ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΗΛΕΙΑΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΗΛΕΙΑΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ

Λεωνίδα Γ. Μαργαρίτη   

               Προέδρου Εταιρείας Λογοτεχνών

          Κάθε τόπος που έχει ανθρώπους που τον αγαπούν και δεν τον αντιμετωπίζουν μόνο σα βιλαέτι της  προσωπικής τους επιβίωσης  στη διάρκεια της ζωής και της δράσης τους,  γίνονται λαμπάδες  και  φωτίζουν όχι μόνο τους διπλανούς τους αλλά και τους πέρα απ’ αυτούς. Πολλές φορές γίνονται φωταυγείς φάροι  και φωτίζουν  σ’ ολόκληρο τον κόσμο.

Ένας απ’ αυτούς τους πνευματικούς   φάρους που γέννησε ο τόπος μας ,η Ηλεία, υπήρξε και ο αείμνηστος Κωνσταντίνος Νεοκ.  Ηλιόπουλος ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Ένας επιστήμονας άψογος, ένας άνδρας αξιαγάπητος στολισμένος από τη φύση με αρετές και χάρες, ευφυής, αγχίνους, άοκνος ωραίος σώματι και ψυχή. Ένας Έλληνας  φιλόπατρις, δίκαιος και ζωντανός.

Πέραν από την πολύτιμη πνευματική προσφορά του από την ακαδημαϊκή του καθέδρα τις συγγραφικές του επιτυχίες και δράσεις, τις μελέτες του και τα έργα του υπήρξε η ενεργός ψυχική δύναμη και συνεκτικός δεσμός που  συνένωσε  τους πνευματικούς και φιλοπρόοδους συμπολίτες Ηλείους και με τη φωτισμένη ηγεσία του ίδρυσε το έτος 1981 την ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΗΛΕΙΑΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ,

Συγκεκριμένα στις 31 Μαρτίου 1981 οι ιδρυτές 1.Μητροπολίτης Αττικής Δωρόθεος, 2.Μητροπολίτης Ν. Πελαγωνίας Νικόλαος,3,Ηλιόπουλος Κωνσταντίνος Ομότιμος Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών, 4.Βαρότσος Αλέξιος Δικηγόρος, 5.Πιέρρος Σπυρίδων Δ/ντής Γενικής Τράπεζας της Ελλάδος, 6.Παρασκευόπουλος Γερμανός Αρχιμανδρίτης Θεολόγος Γραμματέας Ιεράς Συνόδου,7.Φωτόπουλος Αθανάσιος Φιλόλογος Συγγραφέας, 8.Βουρλούμης Σπυρίδων Δημοσιολόγος, 9.Ηλιόπουλος Χαραλάμπης Υποστράτηγος,10.Ηλιόπουλος Κ. Ανδρέας Ιατρός,11,Ηλιόπουλος Κ. Νεοκλής Ιατρός, 12.Παπαλεξόπουλος Γεώργιος Υπαρχηγός της Αστυνομίας Πόλεων, 13.Αγγελόπουλος Ιωάννης Επίτ. Γεν. Επιθεωρητής Μ.Ε. 14.Βασιλακόπουλος Νεοκλής Πλωτάρχης, 15.Τζούβαλης Αθ. Μιχαήλ Συμβολαιογράφος, 16.Βαρότσος Αλεξ. Ιωάννης Δικηγόρος, 17. Σίφωνας Ιωάσας Αρχιμανδρίτης  Φιλόλογος, 18.Γαγάτσος Π. Παναγιώτης Επίτ. Γεν. επιθεωρητής Μ.Ε., 19.Φραγκοδημητρόπουλος Πάνος Δικηγόρος, 20. Μάλλιαρης Ιωάννης Φιλόλογος,21.Μάλλιαρης Νικόλαος Δικηγόρος,22. Ηλιόπουλος Ιπποκράτης Βιομήχανος, 23.Φραγκοδημητροπούλου Αντιγόνη Καθηγήτρια Φιλολογίας,24. Τόλια - Σιδέρη Αριστέα Φιλόλογος Βοηθός του Πανεπιστημίου Αθηνώ,25.Μάλλιαρης Γεώργιος Φιλόλογος, Βοηθός Πανεπιστημίου Αθηνών, 26.Πλατανίτης Κωνσταντίνος Θεολόγος-Ιερεύς, 27.Δημητρακόπουλος Νικόλαος Θεολόγος Πρωτοσύγκελος Ιεράς Μητροπόλεως Αττικής, 28.Δακουράς Διονύσιος Επιμελητής Θεολογικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών,  29.Φιλιππακόπουλος Λεωνίδας Επίτ. Λυκειάρχης, 30.Φιλιππακοπούλου-Κοντογιαννοπούλου Σοφία Καθηγήτρια Αγγλικής, 31.Πέππας Σπυρίδων Θεολόγος-Ιερεύς,  32. Ηλιοπούλου-Αμαριανού Ειρήνη Καθηγήτριας Γαλλικής, 32.Πιέρρος Ιωάννης Δικηγόρος, 33.Αντωνακόπουλος Φώτιος Επίτ. Διευθυντής Υπουργείου Εμπορίου και 34. Βαρώτσος Μιχαήλ Δικηγόρος, υπέγραψαν την  ιδρυτική πράξη συστάσεως σωματείου με την επωνυμία «ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΗΛΕΙΑΚΏΝ ΜΕΛΕΤΩΝ» που αναγνωρίστηκε με την υπ΄αρίθ.1157/1981 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών και καταχωρήθηκε με αριθ. μητρώου 10203/7-7-1981 στα βιβλία σωματείων του Πρωτοδικείου

