λ

  Λεωνίδα Γ. Μαργαρίτη Επιτ.Δικηγόρου

                 Προέδρου Εταιρείας Λογοτεχνών Ν.Δ.Ελλάδος

ΑΛΕΚΟΣ ΜΑΡΑΣΛΗΣ ΕΝΑΣ  ΙΔΕΟΛΟΓΟΣ ΑΓΩΝΙΣΤΗΣ

 

                         

 

Η μνήμη και η φήμη είναι δύο δίδυμες αδελφές που παίρνουν τους  νεκρούς από το επίγειο σκοτάδι  των θνητών  και τους οδηγούν πέρα από το εφήμερο και  ανθρώπινο στη χώρα της Αθανασίας. Έτσι κι εμείς θα ξετυλίξουμε το νήμα της μνήμης, θα αναφερθούμε σε ένα από τους ιδρυτές και τον πρώτο  πρόεδρο της Εταιρείας Λογοτεχνών Ν. Δ.  Ελλάδος, τον αξέχαστο φίλο, Αλέκο Μαρασλή. Στον επιστήμονα, τον μελετητή, τον ποιητή της ευαισθησίας, τον ιστορικό  , τον συγγραφέα της επιστήμης, τον αγωνιστή της Δημοκρατίας και της Ελευθερίας, τον Μαικήνα κάθε ευγενικής  πνευματικής προσπάθειας, τον οραματιστή μιας νέας εποχής, τον άνθρωπο του πνεύματος της προόδου και της ομορφιάς.

Ο Αλέκος Μαρασλής υπήρξε ο άνθρωπος που στις δύσκολες στιγμές για το λαό μας  ύψωσε το ανάστημά του και έδωσε το αγωνιστικό του παρόν  με θάρρος και αυταπάρνηση αντιτάχθηκε στην κατάργηση των ελευθεριών του Λαού μας. Διώχτηκε, βασανίστηκε, και φυλακίστηκε για τις ιδέες του αλλά έμεινε όρθιος όπως  τόσοι αγωνιστές της ελευθερίας .

          Υπήρξε ο επιστήμονας της προσφοράς και άνθρωπος της κοινωνικής ευαισθησίας. Σεμνός και επιτυχημένος επιστήμονας. Δεν περιορίσθηκε στον επαγγελματική του ενασχόληση. Μελέτησε τον άνθρωπο, πάσχισε για τις ανάγκες του, μόχθησε για  τα προβλήματά του και στάθηκε δίπλα του για να βοηθήσει στην επίλυση  τους .

          Αγνός και τίμιος ιδεαλιστής προσέφερε τα πάντα για το καλό του ανθρώπου, του φίλου, του συμπολίτη, του συντρόφου, του συνοδοιπόρου. Στην καρδιά του φλόγιζαν τα ιδανικά της Ελευθερίας, της Δημοκρατίας  και της Κοινωνικής Δικαιοσύνης.

 Υπήρξε πρωτοπόρος στους κοινωνικούς αγώνες, από τους πρώτους που πλαισίωσαν την Κίνηση των Δημοκρατικών Συνδέσμων, προ της Δικτατορίας των Συνταγματαρχών και από τους πρώτους που οργάνωσαν την αντιστασιακή οργάνωση Δ.Ε.Κ.Α.  κατά τη διάρκειά της.

 Μετά την πτώση της Δικτατορίας ήταν από τα ιδρυτικά στελέχη που συνυπέγραψαν τη διακήρυξη των της 3^ης του Σεπτέμβρη.

     Αγκάλιασε από την πρώτη  στιγμή την προσπάθεια  πνευματικής ανάπτυξης της πόλης μας, ενισχύοντας την πολιτιστική κίνηση του ποιητή Σωκράτη Σκαρτσή «ΟΣΤΡΑΚΑ» και παραχώρησε  δωρεάν  αίθουσα ιδιοκτησίας του για τις εκδηλώσεις της. Κάτι ανάλογο έπραξε μετά τη σύσταση της Εταιρείας Λογοτεχνών της οποίας υπήρξε  πρώτος  πρόεδρός της. Συνέβαλε τα μέγιστα στην ανάπτυξη της δραστηριότητάς της με την καθιέρωση  των φιλολογικών βραδινών και της ετήσιας έκδοσης με΄έργα των μελών της Εταιρείας  με  τίτλο: «Λογοτεχνικά Κείμενα»

        Υπήρξε επίσης  διευθυντής σύνταξης του περιοδικού «ΑΧΑΪΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ».Εξέδιδε επίσης σε συνεργασία με τον ποιητή Φοίβο Δέλφη το λογοτεχνικό  περιοδικό:  «ΔΕΛΦΙΚΑ ΤΕΤΡΑΔΙΑ».

       Ανέπτυξε επίσης  έντονη δραστηριότητα στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου επί Δημάρχου  Θεόδωρου ΄Αννινου και στην Εταιρεία Θεάτρου στην οποία διετέλεσε πρόεδρος επί σειρά ετών. Βοήθησε  επίσης μ’ όλες του τις δυνάμεις στη δημιουργία του θεάτρου «ΑΓΟΡΑ».

  Υπήρξε γενναιόδωρος συμπαραστάτης κάθε προσπάθειας για πνευματική και πολιτιστική ανάπτυξη της πόλης μας.

