκες

γύρου στη φλόγα π’ άναψαν, και θλιβερά

τη θρέψαν

μ’ αγαπημένα πράματα και με σεμνά

κρεβάτια,

ακίνητες, αστέναχτες, δίχως να ρίξουν

δάκρυ·

και γγίζ’ η σπίθα τα μαλλιά και τα λιωμένα

ρούχα·

γλήγορα, στάχτη, να φανείς, οι φούχτες να

γιομίσουν .

Στην Έξοδο σκοτώθηκαν οι περισσότεροι

Πολιορκημένοι. Από τους 11.000 περίπου μονάχα

1.500 σώθηκαν κι έφτασαν στο Ζυγό. Η τάφρος και οι

γέφυρες βάφτηκαν με το αίμα τους. Η Θυσία τους

συγκίνησε την Ευρώπη ενώ συντάραξε τους

επαναστατημένους Έλληνες που ως εκείνη τη στιγμή

ασχολούνταν με τις προσωπικές φιλοδοξίες κι

33

εμφύλιες διενέξεις τους. Ο Ιωάννης

Παπαδιαμαντόπουλος κατά την έξοδο σύμφωνα με τις

μαρτυρίες αιχμαλωτίστηκε από τους Τουρκοαιγύπτιους

και με διαταγή του Ιμπραήμ αποκεφαλίστηκε.

Μαζί με τους ηρωικούς Μεσολογγίτες έδωσε την

ζωή του για την ελευθερία μας. Πιστός στις αρχές των

προγόνων του, η θυσία του έγινε φάρος για εμάς τους

απόγονούς του. Και είναι τιμή μου που σήμερα μετά

από 200 χρόνια κλήθηκα να εξιστορήσω και να

θυμίσω την θυσία του. Αιωνία του η μνήμη. Σας

ευχαριστώ!

34

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΠΗΛΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Πρόεδρος Εφετών επί τιμή-ΕΙΝΑΙ Η ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ;

 

ΓΕΩΡΓΙΟΣ  ΣΠΗΛΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Πρόεδρος Εφετών επί τιμή

(Oμιλία στα πλαίσια των Φιλολογικων Βραδινών της Εταιρείας Λογοτεχνών

τη  Δευτέρα 16η Μαρτίου 2026 στη Στέγη Γραμμάτων "ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΛΑΜΑΣ"

και με τη συνεργασία της)

 

 

Είναι η δικαιοσύνη ανεξάρτητη;

 

Η έννοια της δικαιοσύνης αποτελεί έναν από τους πιο θεμελιώδεις και

διαχρονικούς προβληματισμούς του ανθρώπου. Από την αρχαιότητα μέχρι

σήμερα, οι κοινωνίες προσπάθησαν να ορίσουν τι είναι δίκαιο, ποιος το

καθορίζει και πώς μπορεί να εφαρμοστεί. Η δικαιοσύνη ήταν αποτέλεσμα της

ανάγκης για αρμονική συμβίωση μεταξύ των περισσότερων ανθρώπων όταν

άρχισαν να δημιουργούνται οι πρώτες κοινωνίες. Η ιστορική εξέλιξη της

δικαιοσύνης αντανακλά τις αξίες, τις ανάγκες και τις αντιλήψεις κάθε εποχής.

Στην αρχαιότητα, η δικαιοσύνη συνδέεται αρχικά με τη θεϊκή τάξη. Στην

ομηρική περίοδο και στον Ησίοδο, η δικαιοσύνη θεωρείται θεϊκή δύναμη που

επιβλέπει τις ανθρώπινες πράξεις και τιμωρεί την ύβρη. Στην αρχαία ελληνική

φιλοσοφία, η έννοια αποκτά πιο συστηματικό χαρακτήρα. Στη ρωμαϊκή εποχή

η δικαιοσύνη ταυτίζεται σε μεγάλο βαθμό με το νόμο. Κατά τον Μεσαίωνα η

δικαιοσύνη συνδέεται στενά με τη θρησκεία. Θεωρείται έκφραση του θεϊκού

θελήματος και της ηθικής τάξης του κόσμου. Στους νεότερους χρόνους, με την

άνοδο του Διαφωτισμού η δικαιοσύνη αποσπάται σταδιακά από τη θεολογία

και θεμελιώνεται στη λογική και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Φιλόσοφοι όπως ο

Λοκ, ο Χομπς και ο Ρουσσώ συνέβαλαν στην αντίληψη αυτή. Στον δέκατο 19ο

και 20ο αιώνα η συζήτηση επεκτείνεται στην δίκαιη κοινωνική διάσταση της

δικαιοσύνης.