     Σκοπός της Εταιρείας  όπως ρητώς αναφέρεται και στο άρθρο 2 του καταστατικού είναι η επιστημονική έρευνα επί παντός θέματος που αφορά  στο Νομό Ηλείας, ειδικότερα  η περισυλλογή, διατήρηση και δημοσίευση  παντός στοιχείου αναφερομένου  στην Ιστορία, Αρχαιολογία , Γλώσσα, Λαογραφία, Γεωλογία και εν γένει κοινωνικό βίο του νομού Ηλείας.

Μέσα προς εκπλήρωση του σκοπού της. Είναι η έκδοση περιοδικού επιστημονικού συγγράμματος με τον τίτλο: «ΕΠΕΤΗΡΙΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΗΛΕΙΑΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ». Η έκδοση πρωτοτύπων μελετών και πραγματειών που αναφέρονται στους σκοπούς της εταιρείας. Η προκήρυξη διαγωνισμών. Η ίδρυση βιβλιοθήκης .. Η διοργάνωση διαλέξεων στην Ηλεία. στην Αθήνα και αλλαχού. Οι επιστημονικές αποστολές μελέτης της Ηλείας και η ίδρυση και οργάνωση Λαογραφικού  Μουσείου και Πινακοθήκης.

Η Εταιρεία από της ιδρύσεώς της μέχρι του θανάτου του ιδρυτή της(Απρίλης 1993) ανάπτυξε λίαν αξιόλογη δραστηριότητα. Εκείνο που σημάδεψε καταλυτικά την παρουσία της και άφησε έντονα τα σημάδια της εργώδους δράσης της   είναι οι έξι τόμοι του περιοδικού «ΕΠΕΤΗΡΙΣ ΗΛΕΙΑΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ».

Ο πρώτος τόμος εκδόθηκε στην Αθήνα το έτος  1982, με προλεγόμενα του ιδρυτή και πρώτου προέδρου της Κων/νου Ηλιοπούλου και αποτελείται  από 574 σελίδες με επιλεγμένα κυρίως θέματα και μελέτες πανεπιστημιακών καθηγητών συγγραφέων και μελετητών που είχαν αντικείμενο τον Ηλειακό χώρο.