      Ως πρόεδρος της Εταιρείας Τοπίου και Περιβάλλοντος  πρωτοστατεί για τη σωτηρία του Πατραϊκού, για την αποτροπή του κινδύνου μόλυνσης του υδροφόρου ορίζοντα της πόλης μας.

  Συντάσσει και δημοσιεύει στον τοπικό τύπο  πύρινα άρθρα  για την προστασία της θάλασσας.

   Αλλά η μεγάλη του αγάπη  υπήρξε η Αυτοδιοίκηση κι όταν  επιστρατεύθηκε στις εκλογές του Οκτωβρίου του έτους 1981 το αίτημά του ήταν να υπηρετήσει την πόλη από το θεσμό της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.  

Αλλά και όταν ακόμη ήταν Αντιπρόεδρος του Πνευματικού Κέντρου του Δήμου Πατρέων  δεν χαρίστηκε στον τότε Δήμαρχο,  και του άσκησε δημόσια   κριτική  αφού τον θεωρούσε υπαίτιο του ναυαγίου της υπόθεσης  ίδρυσης  Δημοτικού Επαγγελματικού Θεάτρου στην πόλη.

          Χαρακτηριστικό της προσωπικότητας του Αλέκου Μαρασλή υπήρξε η ελευθερία της σκέψης του και των ιδεών του

   Άνθρωπος του αγώνα και του πνεύματος ο Αλέκος Μαρασλής δεν άφησε ούτε στιγμή αναξιοποίητη, δεν περιορίσθηκε στο χειρουργείο και στη μαιευτική, συνέγραψε πλήθος άρθρων και μελετών που δημοσιεύθηκαν σε έγκυρα περιοδικά και εφημερίδες.

 Αξιόλογες εργασίες του είδαν το φως της  δημοσιότητας σαν αυτοτελή έργα όπως το έργο του  με τίτλο: «Ιατρική και Γιατροί στην Πάτρα» Βραβείο  Ακαδημίας Αθηνών(1978). «Η ερωτική ψυχρότης στη γυναίκα», «Υγιεινή της εγκύου», «Χειρουργική του Γαληνού»,το ιστορικό λεύκωμα «ΠΑΤΡΑ 1900» με το θαυμάσιο πρόλογο-δοκίμιο του Παναγιώτη Κανελλόπουλου,  «Η Ιστορία της Πάτρας» «Η χειρουργική στο Βυζάντιο»1984, διδακτορική διατριβή στη Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Τέλος το βιβλίο «Πολιτική Υγείας» που αποτελεί μια αναδρομή στο χώρο και την προσπάθεια για  την εξασφάλιση υγείας στην ευρεία περιφέρεια του ανθρώπινου κύκλου.

           Το επιστέγασμα της καταξιωμένης συνείδησης και η μετουσίωση του βιώματος σε έργο τέχνης γίνεται από τον Αλέκο Μαρασλή με το ποιητικό του έργο που κυκλοφόρησε στην Αθήνα από τις εκδόσεις  «ΔΕΛΦΙΚΑ ΤΕΤΡΑΔΙΑ» με προλογικό σημείωμα του ποιητή Φοίβου Δέλφη  με τον τίτλο «Το πρόσωπο του Άλλου». Ποιήματα . 1983

          Τα ποιήματα του Αλέκου Μαρασλή αποτελούν μια πλημμύρα ψυχισμού και κατάνυξης, μια εναγώνια προσπάθεια, μια μυσταγωγία λόγου, μια συμπύκνωση νοημάτων που παραπέμπουν σε ακατάλυτες αξίες. Εδώ γνωρίζουμε τον άνθρωπο του πνεύματος και της ευαισθησίας, τον άνθρωπο λογοτέχνη   αγωνιστή της γραφίδας και των ιδεών.

          Ο Αλέκος Μαρασλής είχε αναπτύξει αξιόλογη και επαινετή δραστηριότητα και στο συνδικαλιστικό χώρο των ιατρών. Διετέλεσε πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Πατρών την περίοδο 1974-1975.Πρόεδρος της Εταιρείας Νέων Επιστημόνων από το 1965 έως το 1967.

Συμμετείχε τακτικά με ανακοινώσεις του σε πανελλήνια και διεθνή συνέδρια και είχε δημοσιεύσει μελέτες του πάνω σε ιατρικά ζητήματα σε έγκυρα επιστημονικά περιοδικά.

          Ο Μαρασλής υπήρξε πατριδολάτρης και Πατρινολάτρης αγαπούσε υπερβολικά κάθε τι που είχε σχέση με την πόλη του και την χώρα του.

 Επιθυμούσε  να είναι η Πάτρα πρωτοπόρα στις τέχνες, τις επιστήμες και τα γράμματα. Δυστυχώς για την πατρίδα μας αλλά και για την πόλη μας λιγοστεύουν επικίνδυνα οι πνευματικές μορφές που έχουμε ανάγκη  να  ηγούνται στην πνευματική πρωτοπορία για να βγούμε από τα αδιέξοδα  που έχουν συσσωρευτεί γύρω μας.