Ποιος όμως απονέμει την δικαιοσύνη; Στις πρώιμες - πρωτόγονες κοινωνίες

δεν υπάρχουν δικαστές, όπως τους ξέρουμε σήμερα. Τη δικαιοσύνη

αποδίδουν ο αρχηγός της φυλής ή οι πρεσβύτεροι ή το συμβούλιο της

κοινότητας. Η κρίση τους βασίζεται στα έθιμα, στην παράδοση και συχνά στη

συλλογική μνήμη. Στους αρχαίους πολιτισμούς Μεσοποταμία - Αίγυπτος ο

βασιλιάς είναι ο ανώτατος δικαστής, ο οποίος είναι και ο εκπρόσωπος των

θεών. Στον κώδικα του Χαμουραμπί, βασιλιά της Βαβυλώνας 1792 -1750 π.χ.

έχουμε για πρώτη φορά γραπτούς νόμους και καθορισμένες ποινές. Την

 

περίοδο αυτή υπάρχουν διορισμένοι δικαστές αλλά εξαρτώνται απολύτως από

το βασιλιά. Στην αρχαία Ελλάδα, την αρχαϊκή εποχή, τη δικαιοσύνη απέδιδαν

οι βασιλείς και αργότερα οι άρχοντες. Με τη γραπτή νομοθεσία του Δράκοντα

και του Σόλωνα να περιορίζουν την αυθαιρεσία των αρχόντων δικαστών. Στην

κλασική Αθήνα έχουμε ριζική αλλαγή. Δεν υπάρχουν επαγγελματίες ή ex

officio δικαστές. Tη δικαιοσύνη αποδίδουν οι πολίτες σε μεγάλα-πολυπληθή

δικαστήρια (π.χ. Ηλιαία) με συνθέσεις δικαστών που κληρώνονταν από τον

κατάλογο των Αθηναίων πολιτών. Εδώ στην κλασική Αθήνα γεννιέται η ιδέα

ότι η δικαιοσύνη ανήκει στο λαό. Και σήμερα στο Σύνταγμα της Ελλάδας στο

άρθρο 1 παρ. 3 αναγράφεται <<όλες οι εξουσίες πηγάζουν από το λαό,

υπάρχουν υπέρ αυτού και του έθνους και ασκούνται όπως ορίζει το

Σύνταγμα>>. Τη Ρωμαϊκή εποχή έχουμε τη γέννηση του επαγγελματία

δικαστή. Εμφανίζεται σαφής νομική εξειδίκευση με τον Praitor να οργανώνει

τη δίκη και το νομικό πλαίσιο και τον Judex να κρίνει την υπόθεση. Στον

μεσαίωνα έχουμε οπισθοδρόμηση. Η δικαιοσύνη είναι φεουδαρχική,

εκκλησιαστική, βασιλική και δικαστές είναι οι εκπρόσωποι του θεού ή του

άρχοντα, φεουδάρχες, επίσκοποι, βασιλικοί αξιωματούχοι. Στους νεότερους

χρόνους (17 ος -18 ος αιώνας) οι δικαστές διορίζονται με κριτήρια, εφαρμόζουν

γραπτούς νόμους και δεν ταυτίζονται με το μονάρχη. Το πρώτο καθιερώνεται,

υπό την επίδραση κυρίως του Μοντεσκιέ, η διάκριση των εξουσιών, που είναι

σημαντικό στοιχείο της διάρθρωσης του σύγχρονου κράτους και για το οποίο

θα μιλήσουμε παρακάτω. Τον 19 ο και 21ο αιώνα η δικαιοσύνη αποδίδεται από

επαγγελματίες δικαστές, οι οποίοι είναι νομικά καταρτισμένοι και θεσμικά

ανεξάρτητοι. Αλλά για να κατανοήσουμε την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης

πρέπει να επανέλθουμε στην περίοδο του 17 ου -18ου αιώνα που άρχισε να

καθιερώνεται η διάκριση των εξουσιών. Οι πρώτες ρωγμές του συστήματος- ο

βασιλιάς ή άρχοντας αποδίδει δικαιοσύνη κατά το δοκούν- γίνεται για πρώτη

φορά στην Αγγλία με τη Magna Carta (1215) όπου για πρώτη φορά

περιορίζεται η εξουσία του βασιλιά. Στη συνέχεια με την αγγλική επανάσταση

(1640-1689) και τη σύγκρουση βασιλιά -κοινοβουλίου έχουμε το Billof Rights

και μια πρώιμη ανεξαρτησία των δικαστών, χωρίς να υπάρχει καθαρή

διάκριση των εξουσιών. Η τελευταία καθιερώθηκε θεωρητικά από τον

Mοντεσκιέ που με το βιβλίο ‘’Το πνεύμα των Νόμων’’ του 1748 διατύπωσε

συστηματικά τη διάκριση των εξουσιών σε 3 εξουσίες: Νομοθετική

 