Ο δεύτερος τόμος εκδόθηκε επίσης στην Αθήνα το έτος  1983, με πρόταξη της μελέτης του Γεωργίου Μυλωνά Ακαδημαϊκού Γενικού Επιθεωρητού των Αρχαιοτήτων με θέμα: «Ο ΕΡΜΗΣ ΤΟΥ ΠΡΑΞΙΤΕΛΟΥΣ» και αποτελείται από 688 σελίδες.

Ο τρίτος τόμος εκδόθηκε στην Αθήνα το έτος 1984 και όπως σημειώνεται στην πρώτη σελίδα του με δαπάνες του Ιωάννη Λάτση, με πρόταξη της μελέτης του Ακαδημαϊκού Γεωργίου Οικονόμου Καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών και  αποτελείται από 784 σελίδες.

Ο τέταρτος εκδόθηκε στην Αθήνα το έτος 1985-1986, με δαπάνες του Ηλείου εφοπλιστή Ιωάννη Λάτση και του Υπουργείου Πολιτισμού, είναι δε αφιερωμένος  στον Κωνσταντίνο Νεοκ. Ηλιόπουλο Ομότιμο Καθηγητή της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και Πρόεδρο της Εταιρείας Ηλειακών Μελετών. Προτάσσεται  εισήγηση  μελών της Εταιρείας προς το Διοικητικό Συμβούλιο για την αφιέρωση του τόμου στο πρόεδρό  της, και  ακολούθως παρατίθεται   βιογραφία και η βιβλιογραφία του προέδρου της ενώ στον τιμητικό αυτό τόμο περιλαμβάνονται ι σημαντικές μελέτες για τον Ακαδημαϊκό Διονύσιο Κόκκινο  εργασία του προέδρου της, καθώς  και μελέτη του Γεωργίου Δημακοπούλου για τον άρχοντα της Γαστούνης Γεώργιο Σισίνη. Ο τόμος αποτελείται από 888 σελίδες.

Ο πέμπτος. Τόμος εκδόθηκε στην Αθήνα το έτος 1987-1988.Προτάσσεται  σημαντική  μελέτη του Ιστορικού-Αρχαιολόγου Νικολάου Σολ. Δεπάστα ,με  θέμα: «ΟΙ ΗΛΕΙΟΙ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΡΩΜΑΙΟΚΡΑΤΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙ ΤΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΩΝ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΩΝ» (168 π.Χ. -522 μ.Χ) και περιλαμβάνει πολλές αξιόλογες και σημαντικές μελέτες  και αποτελείται από 656 σελίδες. και τέλος,

Ο έκτος τόμος εκδόθηκε στην Αθήνα το έτος 1989-1990  και προτάσσεται μια μελέτη της Χαράς Τζαβέλλα  Evjen  με θέμα: «Ταφές Ηρώων Αιτωλός και Κόροιβος»,ενώ ακολουθεί μια σημαντική και εκτενής μελέτη του προέδρου της Εταιρείας  με τίτλο: «ΤΟ ΤΟΠΩΝΥΜΙΚΟΝ ΤΗΣ ΗΛΕΙΑΣ». Μια εργασία που είχε δημοσιευτεί το 1948 στο περιοδικό «ΑΘΗΝΑ»  η οποία  έχει επαρκώς  συμπληρωθεί με νεώτερα λήμματα και με πλούσια αρχειακή και βιβλιογραφική τεκμηρίωση. Ο τόμος  αποτελείται από 542 σελίδες.

Από τις προσωπικές μου πληροφορίες ήδη είχε ετοιμαστεί και ο έβδομος τόμο της Επετηρίδας πλην όμως  η ασθένειά του προέδρου και ψυχή της Εταιρείας  και τελικά ο θάνατός της στο τέλος Απριλίου 1993  συνετέλεσαν να μην πραγματοποιηθεί η έκδοση του.