          Σε  άρθρο του το έτος 1980 έγραφε τις πρωτοχρονιάτικες σκέψεις του και ανησυχούσε για το μέλλον. «Ζούμε, έγραφε, σε μια εποχή γεμάτη αντιφάσεις και αντιθέσεις. Γεμάτη υποσχέσεις αλλά και κάθε είδους απειλές. Βρισκόμαστε σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι με πολλά ερωτηματικά για το μέλλον του κόσμου, τις προοπτικές του ανθρώπου. Τις δονήσεις αυτής της αναταραχής έχουμε ήδη αρχίσει να αισθανόμαστε» Πόσο αλήθεια επαληθεύεται και σήμερα, πόσο και σήμερα είναι επίκαιρο το μήνυμα που ο Αλέκος Μαρασλής έστελνε με την ανατολή εκείνου του χρόνου, μια ελπίδα για ειρήνη, ευτυχία κι ευημερία.

 

          Θα κλείσω το σημείωμά μου αυτό με την παράθεση ενός μικρού  σε έκταση αντιπροσωπευτικού κειμένου    ποιητικού του έργου  , με τίτλο:         

 

  ΕΙΝΑΙ ΑΡΓΑ

 

Τώρα είναι αργά

Θα φύγω.

Οι φίλοι θα μείνουν

Να   συζητούν στα καφενεία

Πίνοντας τον καφέ τους βαριεστημένα

Δε θ’ αφήσω καμιά φωτογραφία

Για να με θυμούνται.

Άλλωστε όλοι ξεχνάνε

και τα παιδιά και οι γυναίκες

κι οι φίλοι.

Θα φύγω για να ξεχάσω

Και να ξεχαστώ.

Τίποτε δε θ’ αλλάξει πίσω μου

Οι φίλοι θα πίνουν τον καφέ

Θα συζητούν

Και θα κοιμούνται βαριεστημένα

Όπως κι εσύ…

 

Όμως εμείς με την αναφορά μας αυτή, διαψεύδουμε τον αγαπημένο μας φίλο ποιητή. Ας  δικαιολογήσει αυτή μας την αδυναμία ή την ικανότητα, όπως θέλει ας την εκλάβει ,να θυμόμαστε πάντα τον αγνό αγωνιστή, τον αδιόρθωτα και αθεράπευτα ρομαντικό, τον άνθρωπο  του χρέους, του αγώνα και του πνεύματος…

 

    

 

 

ανανδαανδρεεασ

 Ομιλία Ανδρέα Λάζαρη Καθηγητής-Συγγραφέας

Στόν κύκλο των Φιλολογικών Βραδινών της Εταιρείας Λογοτεχνών

Νοτιοδυτικής Ελλάδος σε συνεργασία με τη Στέγη Γραμμάτων "ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΛΑΜΑΣ"

Δευτερα  18η Μαίου 2026

Θέμα "Από τον Αιχύλο στο Βρεττάκο "Ο Προμηθέας Δεσμώτης"

Το αφηγηματικό ποίημα Ο Προμηθέας διαιρείται σε τέσσερις

αφηγηματικές ενότητες. Στην πρώτη ενότητα πρωταγωνιστές είναι Ο

Προμηθέας και ο Δίας. Συμμετέχουν ο Δευκαλίων και Η Πύρρα, ο

Εφέστιος, ο Ήφαιστος, Το Κράτος και η Βία, Το Πλήθος, ο Κορυφαίος,

μια φωνή, πολλές Φωνές. Κυριαρχεί ο διάλογος μεταξύ Προμηθέα και

Δία. Η Αρχική Κατάσταση είναι η διαδικασία τιμωρίας του Προμηθέα

και η πρόσδεσή του στον βράχο με κρίκους. Πομπός είναι ο Δίας και

Βοηθοί ο θεός Ήφαιστος και το Κράτος και η Βία. Ο ίδιος αναγγέλλει την

μορφή της τιμωρίας και την αιτία : «Κ΄εκεί που ακουμπώ/ τη μακριά

μου αστραπή σαν ακίνητο δάκτυλο, στο απόκρημνο αυτό βουνό/ να τον

δέσετε ! Κ΄εκεί που σας δείχνω ! / Για να ευφραίνεται κι ο ήλιος καθώς/

θ΄ανατέλλει κόκκινος-κόκκινος/ κάθε πρωί, βρίσκοντας τον εκεί/ με το

στήθος του τρύπιο και χωμένο/ του γύπα ολόκληρο/ μέσα του, να

τραβάει το συκώτι του/ προς τα έξω! Την ουράνια μου τάξη/ δεν

βουλήθης λοιπόν να χαλάσεις επίορκε; Θα μικρύνω τις μέρες, θα

μακρύνω τις νύχτες σου!/ Θα καλείς σε βοήθεια, θα σε ακούει/ η

έρημος και κανένας δεν θάρχεται!»[18] Η βασική κατηγορία συνίσταται

στην ανατροπή της ουράνιας Τάξης. Η διασάλευσή της θα ανέτρεπε την

καθεστηκυία τάξη πραγμάτων.