Εκτελεστική, Δικαστική. Η θεωρία αυτή περιέχεται το 1787 στο Σύνταγμα των

ΗΠΑ. Στη συνέχεια με τη γαλλική επανάσταση το 1789, που ανέτρεψε την

απόλυτη μοναρχία καθιερώθηκε η διάκριση των εξουσιών. Σήμερα όλα τα

δημοκρατικά συντάγματα καθιερώνουν τη διάκριση των εξουσιών, όχι ως

απόλυτη διάκριση αλλά ως λειτουργική διάκριση. Αλλά πριν μπούμε στην

Ελληνική Συνταγματική τάξη πρέπει να πω ότι η σημαντική για τη δημοκρατία

και τη διαβίωση των πολιτών διάκριση των εξουσιών, δεν γεννήθηκε από

θεωρία δηλαδή από ένα θεωρητικό κατασκεύασμα αλλά από την ανάγκη να

μπει φρένο στην αυθαιρεσία. Ο Μοντεσκιέ της έδωσε μορφή αλλά οι

επαναστάσεις της έδωσαν ζωή. Είναι μέσο προστασίας της ελευθερίας των

πολιτών και όχι απλή διοικητική οργάνωση.

Για να απαντήσουμε στο ερώτημα αν η ελληνική δικαιοσύνη είναι ανεξάρτητη

πρέπει να δούμε πρώτα το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο και δη το συνταγματικό

πλαίσιο. Κατ’ αρχάς να ορίσουμε τι λέμε ανεξάρτητη δικαιοσύνη. Θα

συμφωνήσουμε ότι είναι ανεξάρτητη από τις άλλες δυο εξουσίες. Tη

νομοθετική και την Eκτελεστική.

Σύμφωνα με το άρθρο 26 του Συντάγματος η νομοθετική λειτουργία ασκείται

από τη Βουλή και τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, η εκτελεστική από τον

Πρόεδρο της Δημοκρατίας και την Κυβέρνηση και η δικαστική ασκείται από τα

δικαστήρια, που οι αποφάσεις τους εκτελούνται στο όνομα του ελληνικού

λαού. Στο Σύνταγμά μας οι διατάξεις που αναφέρονται στη δικαιοσύνη είναι

στο Ε’ τμήμα του και στα άρθρα 87 έως 100 Α. Το άρθρο 87 αναφέρει ότι η

δικαιοσύνη απονέμεται από δικαστήρια συγκροτούμενα από τακτικούς

δικαστές, που αναλαμβάνουν λειτουργική και προσωπική ανεξαρτησία. Οι

δικαστές κατά την άσκηση των καθηκόντων τους υπόκεινται μόνο στο

Σύνταγμα και στους νόμους και σε καμία περίπτωση δεν υποχρεούνται να

συμμορφώνονται με διατάξεις που έχουν τεθεί κατά κατάλυση του

Συντάγματος. Οι δικαστικοί λειτουργοί μπορούν να παυθούν μόνο ύστερα από

δικαστική απόφαση εξαιτίας ποινικής καταδίκης ή για βαρύ πειθαρχικό

παράπτωμα ή ασθένεια ή αναπηρία ή υπηρεσιακή ανεπάρκεια που

βεβαιώνονται, όπως ο νόμος ορίζει. Οι δικαστικοί λειτουργοί διορίζονται με

προεδρικό διάταγμα, σύμφωνα με το νόμο που ορίζει τα προσόντα και τη

διαδικασία της επιλογής τους και είναι ισόβια. Σύμφωνα με την παράγραφο 5

 

του άρθρου 90 του Συντάγματος οι προαγωγές στις θέσεις του Προέδρου και

Αντιπροέδρων των Ανώτατων Δικαστηρίων Συμβουλίου Επικρατείας, Αρείου

Πάγου και Ελεγκτικού Συνεδρίου, του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου του

Γενικού Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου και του Γενικού Επιτρόπου των

διοικητικών δικαστηρίων ενεργούνται με προεδρικό διάταγμα, που εκδίδεται

ύστερα από πρόταση του Υπουργικού Συμβουλίου, με επιλογή μεταξύ των

μελών του αντίστοιχου ανώτατου δικαστηρίου, όπως ο νόμος ορίζει. Από όλες

τις παραπάνω διατάξεις αλλά και τις διατάξεις άλλων νόμων που αφορούν

τους δικαστές, όπως ο Κώδικας Δικαστικών Λειτουργών και ο Οργανισμός

Δικαστηρίων προκύπτει ότι ο συνταγματικός νομοθέτης θέλει τους δικαστές

και κατά συνέπεια τη δικαιοσύνη ανεξάρτητη. Με τις υφιστάμενες όμως

διατάξεις είναι; Απερίφραστα απαντώ όχι. Η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης είναι

στενά συνυφασμένη με τις αλληλένδετες αρχές του κράτους δικαίου και της

διάκρισης των εξουσιών. Αφ’ ενός η κρατική εξουσία στο σύνολό της πρέπει

να ασκείται σύμφωνα με το σύνταγμα και τους νόμους, αλλά και να επίκειται

σε πλήρη και αποτελεσματικό δικαστικό έλεγχο. Αφετέρου, η νομοθετική

εκτελεστική και η δικαστική λειτουργία οφείλουν να είναι διακριτές και να

ασκούνται από διαφορετικά όργανα της πολιτείας. Η ανεξαρτησία της

δικαστικής λειτουργίας δεν εξαντλείται στη γενική και αφηρημένη έννοια της

ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης ως συστήματος δικαιοδοτικών μηχανισμών.