Περιττό να αναφερθεί κανείς στις διαλέξεις και ομιλίες που έγιναν κατά τη διάρκεια των χρόνων ζωής της Εταιρείας καθώς και στις συνεστιάσεις μελών και φίλων συμπατριωτών που έγιναν κατά τις εκάστοτε παρουσιάσεις των τόμων της επετηρίδας.

Δεν μπορεί όμως να μη σημειώσει  κανείς πως οι  έξι τόμοι   της Επετηρίδας  , αυτός  ο   συνολικός  όγκος  των 4.132 σελίδων,  μεγάλου σχήματος , γεμάτος  μελέτες, είναι γνωστός στη διεθνή βιβλιογραφία και κοσμεί  τις βιβλιοθήκες των Πανεπιστημίων των Παρισίων, του Λονδίνου,  της Οξφόρδης, της Βιέννης, της Βόννης ,του Βερολίνου, της Χαϊδελβέργης,  της Ζυρίχης και Γενεύης ,της   Ρώμης και  της Περούντζια.

Είναι γνωστό  πως υπάρχουν σημαντικές πνευματικές προσωπικότητες της Ηλείας,   διασκορπισμένες   στο  πανελλήνιο, οι οποίες πρέπει να νοιώθουν το βάρος και την υποχρέωση  να  συνεχισθεί το έργο της  φωτεινής προσωπικότητας  του  αείμνηστου πρόεδρου  της Εταιρείας Ηλειακών Μελετών, Κωνσταντίνου  Ηλιόπουλου.  Αυτό θα είναι το καλύτερο μνημόσυνο  στα  είκοσι και πλέον χρόνια  απουσίας του.

Το νόημα της πνευματικής ζωής

Το νόημα της πνευματικής ζωής*

Toυ Ηρακλή Καλλέργη  Ομότιμου Καθηγητή  Πανεπιστημίου Πατρών

1. Εισαγωγικά – Εννοιολογικές διευκρινίσεις

Ο Αμερικανός στοχαστής Emerson έχει γράψει στο γνωστό του βιβλίο Δοκίμια: «Πίστεψέ με, αναγνώστη μου, το σύμπαν είναι μηδέν, το παν είσαι εσύ». Νομίζω ότι ο αφορισμός αυτός –χωρίς φυσικά το ρητορικά απαξιωτικό περιεχόμενο του πρώτου μέρους– έχει ήδη γίνει κοινή συνείδηση των διανοουμένων της εποχής μας. Μιας εποχής, που –παρά τα θριαμβευτικά επιτεύγματα στους χώρους της επιστήμης και της τεχνολογίας– μαστίζεται από βαθιά ηθική κρίση, τρομακτική υπαρξιακή ανεστιότητα και πρωτόγνωρη πνευματική δυστυχία, η οποία βρίσκει την έκφρασή της όχι μόνο στη διανόηση και στην τέχνη, αλλά και στα βλέμματα των απλών ανθρώπων.

Το γεγονός αυτό καθιστά επιτακτική την ανάγκη επιστροφής στον εαυτό μας, στις έσχατες ρίζες της πολυδύναμης ύπαρξής μας, προκειμένου να καθορίσουμε εκ νέου τη σχέση μας με τον κόσμο και να αναπροσαρμόσουμε την πορεία μας στο ιστορικό γίγνεσθαι. Αυτό ισοδυναμεί με την προσπάθεια γνωριμίας του πνεύματος, η οποία θα μας επιτρέψει να ζήσουμε σύμφωνα με τη νομοτέλειά του. Το νόημα της πνευματικής ζωής, δηλαδή ο πνευματικός άνθρωπος, ιδού το θέμα που επέλεξα ανταποκρινόμενος στην πρόσκληση του φίλου κ. Λεωνίδα Μαργαρίτη, προέδρου της Εταιρείας Λογοτεχνών Δυτικής Ελλάδος. Το θέμα αυτό, που ασφαλώς υπερβαίνει τις δυνάμεις μου, ομολογώ ότι το πλησίασα με δέος, για να αντιληφθώ πολύ γρήγορα ότι είχα βρεθεί στο κέντρο μιας παλαιάς φιλοσοφικής διαμάχης. «Η ιστορία της φιλοσοφίας –επισημαίνει ο Toynbee– ταυτίζεται με την προσπάθειά της να καθορίσει τη φύση και τη νομοτέλεια του πνεύματος».