Οι δυο βοηθοί πλειοδοτούν στις εντολές, υπακούοντας στον

Εξουσιαστή και αφεντικό. Ο Ήφαιστος, μάλιστα, πλειοδοτεί στην

εθελόδουλη ταπεινοσύνη του, ευγνωμονώντας τον Δία που κάποτε τον

τιμώρησε : «Κανένας δεν ξέφυγε ποτέ / απ΄το κράτος κι απ΄τη Βία σου,

Δία,/ που κρίνεις σωστά κ΄ήταν πάντοτε δίκιες/ οι σκληρές τιμωρίες

σου! Ακόμη κι εγώ/ νιώθω τόση αγαλλίαση, κάθε φορά/ που σκέφτομαι

πόσο δίκαια με τίναξες/ κάτω στο βάραθρο κ΄έσπασες το ένα/ πόδι

μου κάποτε !»[17]

Στο πλαίσιο του πρωταρχικού διαλόγου, που συνιστά φάση της

Κύριας Δοκιμασίας, σύμφωνα με το αφηγηματικό μοντέλο του

Greimas, 1 ενσωματώνοντας και την δοκιμασία χαρακτηρισμού, ο

Προμηθέας έχει ήδη αποκτήσει την ηρωϊκή ιδιότητα με την διανομή της

 

1 Algirdas J. Greimas, Δομική Σημασιολογία, εκδ. Πατάκη, Αθήνα, 2005, μτφρ. Γιάννης Παρίσης.

Ερατοσθένης Γ. Καψωμένος, ΑΦΗΓΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ, εκδ. Πατάκη, Αθήνα, 2003, Η ΔΟΜΙΚΗ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ

ΤΟΥ Α. J. GREIMAS, 113-134.

 

φωτιάς στον Άνθρωπο, την οποία τώρα καλείται να επιβεβαιώσει με την

αντίστασή του απέναντι στον Δία και τα βασανιστήρια που επιδέχεται.

Ο Προμηθέας προειδοποιεί τον Δία για την μεγάλη ανατροπή, την

επερχόμενη, της εξουσίας του. Αρνείται να συμβιβαστεί ή να

υποχωρήσει στις απειλές του Δία και αναλαμβάνει τον ρόλο του

υπερασπιστή του ανθρώπινου γένους. Τονίζει ότι η άγνοια και ο φόβος

ήταν τα στοιχεία πάνω στα οποία θεμελιώθηκε το Κράτος του Δία και

ότι η «σημερινή» μέρα της κλοπής της φωτιάς αποτελεί την κατάρρευση

της εξουσίας του. Ο απογαλακτισμός μετατρέπεται σε επαναστατική

πράξη, που συνιστά ευθεία αμφισβήτηση της ισορροπίας, καθότι ο Δίας

με ύβρεις και απειλές κατά των ανθρώπων προσβάλλει τη γη και τα

γένη της : «Στη φωτιά που σου πήρα θα τυλίξω/ το άδικο και θα ρίξω τη

στάχτη του/ στον αέρα.»[18]

- Ανατρέποντας όλες σου τις θύελλες/ οι άνθρωποι, θα σε φτάσουν με

τους/ κεραυνούς σου δυό-δυό κρεμασμένους/ στα δόντια τους!»

-«Καταχθόνιες και πρόσκαιρες είναι οι δυνάμεις σου!/ Τις ξέρω καλά

κ΄επειδή το γνωρίζεις,/ όσο το σκέφτεσαι τόσο κι αυξαίνει/ πιότερο ο

φόβος σου.»[19]

-Ποιος σου ζήτησε έλεος; Το Κράτος σου-μίσος/ μπορεί να κινήσει τις

δυνάμεις του όπως/ θέλει εναντίον μου»[21]

-«Την απάντηση Δία, στο θεό και στο φόβο/ σου την έδωσα σήμερα για

πάντα όταν/ κλέβοντας τη φωτιά την κατέβαζα/ στο ανθρώπινο γένος.

Κι αν σε διάκοψα/ τώρα, ήταν γιατί δεν το άντεχα/ άλλο, να σερ ακούω

να προσβάλλεις/ την ζωή και τα γένη της, εμένα, τη γη,/ τα σοφά της

λουλούδια, το βαθύ και ωραίο/ σύμπαν ολόκληρο ! μια λοιπόν/ και δε

βρίσκεις πως περσεύουν τα μάταια/ λόγια, συνέχισε! Βρόντα και

φώναζε παλι/ τους δούλους σου! Άλλο σε μένα έχεις/ να ειπείς;[21]