Σημειώνεται ότι η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης είναι όρος άγνωστος στο

Σύνταγμά μας. Οι διατάξεις του Συντάγματος, αναγνωρίζουν θεσπίζουν και

επιχειρούν να διασφαλίσουν την ανεξαρτησία των δικαστικών λειτουργών και

σε ορισμένες περιπτώσεις, την ανεξαρτησία των δικαστηρίων. Έτσι

καθιερώνεται, όπως προαναφέρθηκε, η λειτουργική και προσωπική

ανεξαρτησία των δικαστών. Πυλώνες της ανεξαρτησίας υπό τη λειτουργική της

εκδοχή είναι αφενός η υποχρέωση των δικαστών να μην εφαρμόζουν νόμους

οι οποίοι αντίκεινται στο Σύνταγμα και αφετέρου η πρόβλεψη ότι οι δικαστές

κατά την άσκηση των καθηκόντων τους υπόκεινται μόνο στο Σύνταγμα και

τους Νόμους. Ο δικαστής πρέπει να απονέμει δικαιοσύνη, βασιζόμενος

αποκλειστικά στο Σύνταγμα, τους νόμους και τη συνείδησή του, χωρίς να

υποκύπτει σε πιέσεις ή να δέχεται οδηγίες από άλλα κρατικά όργανα ή

ιεραρχικούς ανώτερους δικαστές. Οφείλει να αγνοεί υποδείξεις που

προέρχονται από άλλες πηγές, όπως είναι πολιτικές δυνάμεις, κοινωνικές

 

ομάδες, μη κυβερνητικές οργανώσεις και μέσα μαζικής ενημέρωσης. Με τον

όρο προσωπική ανεξαρτησία αναφερόμαστε στον ίδιο το δικαστικό λειτουργό

και εξετάζουμε την προσωπική του κατάσταση και εξέλιξη. Η προσωπική

ανεξαρτησία εξασφαλίζεται μέσω εγγυήσεων σχετικών με τις διαδικασίες

επιλογής και διορισμού των δικαστών, τη διάρκεια της θητείας τους, τα

ασυμβίβαστα, τις προαγωγές και μεταθέσεις, την επιθεώρηση των δικαστών,

την επιβολή πειθαρχικών κυρώσεων, τη μισθολογική κατάσταση τους κ.ο.κ..

Από τα προαναφερθέντα και άλλα στοιχεία, που για να μη σας κουράσω δεν

αναφέρω, προκύπτει ότι η συνταγματικές εγγυήσεις για την ανεξαρτησία των

δικαστών είναι πολλαπλές. Το θεσμικό πλαίσιο για το σκοπό αυτό είναι πυκνό

και επαρκές και οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η Ελληνική Δημοκρατία διαθέτει

έναν από τα πλέον ολοκληρωμένα συστήματα αυτοδιοίκησης της δικαιοσύνης.

Γιατί τότε είναι διάχυτη η αντίληψη ότι η δικαστική ανεξαρτησία βρίσκεται σε

διαρκή κρίση; Γιατί σε πρόσφατες δημοσκοπήσεις η έλλειψη εμπιστοσύνης

των Ελλήνων πολιτών προς τη δικαιοσύνη ανέρχεται σε ποσοστό 70%

περίπου; Οι λόγοι είναι περισσότεροι του ενός. Βασικός όμως λόγος είναι η

επιλογή, κατά το Σύνταγμα, των Προέδρων των Αντιπροέδρων των Ανωτάτων

Δικαστηρίων και του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου από την εκάστοτε

κυβέρνηση. Για τους μη γνωρίζοντες ευλόγως θα δημιουργηθεί το ερώτημα.

Καλά γιατί είναι τόσο σημαντικό αυτό για την ανεξαρτησία των δικαστών, αφού

σύμφωνα με το Σύνταγμα και τους νόμους ο δικαστής έχει λειτουργική και

προσωπική ανεξαρτησία, όπως παραπάνω περιγράφεται; Απαντώ. ο

Πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου, προεδρεύει του Ανώτατου Δικαστικού

Συμβουλίου. Το συμβούλιο αυτό αποφασίζει για όλη την υπηρεσιακή εξέλιξη

του δικαστή. Τις προαγωγές, τις μεταθέσεις και άλλα θέματα των δικαστών.