   Μέσα από τον κυκεώνα των αντικρουόμενων θεωριών και απόψεων, θα επιχειρήσω να δώσω κάποιες βασικές συνιστώσες της πνευματικής ζωής –που ανταποκρίνονται όμως στη δική μου βιοθεωρία και επομένως διατηρούν το χαρακτήρα των προσωπικών θέσεων–, παρέχοντας αρχικά ορισμένες εννοιολογικές διευκρινίσεις.

Αν και πρόκειται για πολυσήμαντο όρο, πνεύμα –σύμφωνα με την κυριαρχούσα άποψη– είναι μια δημιουργική αρχή, της οποίας κυριότερες εκφάνσεις στον πολιτισμό είναι η επιστήμη, η τέχνη και η ηθική. Κατά τον Έγελο, πνεύμα είναι το υποκείμενο, που αντικειμενοποιείται, καθώς δημιουργεί τον πολιτισμό. Ο Χρήστος Μαλεβίτσης,              φιλόσοφος που χάθηκε πολύ πρόωρα, στο βιβλίο του Προοπτικές –ένα από τα πιο αποκαλυπτικά κείμενα των τελευταίων δεκαετιών του περασμένου αιώνα– διατυπώνει μια θεμελιακή για το θέμα μας άποψη: «Το πνεύμα –γράφει– έχει ένα διπολικό πάθος. Άλλοτε αναδιπλώνεται στον εαυτό του, ανυψώνει τον άνθρωπο σε ύψιστη αξία, και άλλοτε τον παραμερίζει σαν άχρηστη παρεμβολή στην προσπάθειά του να γνωρίσει τον αντικειμενικό κόσμο. Από το πρώτο πάθος τέμνονται οι αξίες, που δίνουν το υπέρτατο νόημα της ζωής και την κάνουν άξια να τη ζει κανείς. Από το δεύτερο πάθος προέρχονται οι γνώσεις καθαυτές, που δεν είναι βέβαια αξίες ηθικού τύπου, μα που ωστόσο είναι πολύτιμες, εφόσον συνδέονται με την προαγωγή της επιστήμης και συμβάλλουν στην υλική πρόοδο και ευημερία του ανθρώπου. Δεν απαιτούν όμως ανάλογη με τις ηθικές αξίες ανάταση και εσωτερική ένταση».

Οι σκέψεις αυτές, όπως και όλη η σχετική φιλολογία γύρω από το επίμαχο θέμα, μας βοηθούν να αντιληφθούμε ότι το πνεύμα δεν είναι κάτι απλό και μονοσήμαντο. Η ανθρώπινη ύπαρξη είναι πολύ πιο στοιχειακή, πιο δυναμογόνος απ’ ό,τι νομίζουμε. Ή ίσως πιο απλή. Αλλ’ η απλότητα αυτή εδρεύει τόσο βαθιά, που την καθιστά σκοτεινή και ανεξιχνίαστη. Και μόνο όταν εκδηλώνεται στην ιστορική επιφάνεια, προσλαμβάνει μια φαντασμαγορική ποικιλία εκφάνσεων.

Το νόημα, επομένως, της πνευματικής ζωής δεν εξαντλείται με την προσπάθεια να δαμάσουμε τη γνώση, να γίνουμε άριστοι επιστήμονες χωρίς κανένα υποστασιακό βάθος. Ούτε μπορεί να θεωρηθεί πνευματικός άνθρωπος αυτός που απλουστεύει το νόημα της ζωής σε μερικές συνταγές ηθικής ή ο καλλιτέχνης, που νομίζει ότι εκπληρώνει το χρέος του δημιουργώντας έργα, τα οποία σε καμιά περίπτωση δεν έχουν σχέση με την ουσία του ανθρώπου, δεν αγγίζουν το ανθρώπινο πρόβλημα, αποτελώντας μάλλον εκδηλώσεις ενός νοσηρού ναρκισσισμού και μιας αφόρητης εγωλατρίας με το ένδυμα του λυρισμού.