Η διαλεκτική αντιπαράθεση οδηγείται στα άκρα μέσα από την

λεκτική αντιδιαστολή, όπου η χρήση των δύο ιδιολέκτων, η γλωσσική

αποτύπωση κατά Μπαχτίν, απεικονίζει σε σημασιακό επίπεδο την

ιδεολογική και κοινωνική διαπάλη. Εκπροσωπώντας το Θεϊκό βασίλειο,

την παγιωμένη κοινωνική και θεσμική διαστρωμάτωση. Αλαζονεία,

υποτίμηση, κυριαρχική επιβολή του Θεού πάνω στους ανθρώπους, η

ζωή των οποίων φαίνεται να εξαρτάται απόλυτα από τον Δία. Σε μια

μόνο ομιλία του Δία, ανιχνεύεται έξι φορές το Εγώ και δύο φορές η

έκφραση «Εγώ είμαι ο Κύριος». Μια ιδιοκτησιακή αντίληψη του

συνυπάρχειν, που ανάγει την κοινωνική ύπαρξη σε αυθαίρετη

υπαρξιακή μεγαθυμία του Πατέρα-θεού. Απολυταρχική ιδεολογία και

μονοθεϊκή λατρεία. Η κοσμική και κοινωνική ισορροπία βρίσκεται στα

χέρια του Μονάρχη θεού, ακόμα και τα φυσικά στοιχεία λειτουργούν

υπό την επίδραση της δύναμής του : «Το ανθρώπινο γένος/ εγώ το

προστάτευα κ΄εγώ του επέτρεπα/ να υπάρχει μαζί με όλα τ΄άλλα μου

ζώντα,/ ερπετά ή πετούμενα, ενάλια ή τετράποδα! / Εγώ είμαι ο Κύριος

που μπορώ να θελήσω!/ Εγώ είμαι ο Κύριος που μπορώ να διατάξω/Το

νήμα της μοίρας του εγώ το κρατώ,/ εγώ θα διευθύνω την τύχη του

πάντοτε!»[20]

Στην πρώτη, λοιπόν, σκηνή, παρουσιάζονται οι δύο βασικοί

πρωταγωνιστές του ποιήματος, σε μια έντονη ρηματική αντιπαράθεση,

που σε επίπεδο δομών βάθους αντανακλά την κεντρική ιδεολογία του

ποιήματος. Ο Προμηθέας ως αντιπρόσωπος του ανθρώπινου γένους

αποτολμά την θέσμιση ενός αυτόνομου πολιτισμού και κοινωνικού

συνόλου, αναβαθμίζοντας τον Άνθρωπο σε δημιουργό μιας

αυτεξούσιας Πολιτείας, με υλική αυτάρκεια και πολιτική Δημοκρατία.

Με θάρρος και γενναιότητα απέναντι στην θεϊκή Μονοκρατορία της

πατρικής Εξουσίας, διέβη τον ιστορικό Ρουβίκωνα προς την διαρκή

ιστορική χειραφέτηση του Ανθρώπου. Ο Δίας, αλαζονικός και

εξουσιαστικός, υιοθετώντας μια βιολογική εξόντωση του αντίπαλου

μέσω της Βίας, νιώθει πανίσχυρος και θεωρεί ότι θα καμφθεί η

επαναστατική ορμή του Ήρωα, κυρίως δε ότι δεν θα τον ακολουθήσουν

οι υπόλοιποι άνθρωποι.

Ακολουθεί μια δεύτερη εκτεταμένη σκηνή, με την συμμετοχή του

Προμηθέα και των εκπροσώπων του ανθρώπινου γένους.

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΛΑΜΠΡΟΣ: «Ο Γεωργάκης Ολύμπιος υπήρξε ένας αληθινός και αγνός αγωνιστής του 1821»

 ΟΜΙΛΙΑ ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΛΑΜΠΡΟΥ ΣΤΟΝ ΚΥΚΛΟ ΤΩΝ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΩΝ ΒΡΑΔΙΝΩΝ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΩΝ ΣΤΗΝ ΣΤΕΓΗ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ «ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΛΑΜΑΣ»

ΤΗ ΔΕΥΤΕΡΑ 11η ΜΑIΟΥ 2026 ΜΕ ΘΕΜΑ :

«Ο Γεωργάκης Ολύμπιος υπήρξε ένας αληθινός 

 και αγνός αγωνιστής του 1821»

         

                                                    ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΛΑΜΠΟΣ*

     Σε μια λιτή εκδήλωση στην οποία παραβρέθηκαν μέλη της Εταιρείας Λογοτεχνών Νοτιοδυτικής Ελλάδας, άνθρωποι των γραμμάτων και τεχνών αλλά και απλοί πολίτες, ο Θεόδωρος Λάμπρος μίλησε για τον αγαπημένο του όπως ανέφερε αγωνιστή του 1821 τονίζοντας ότι ήταν και ένας από τους βασικούς λόγους που τον ώθησαν στο να σπουδάσει ιστορία και να κάνει τις Μεταπτυχιακές του σπουδές πάνω στην Ελληνική Επανάσταση του 1821.

  Μιλώντας για τα μηνύματα της θυσίας του Γεωργάκη Ολύμπιου ο Θεόδωρος Λάμπρος ανέφερε μεταξύ άλλων ότι « ο αγνός αγωνιστής Γεωργάκης Ολύμπιος έπεσε σαν άλλος «Λεωνίδας» στη Μονή Σέκου αγωνιζόμενος για μια ελεύθερη πατρίδα. Ενώ είχε την ευκαιρία να διαφύγει και να σώσει την ζωή του, αυτός έμεινε στην ιστορική Μονή , αγωνίστηκε και έπεσε σαν άλλος Λεωνίδας υπερασπιζόμενος την πατρίδα του και την Ορθόδοξη πίστη του. Υπήρξε ο βασικός πρωταγωνιστής της πρώτης Επανάστασης που έγινε στην Μολδοβλαχία το 1821 και ο σπόρος που αυτός έριξε με τον ηρωϊκό του θάνατο, είχε σαν αποτέλεσμα να επακολουθήσει το έπος του 1821 με τις μεγάλες νίκες των Ελλήνων κατά τα πρώτα δυο χρόνια του εθνικού ξεσηκωμού. 

  Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Ηλείος Ιστορικός απάντησε σε ερωτήματα που του έθεσαν οι παρευρισκόμενοι για τον Γεωργάκη Ολύμπιο καθώς και για το πόσο οι σημερινοί Έλληνες γνωρίζουν σήμερα την ιστορία τους.

  Συγκινητική στιγμή στην εκδήλωση υπήρξε όταν ο κ. Ζορμπάς από το κοινό δώρισε στον Θεόδωρο Λάμπρο ένα αναμνηστικό δώρο το οποίο περιείχε μια καλαίσθητη κορνίζα με το πορτρέτο του Γεωργάκη Ολύμπιου – μια αξιέπαινη πρωτοβουλία που συγκίνησε τον Ηλείο Ιστορικό που ευχαρίστησε με την σειρά του τον κ. Ζορμπά για αυτό το υπέροχο όπως τόνισε δώρο του.

Ο αγνός αγωνιστής Γεωργάκης Ολύμπιος

O Γεωργάκης Ολύμπιος γεννήθηκε την άνοιξη του 1772 στο Λιβάδι (4/3/1772). Η μητέρα του ήταν κόρη Λιβαδιώτη προύχοντα, ο δε πατέρας του Νικόλαος γεννήθηκε στη Φτέρη Πιερίας και καταγόταν από τους Λαζαίους, φημισμένους αρματoλούς του Ολύμπου. Η μητέρα του, Νικολέτα, πέθανε λίγα χρόνια μετά τη γέννηση του γιου της. Αργότερα ο Γιωργάκης φοίτησε στο ονομαστό Σχολείο του Λιβαδίου κοντά στους σοφούς δασκάλους Ιωνά Σπαρμιώτη και Ιωάννη Πέζαρο. Κατά την Τουρκοκρατία, ο Όλυμπος και τα Πιέρια υπήρξαν άντρα καπεταναίων όπως οι Ζήδρος, Λάζος, Βλαχάβας κ.ά.

Όταν τελείωσε το σχολείο, ο πατέρας του, επιθυμώντας την τελειότερη πολεμική μόρφωση του γιου του, τον παρέδωσε στο περίφημο στρατόπεδο του συγγενή του Έξαρχου Λάζου. Τα σωματικά αλλά προπαντός τα πνευματικά του προσόντα τον έκαναν σύντομα να διακριθεί, να αγαπηθεί απ’ όλους και να γίνει πρωτοπαλλίκαρο του θείου του, Τόλιου Λάζου. Με το αρματολίκι του Ολύμπου δοξάστηκε στους αγώνες κατά των Τούρκων εκείνη την εποχή.

Η Δράση του στα Βαλκάνια

Στα 1804 ξέσπασε η Σερβική Επανάσταση. Οι Έλληνες, ιδιαίτερα της Μακεδονίας, Θεσσαλίας και της Ηπείρου, είδαν με μεγάλη συμπάθεια των αγώνα των Σέρβων. Με τέτοια αισθήματα έσπευσε και ο Ολύμπιος, συμπαρασύροντας κι άλλους αρματολούς, όπως οι Νικοτσάρας και Καρατάσος, προς βοήθεια του Σέρβου αρματολού Βέλκου Πέτροβιτς. Συμμετείχαν μάλιστα σε νυχτερινή επίθεση εναντίον πολυάριθμου τουρκικού στρατού υπό τον Τοπάλ πασά, εξαναγκάζοντάς τον σε υποχώρηση. Μετά τη σύγκρουση αυτή, ο Ολύμπιος παρέμεινε στη Σερβία, ενώ οι υπόλοιποι Έλληνες αρχηγοί γύρισαν στην Ελλάδα.

Αναφέρεται ότι, όταν βρισκόταν στη Σερβία, αλληλογραφούσε με τον Έλληνα ηγεμόνα της Βλαχίας, Κωνσταντίνο Υψηλάντη, και τον παρακαλούσε να οργανώσει στην ηγεμονία του παρόμοιο κίνημα.

Μετά την αποτυχία της σερβικής εξέγερσης, συνεργάστηκε με τον Κωνσταντίνο Υψηλάντη για τη δημιουργία αξιόμαχου στρατιωτικού σώματος από Έλληνες και Παραδουνάβιους. Το σώμα αυτό το 1806, μόλις κηρύχθηκε ο ρωσοτουρκικός πόλεμος, με 1.300 άντρες αγωνίστηκε στο πλευρό του Ρώσου αρχιστρατήγου Κουτούζωφ, με μεγάλη επιτυχία, στη μάχη της Όστροβα.

Στα 1817, μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία από τον Γ. Λεβέντη και δεν έγινε απλό μέλος της αλλά απόστολος. Το καλοκαίρι του 1820, ο Αλέξανδρος Υψηλάντης, τον διόρισε Αρχιστράτηγο των επαναστατικών δυνάμεων στη Μολδοβλαχία.

Περιπλανώμενοι και κυνηγημένοι

Μετά τις ήττες των επαναστατών στο Δραγατσάνι και το Σκουλένι, το κυριότερο επαναστατικό σώμα που απέμενε ήταν αυτό του Ολύμπιου, το οποίο είχε συνενωθεί με το τμήμα του Ιωάννη Φαρμάκη, αριθμώντας συνολικά 800 περίπου εκλεκτούς ιππείς.