Πολλές φορές, κατά καιρούς, έχουν την άσκηση πειθαρχικής δίωξης κατά των

δικαστών. Εξάλλου του Πειθαρχικού Συμβουλίου και του Συμβουλίου

Επιθεώρησης προεδρεύει η αντιπρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου ο

οποίος και αυτός επιλέγεται, ως αντιπρόεδρος, από την εκάστοτε κυβέρνηση.

Και πάλι κάποιος μπορεί ευλόγως να αναρωτηθεί. Καλά σ’ ένα συμβούλιο

μετέχουν, μετά ψήφου, και άλλοι ανώτατοι δικαστές που δεν τους έχει επιλέξει

η κυβέρνηση. Πως είναι τόσο σημαντικός ο-η- πρόεδρος που τον επέλεξε η

κυβέρνηση;

 

Όταν ήμουν νεαρός πρωτοδίκης, σε επαρχιακό πρωτοδικείο, ήρθε ο

αρεοπαγίτης επιθεωρητής. μετά το τέλος της επιθεώρησης, ως είθισται την

εποχή εκείνη, πήγαμε με τον επιθεωρητή για φαγητό, σε μια όμορφη ταβέρνα.

Κάτι η περασμένη ώρα, φύγαμε από το δικαστήριο 11 το βράδυ, κάτι η απαλή

μουσική, κάτι η φιλικότητα του επιθεωρητή, σε σχετική συζήτηση για τις

αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστικού Συμβουλίου, εξέφρασα το παράπονό

μου για μη ικανοποίηση αίτησης μετάθεσής μου. Μου απάντησε ότι αυτό

ήθελε ο Πρόεδρος του Αρείου Πάγου. Του απάντησα ότι τα λοιπά μέλη, είναι

αρεοπαγίτες έχουν εξαντλήσει την ιεραρχία, πώς είναι δυνατόν να κάνουν ό,τι

θέλει ο πρόεδρος. Μου απάντησε ότι ο πρόεδρος έχει εξουσία να τους κάνει

τη ζωή δύσκολη π. χ. να τους φορτώσει με δύσκολες και βαριές υποθέσεις, να

μην τους δώσει διαιτησίες κλπ.

Σημειώνω ότι ήταν θράσος να ρωτήσω τον Επιθεωρητή τέτοια πράγματα,

αλλά στο νεαρό της ηλικίας το έχει. Πάντως δεν μου το καταλόγισε στην

έκθεση επιθεώρησης. Αντίθετα μάλιστα. Να ένα δείγμα επηρεασμού του

επιλεγμένου από την Κυβέρνηση Προέδρου. Πρέπει όμως να σημειώσω ότι

πολλές φορές η εκτελεστική εξουσία επιλέγει για τις θέσεις των Προέδρων των

Ανωτάτων Δικαστηρίων άξιους δικαστές με εξαιρετική νομική κατάρτιση και

ήθος. όμως σε ένα λαό, που είναι καχύποπτος, όχι αδίκως πολλές φορές,

οποιαδήποτε απόφαση που θα εκδοθεί υπό την προεδρία του επιλεγμένου

από την κυβέρνηση Προέδρου και είναι σύμφωνη με τις κυβερνητικές

επιθυμίες είναι ;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;; διαβλητή.

Εκτός από τις παραπάνω περιγραφόμενες διατάξεις που υποσκάπτουν την

ανεξαρτησία και το κύρος της ελληνικής δικαιοσύνης υπάρχουν και άλλες

διατάξεις που οδηγούν στο ίδιο συμπέρασμα. Παραδείγματος χάριν ο

διορισμός συνταξιούχων ανώτατων δικαστών σε διάφορες αρχές και

συμβούλια οργανισμών και μάλιστα με υψηλότατες αμοιβές. Κάποιος

καλόπιστος θα πει, μα είναι πλέον συνταξιούχος και δεν έχει δικαστικές

αρμοδιότητες. Όμως ποιος μπορεί να πει ότι δεν υπήρχε διασύνδεση αυτού

με την εκτελεστική εξουσία, όταν ήταν εν ενεργεία ώστε να τον διορίσει, μετά

τη συνταξιοδότησή του; Η πρακτική αυτή εκμαυλίζει τους ανώτατους δικαστές.

Στην τελευταία αναθεώρηση του Συντάγματος, πρόεδρος μεγάλου πολιτικού

κόμματος κατέθεσε προς συζήτηση πρόταση που απαγόρευσε το διορισμό

 

συνταξιούχων δικαστών, για μια τριετία μετά τη συνταξιοδότησή τους. Η

πρόταση αυτή δεν ψηφίστηκε από τα άλλα κόμματα και δεν μπήκε στις

αναθεωρημένες διατάξεις. Ο προτείνων όμως τη διάταξη αυτή, όταν στις

επόμενες εκλογές έγινε πρωθυπουργός, διόρισε κατά κόρον συνταξιούχους

δικαστικούς λειτουργούς. Για την περίπτωση αυτή πρέπει να σημειώσω ότι

αρκούσε ένας κοινός νόμος, που να απαγορεύει το διορισμό συνταξιούχων

δικαστικών λειτουργών, τον οποίο θα μπορούσε να ψηφίσει η κυβερνητική

πλειοψηφία του προτείνοντος τότε Προέδρου του κόμματος. Τέλος για την

έλλειψη εμπιστοσύνης στη δικαστική λειτουργία έχουν ευθύνες εκτός από τους

πολιτικούς όλων των ιδεολογικών αποχρώσεων, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης

αλλά και οι ίδιοι οι δικαστικοί λειτουργοί.