Οι δύο αρχηγοί, όταν έμαθαν ότι ισχυρές τουρκικές δυνάμεις, μαζί με αυτές του Σάββα Καμινάρη, κινούνταν εναντίον τους, έκριναν ότι η συνέχιση του αγώνα στη Βλαχία δεν είχε πια νόημα. Έτσι αποφάσισαν να φτάσουν ακολουθώντας ορεινή διαδρομή και πολεμώντας, μέχρι τη Βεσσαραβία, από όπου θα μπορούσαν να βρουν κάποιο τρόπο να επιστρέψουν στην Ελλάδα. Ο Ολύμπιος έκανε αυτή τη διαδρομή πάνω σε φορείο, καθώς ήταν άρρωστος από τις ταλαιπωρίες και τη λύπη του..

Μέχρι τα μέσα Αυγούστου, το σώμα των Ολύμπιου – Φαρμάκη παρέμεινε στα δυσπρόσιτα βουνά της Μολδαβίας, στην περιοχή της Βράνσας, ερχόμενο πολλές φορές σε συμπλοκές με τουρκικά αποσπάσματα. Σταδιακά ο Ολύμπιος ανέρρωσε και αποφάσισε να προχωρήσει προς πεδινότερη περιοχή, με κατεύθυνση τη Βεσσαραβία, όπως είχε αρχικά σχεδιάσει. Ένας επιπλέον λόγος της μετακίνησης αυτής ήταν η αδυναμία του να συντηρήσει το ιππικό του, αν αποφάσιζε να διαχειμάσει στα ορεινά. Έτσι, κατά το τέλος Αυγούστου, ο Ολύμπιος εξέδωσε προκήρυξη όπου διαφαίνεται το υψηλό του φρόνημα εκείνο τον καιρό (η προκήρυξη βρέθηκε στα αυστριακά αρχεία):

    Όπως αναφέρει ο Γεωργάκης Ολύμπιος «Ανδρείοι Έλληνες! Όλοι στους, ευγενείς, αδελφοί, υποκύψαμε σε μια τρομερή μοίρα. Από τους ομόδοξους γείτονές στους εκείνοι που στους υποσχέθηκαν βοήθεια, στους εγκατέλειψαν, οι άλλοι με συκοφαντίες εχαρακτήρισαν σαν έγκλημα στους αιματηρούς αγώνες στους για τη θρησκεία στους και την ύπαρξή στους. Ψηλά το κεφάλι αδέλφια. Δείξτε πως είστε αντάξιοι των προγόνων στους. Εσώσαμεν εν τούτοις τη τιμήν στους. Η Ευρώπη εγνώρισε στους γυιούς στους Ελλάδας. Η βοήθεια που υποσχέθηκε η Ρωσία έρχεται πολύ αργά. Ζήτω η θρησκεία και η ελευθερία στους Ελλάδας! Θάνατος στους βαρβάρους».

Στη Μονή Σέκου

 

Τελικά έμειναν μαζί με τους Ολύμπιο και Φαρμάκη, μόνο 350 περίπου πολεμιστές, με τους υπόλοιπους, ιδιαίτερα όσους προέρχονταν από γειτονικά μέρη, να εγκαταλείπουν τον αγώνα.

Οι δύο οπλαρχηγοί κατευθύνθηκαν στη Μονή Νάμτσου και από εκεί στη Μονή Σέκου, η οποία απείχε 24 ώρες από το Ιάσιο. Στην αρχή, ο Σελήχ πασάς έστειλε εναντίον τους 300 ιππείς οι οποίοι έπεσαν σε ενέδρα τμήματος ανδρών του Φαρμάκη, με αποτέλεσμα να τον φόνο 200 Τούρκων και τη σύλληψη τριών αιχμαλώτων. Από αυτούς τους αιχμαλώτους οι Έλληνες έμαθαν πως μεγάλη εχθρική δύναμη πλησίαζε στη Μονή, πράγμα που τους έβαλε σε σκέψεις να την εγκαταλείψουν. Από τους αρχηγούς, ο Ολύμπιος ήταν υπέρ της διάσχισης της Μολδαβίας με κατεύθυνση τη Βεσσαραβία. Ο Φαρμάκης και ο Σέρβος Βλάδεν θεωρούσαν πως εκείνο το σχέδιο ήταν αδύνατο να υλοποιηθεί λόγω του μεγάλου αριθμού Τούρκων στρατιωτών στην περιοχή. Αντ’ αυτού πρότειναν τη διαφυγή στην Αυστρία, της οποίας τα σύνορα ήταν κοντά. Ωστόσο ο Ολύμπιος δεν δεχόταν να τους ακολουθήσει καθώς πίστευε ότι οι Αυστριακοί θα τους συνελάμβαναν. Τελικά, από αίσθημα αλληλεγγύης, έμειναν όλοι στη Μονή.

Κατά τον Φιλήμονα, ο Ολύμπιος σκέφτηκε επίσης το ενδεχόμενο να επιστρέψουν στα ορεινά της Μολδαβίας, ωστόσο φαίνεται πως επηρεάστηκε και από επιστολή του επισκόπου του Ρόμανο που τον καλούσε να υπερασπιστεί τη Μονή και τους θησαυρούς της από την καταστροφική μανία των Τούρκων. Είναι πιθανό η επιστολή αυτή να στάλθηκε με εντολή («τη εισηγήσει») των Τούρκων.