Κυρίες και κύριοι, ο Πρωθυπουργός της Ελλάδας πριν από λίγες ημέρες

ανακοίνωσε ότι θα κινήσει τις διαδικασίες προς αναθεώρηση του

Συντάγματος. Μεταξύ των προτεινόμενων ως αναθεωρητέων διατάξεων είναι

και το άρθρο 90 Συντάγματος που αναφέρεται στην επιλογή της ηγεσίας της

δικαιοσύνης.

Προσωπικά είμαι απαισιόδοξος εάν οι αναθεωρημένες διατάξεις θα οδηγούν

σε μια πραγματικά ανεξάρτητη, από τις άλλες δυο εξουσίες, δικαιοσύνη. Στα

σαράντα συναπτά έτη, που διακόνισα τη δικαιοσύνη, πείστηκα ότι τα πολιτικά

κόμματα δεν θέλουν πραγματικά ανεξάρτητη, απ’ αυτούς δικαιοσύνη. Η

εκτελεστική εξουσία και δη στο πρωθυπουργικοκεντρικό σύστημα μας, δεν

δέχεται άλλη εξουσία που να μην την ελέγχει. (Τη νομοθετική την έλεγχει με

την πλειοψηφία της). Πιστεύω ότι πέραν των άλλων φοβάται τη δικαιοσύνη και

για αυτό τη θέλει ελεγχόμενη. Αυτό μου επιβεβαίωσε, όταν ήμουν νεαρός

δικαστής, πολύπειρος και ισχυρός υπουργός της τότε κυβέρνησης, σε κατ’

ιδίαν συνομιλία μας, σε τυχαία συνάντηση. Άλλωστε αυτό προκύπτει,

εμμέσως πλην σαφώς και από τις συνταγματικές διατάξεις περί ευθύνης

υπουργών, όπου η βουλή υποκαθιστά σε μεγάλο βαθμό, και κυρίως στην

άσκηση της ποινικής δίωξης, στη δικαστική εξουσία.

Η εκτελεστική εξουσία στην Ελλάδα, υπό την πίεση κυρίως της Ευρωπαϊκής

Ένωσης να αλλάξει τον τρόπο επιλογής της ηγεσίας της δικαιοσύνης έκανε

δυο νομοθετικές παρεμβάσεις. Πριν από χρόνια νομοθέτησε τη γνώμη της

 

βουλής για την επιλογή των προτεινόμενων προσώπων. Τον περασμένο

χρόνο νομοθέτησε ότι οι ολομέλειες των δικαστηρίων, με μυστική ψηφοφορία,

θα προτείνουν τους υποψηφίους για τις θέσεις του Προέδρου και των

Αντιπροέδρων. Φυσικά χωρίς να δεσμεύουν την κυβέρνηση και φυσικά χωρίς

η τελευταία (κυβέρνηση) να λάβει υπόψη της, τις αποφάσεις της πλειοψηφίας

της ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου, όπως έγινε στις τελευταίες

προαγωγές στον Άρειο Πάγο.

Αλλά πριν σας πω τη δική μου γνώμη για το πώς πρέπει να γίνεται η επιλογή

της ηγεσίας, στα Ανώτατα Δικαστήρια, επιτρέψτε μου, πολύ συνοπτικά, να

δούμε τι ισχύει πάνω στο θέμα αυτό στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Στη

Γερμανία με χαρακτηριστικό την έντονη συμμετοχή της πολιτείας αλλά με

θεσμικά φίλτρα, οι δικαστές των ανωτάτων ομοσπονδιακών δικαστηρίων

επιλέγονται από ειδική επιτροπή που αποτελείται από υπουργούς των

κρατιδίων και βουλευτές. Οι πρόεδροι των ανωτάτων δικαστηρίων διορίζονται

τυπικά από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.

Στην Αυστρία οι ανώτατοι δικαστές προτείνονται από δικαστικά συμβούλια και

ο διορισμός τους γίνεται από την κυβέρνηση και επικυρώνεται από τον

Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Στην Τσεχία και στη Σλοβακία υπάρχουν Ανώτατα

Δικαστικά Συμβούλια, που τα μέλη τους προέρχονται κυρίως από το δικαστικό

σώμα αλλά και τη βουλή ή τον Πρόεδρο, που επιλέγουν τους Προέδρους.

Στην Πολωνία και η Ουγγαρία, χώρες με ιδιαίτερα αμφιλεγόμενη ανεξάρτητη

δικαιοσύνη, οι πρόεδροι των ανωτάτων δικαστηρίων διορίζονται απευθείας

από πολιτικά όργανα και η κυβέρνηση επηρεάζει τα δικαστικά συμβούλια.

Στην Ελβετία οι δικαστές του Ομοσπονδιακού Δικαστηρίου εκλέγονται από το

Κοινοβούλιο, συχνά με βάση κομματική αναλογία, αλλά η ανεξαρτησία τους

προστατεύεται από ισχυρούς θεσμούς και την κουλτούρα της χώρας και δεν

δημιουργείται αμφισβήτηση της ανεξαρτησίας τους. Στις σκανδιναβικές χώρες-

(Σουηδία, Δανία, Νορβηγία, Φινλανδία) η επιλογή ανώτατων δικαστών και

Προέδρων γίνεται από ανεξάρτητες επιτροπές αξιολόγησης που βασίζονται

στα προσόντα και την αρχαιότητα των δικαστών. Η κυβέρνηση έχει τον τυπικό

ρόλο της επικύρωσης των αποφάσεων των επιτροπών αυτών. Στη Γαλλία

υπάρχει το Ανώτατο Συμβούλιο Δικαιοσύνης. Μέλη του είναι δικαστές και

 

πρόσωπα που ορίζονται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και το

Κοινοβούλιο. Αυτό (ανώτατο συμβούλιο δικαιοσύνης) προτείνει τους

ανώτατους δικαστές και τους προέδρους των δικαστηρίων και διορίζονται από

τον πρόεδρο της δημοκρατίας. Η Ιταλία έχει το πιο ‘’δικαστικοκεντρικό’’

σύστημα διοίκησης της δικαιοσύνης της Ευρώπης. Το ανώτατο δικαστικό

συμβούλιο, κυριαρχείται από δικαστές και επιλέγει την ηγεσία. Η πολιτική

εξουσία έχει πολύ περιορισμένη συμμετοχή. Στην Ισπανία το θεσμικά ισχυρό

,αλλά πολιτικά ευάλωτο Γενικό Συμβούλιο της Δικαιοσύνης επιλέγει την ηγεσία

της. Τα μέλη όμως του Συμβουλίου αυτού εκλέγονται από το κοινοβούλιο με

αυξημένες πλειοψηφίες. Το σύστημα αυτό έχει οδηγήσει σε μπλοκαρίσματα

των διαδικασιών και κρίσεις νομιμοποίησης των μελών του συμβουλίου. Στις

χώρες της Βενελούξ (Βέλγιο, Ολλανδία, Λουξεμβούργο) η επιλογή της ηγεσίας

της δικαιοσύνης γίνεται από ανεξάρτητα όργανα επιλογής με σαφή κριτήρια

αξιολόγησης. Η πολιτική εμπλοκή είναι ελάχιστη. Η κυβέρνηση επικυρώνει τις

επιλογές χωρίς να τις κατευθύνει. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, στο οποίο ισχύει

γενικά διαφορετικό δικονομικό σύστημα (αγγλοσαξονικό) από το Ευρωπαϊκό,

οι ανώτατοι δικαστές επιλέγονται από ανεξάρτητη επιτροπή ενώ ο αρμόδιος

υπουργός έχει περιορισμένο δικαίωμα απόρριψης. Ο ρόλος της πολιτικής

είναι εξαιρετικά περιορισμένος. Τέλος, για να μην σας κουράσω, στις Βαλτικές

χώρες και στην Ανατολική Ευρώπη (Ρουμανία, Βουλγαρία) η επιλογή γίνεται

από Ανώτατα Δικαστικά Συμβούλια με τη συμμετοχή του Προέδρου της

Δημοκρατίας. Στα συστήματα των χωρών αυτών υπάρχει προσπάθεια

αποφυγής ή περιορισμού του κυβερνητικού ελέγχου, η οποία δεν είναι πάντα

επιτυχής στην πράξη.

Από τα παραπάνω προκύπτει αβίαστα το συμπέρασμα ότι η πλειονότητα των

χωρών της Ευρώπης δεν αφήνει μόνη της την κυβέρνηση να επιλέγει την

ηγεσία. Τα δικαστικά συμβούλια είναι ο κανόνας. Η ανεξαρτησία της

δικαιοσύνης είναι ένας συνδυασμός θεσμών και πολιτικής κουλτούρας. Εδώ

θα πρέπει να σημειώσω ότι η Ευρώπη με δύο υπερεθνικούς οργανισμούς

δίνει ιδιαίτερη σημασία στην επιλογή της ηγεσίας της δικαιοσύνης, διότι θεωρεί

ότι είναι βασικό στοιχείο του κράτους δικαίου, το οποίο είναι θεμέλιο των

οργανισμών αυτών. Ειδικότερα το Συμβούλιο της Ευρώπης με την επιτροπή

της Βενετίας, που είναι το συνταγματικό όργανο του και αποτελείται από

 