    Οι επαναστάτες σχεδίαζαν να αμυνθούν στην είσοδο της στενής κοιλάδας όπου βρισκόταν η μονή, χωρίς να γνωρίζουν ότι υπήρχαν μονοπάτια στα γύρω βουνά τα οποία οδηγούσαν στο εσωτερικό της κοιλάδας. Πράγματι, ενώ αρχικά, στις 6 Σεπτεμβρίου, οι επαναστάτες απέκρουσαν τουρκικό σώμα 600 ανδρών, στην είσοδο της κοιλάδας, στις 8 Σεπτεμβρίου το κύριο εχθρικό σώμα άρχισε να κατεβαίνει προς τη Μονή μέσω εκείνων των μονοπατιών, έχοντας ντόπιους οδηγούς.

   Για να τους αντιμετωπίσει, ο Ολύμπιος έβαλε τους άνδρες του στις επάλξεις της μονής, από όπου πυροβολούσαν τους Τούρκους, μη επιτρέποντάς τους να μπουν. Εν τω μεταξύ, ο Φαρμάκης με τους άντρες του, οι οποίοι είχαν αποκοπεί καθώς φρουρούσαν την είσοδο της κοιλάδας, κατάφεραν το βράδυ της 8ης Σεπτεμβρίου να μπουν στη μονή. Έτσι από το πρωί της 9ης Σεπτεμβρίου άρχισε η πλήρης πολιορκία της Μονής από τους Τούρκους, οι οποίοι διέθεταν και ένα κανόνι.

Το πέρασμα στην Αθανασία

Ο Τόμας Γκόρντον στην “Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως”, αναφέρει ότι ο Γεωργάκης στην απελπιστική θέση που βρισκόταν απηύθυνε στους συντρόφους του την εξής προσλαλιά: «Αδελφοί, εν τη κρισίμω ταύτη περιστάσει μόνον ένδοξον θάνατον πρέπει να ευχόμεθα (… …) ελεύσεται πιθανώς ημέρα, καθ’ ην η πατρίς θέλει συλλέξει τα οστά μας και θέλει μεταφέρει αυτά προς ενταφιασμόν εις την κλασικήν γην των προγόνων μας.».

Κατά τον Μαξίμ Ρεμπό ο Αυστριακός πρόξενος του Ιασίου πρόσφερε στον Ολύμπιο τη βοήθειά του για να διαφύγει σε ρωσικό έδαφος αλλά αυτός απάντησε “Πήρα τα όπλα για να χύσω το αίμα των εχθρών της πατρίδας και όχι για να σώσω τον εαυτό μου. Η ευκαιρία είναι πολύ ευνοϊκή για να τη χάσω.“.

   Ο Ολύμπιος κλείστηκε με 7 ή 11 πιστούς συμπολεμιστές του στο κωδωνοστάσιο της Μονής ενώ ο Φαρμάκης με τους υπόλοιπους άντρες υπεράσπιζε τις υπόλοιπες θέσεις. Σε εκείνη τη φάση της μάχης συνέβη το πιο ένδοξο επεισόδιο της επανάστασης στη Μολδοβλαχία: κάποια στιγμή, ξέσπασε πυρκαϊά στο κωδωνοστάσιο και ο Ολύμπιος κινδύνευσε να αιχμαλωτιστεί, κάτω από συνθήκες που παραμένουν αδιευκρίνιστες. Αρνούμενος να συνδιαλλαγεί με τους Τούρκους, ζήτησε από τους συντρόφους του να φύγουν, όσοι ήθελαν να γλυτώσουν, από το κωδωνωστάσιο. Αλλά κανείς δεν έφυγε. Τότε πυροβόλησε ένα βαρέλι με πυρίτιδα και ανατίναξε το κωδωνοστάσιο, συμπαρασύροντας και Τούρκους που βρέθηκαν εκεί κοντά.

Η πολιορκία συνεχίστηκε με λυσσώδη άμυνα από τον Φαρμάκη και τους άντρες του, μέχρι τις 23 Σεπτεμβρίου, οπότε ο Φαρμάκης, πειθόμενος από τις εγγυήσεις του αυστριακού διπλωματικού υπαλλήλου, Βολφ, ότι οι Τούρκοι θα σεβαστούν την αμνηστία και θα τους αφήσουν να φύγουν από την αυτοκρατορία, παραδόθηκε μαζί με τους υπόλοιπους αγωνιστές, εκτός από 33 άντρες οι οποίοι διέφυγαν τη νύχτα. Οι Τούρκοι δεν σεβάστηκαν τη συμφωνία και εκτέλεσαν τους επαναστάτες.

    Αυτός ήταν ο αγνός αγωνιστής Γεωργάκης Ολύμπιος που έπεσε σαν άλλος «Λεωνίδας» στη Μονή Σέκου αγωνιζόμενος για μια ελεύθερη πατρίδα.

*Ο Ηλείος Ιστορικός , Συγγραφέας  και Τακτικό Μέλος της Εταιρείας Λογοτεχνών Νοτιοδυτικής Ελλάδας.