κορυφαίους συνταγματολόγους. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, με το Δικαστήριο της

Ε.Ε. και ετήσιες εκθέσεις κράτους δικαίου. Και οι δύο παραπάνω οργανισμοί,

τα οποία ελέγχουν τα κράτη μέλη τους, ως προς το κράτος δικαίου, λένε

ξεκάθαρα ότι η εκτελεστική εξουσία δεν πρέπει να έχει αποφασιστικό και

μονομερή έλεγχο στην επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης. Στην Ελλάδα,

όπως αναφέρθηκε στην αρχή της εισήγησης αυτής, η εκτελεστική εξουσία, η

κυβέρνηση, είναι αυτή που αποφασίζει κυριαρχικά για την επιλογή της ηγεσίας

της δικαιοσύνης. Η γνώμη (μη δεσμευτική) της Βουλής Διάσκεψη των

Προέδρων) και της ολομέλειας των ανωτάτων δικαστηρίων που έχει θεσπίσει

η ελληνική πολιτεία, είναι ένας φερετζές για να κρύβει τις ευθύνες της

κυβέρνησης. Αυτό φάνηκε και στις τελευταίες επιλογές, όπου η κυβέρνηση δεν

έλαβε υπόψη τη γνώμη της, με μυστική ψηφοφορία, αποφάσεις της

Ολομέλειας του Αρείου Πάγου. Επομένως το σύστημα πρέπει οπωσδήποτε

να αλλάξει. Είναι επιτακτική ανάγκη για την κοινωνία, το κράτος δικαίου και το

Δημοκρατικό Πολίτευμα. ακούσατε προ ολίγου, τι κάνουν οι άλλες ευρωπαϊκές

χώρες για το ζήτημα αυτό. Στην Ελλάδα κατά καιρούς, σε συνέδρια, ημερίδες,

ομιλίες, αρθρογραφίες κλπ. έχουν καταχωρηθεί διάφορες προτάσεις για την

επιλογή της ηγεσίας της δικαιοσύνης. Όλες έχουν πλεονεκτήματα και

μειονεκτήματα. Θα πρέπει να βρούμε εκείνη με τα λιγότερα μειονεκτήματα. Θα

πρέπει να σημειώσω ότι η δικαστική εξουσία δεν έχει λαϊκή νομιμοποίηση,

αφού οι δικαστές δεν εκλέγονται από το λαό. Για το λόγο αυτό είμαι αντίθετος

στην πρόταση η ηγεσία της να εκλέγεται μόνο από τους δικαστές. Στην

περίπτωση αυτή ο κίνδυνος του κράτους των δικαστών δεν είναι αμελητέος.

Κατά την άποψή μου η επιλογή της ηγεσίας της δικαιοσύνης στην Ελλάδα θα

πρέπει να γίνεται από ένα Συμβούλιο στο οποίο θα μετέχουν δικαστές κατά

πλειοψηφία και βουλευτές από όλα τα κόμματα της βουλής και δικηγόροι και

καθηγητές νομικών σχολών. Το συμβούλιο αυτό, φυσικά με μυστική

ψηφοφορία, θα προτείνει τρεις υποψηφίους για την κάθε θέση και ο Πρόεδρος

της Δημοκρατίας θα επιλέγει έναν από αυτούς. Δεν τρέφω αυταπάτες ότι,

στην επικείμενη αναθεώρηση του Συντάγματος, η πολιτική εξουσία θα

παραιτηθεί του μέχρι τώρα προνομίου της και θα ψηφίσει διατάξεις που δεν

θα ελέγχει την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης.

 

Κυρίες και κύριοι, στην Πρωσία του 18ου αιώνα, κοντά στο Πότσδαμ, είναι

λίγα χιλιόμετρα από το Βερολίνο, ο βασιλιάς Φρειδερίκος ο Μέγας είχε τα

θερινά του ανάκτορα. Ο θρύλος λέει ότι κοντά στα ανάκτορα υπήρχε ένας

ανεμόμυλος, ο οποίος έκανε θόρυβο και διατάρασσε τη γαλήνη του Βασιλιά. Ο

Βασιλιάς κάλεσε το μυλωνά κι απαίτησε να του πουλήσει το μύλο του. Ο

μυλωνάς που ήταν αρνητικός αντιστάθηκε. Ο βασιλιάς του απάντησε ότι

μπορεί να τον πάρει έτσι κι αλλιώς το μύλο χωρίς να τον πληρώσει. Και ο

μυλωνάς του απάντησε <<ναι αλλά υπάρχουν δικαστές στο Βερολίνο>>.

Μακάρι, κάποια στιγμή ,οι Έλληνες πολίτες να πουν <<υπάρχουν δικαστές

στην Αθήνα>>.

Ευχαριστώ