Πνευματική ζωή σημαίνει να ζούμε το πνεύμα σ’ όλη την πολυσήμαντη ενότητά του, σ’ όλες τις εκφάνσεις του, χωρίς ποτέ να ξεχνούμε αυτό που είπε ο Σίλλερ, ότι δηλαδή «ο άνθρωπος είναι ον μεθοριακό, που εφάπτεται του πεπερασμένου και του αιωνίου».

2. Ανατομία της πνευματικής ζωής

Αλλ’ είναι ανάγκη να εξετάσουμε κάπως λεπτομερέστερα το νόημα της πνευματικής ζωής, για να δούμε ποιος είναι ο αληθινός πνευματικός άνθρωπος και ποια είναι η αποστολή του μέσα στη σημερινή κοσμογονική εποχή.

α) Αλήθεια

Ο πρώτος νόμος της πνευματικής ζωής είναι η αλήθεια. Και την αλήθεια ο πνευματικός άνθρωπος αγωνίζεται να κατακτήσει πρώτα στο χώρο του επιστητού, δημιουργώντας τον πολιτισμό στις ποικίλες μορφές του.

Αλλά το φαινόμενο του πολιτισμού το απαρτίζουν δύο στοιχεία. Το πρώτο είναι το αντικείμενο, δηλαδή τα πολιτισμικά προϊόντα, το δεύτερο είναι το υποκείμενο, δηλαδή η ψυχική και πνευματική δυναμικότητα του ανθρώπου στη δημιουργική και ζώσα μορφή του.

Το στοιχείο αυτό δεν το αποτελούν οι ιδέες που έχουν τα υποκείμενα, αλλά η ικανότητά τους να δημιουργούν ιδέες και να επηρεάζονται από αυτές. Όταν ο αντικειμενοποιημένος πολιτισμός δεν μπορεί να ξαναγυρίσει στη δημιουργό αρχή του, να λειώσει τις φόρμες του στο εργαστήριο του υποκειμένου, οδηγείται στην πτώση.

Η αλήθεια, λοιπόν, μόνο στη διαλεκτική σχέση υποκειμένου και αντικειμένου είναι δυνατό να νοηθεί. «Τα ιδεολογικά συστήματα –τονίζει ο Jaspers–, που κινούνται στο διχοτομημένο χώρο του υποκειμένου και αντικειμένου καταλήγουν σ’ έναν ταυτολογικό κύκλο». Η αλήθεια, θα μας πει ο Berdyaef, είναι μάλλον μια δημιουργική ανακάλυψη παρά μια ανακλασμένη γνώση του αντικειμένου.

Με όλα αυτά θέλουμε να τονίσουμε δυο πράγματα: 1) Το πνεύμα είναι αυτόνομο και ο ρόλος του στη δημιουργία του πολιτισμού είναι κυριαρχικός. 2) Οι μορφές του πολιτισμού, ως επιγέννημα του πνεύματος, δεν μπορούν ν’ αποχωριστούν από αυτό και, προπαντός, δεν μπορούν να γίνουν αυτοσκοπός. Εάν πιστέψουμε το τελευταίο, τότε συνειδητά αναγνωρίζουμε τη δουλεία του πνεύματος στα δημιουργήματά του, πράγμα που αποτελεί δεινή ύβρι στην αξιοπρέπεια του ανθρώπου.

β) Ελευθερία

Η ελευθερία είναι ένας άλλος νόμος της πνευματικής ζωής, απόλυτα σχετικός με την αλήθεια. Ο Berdyaef, στο βιβλίο του Πνεύμα και πραγματικότητα, μας δίνει έναν αποκαλυπτικό ορισμό της: «Ελευθερία είναι η αντίθεση προς την αντικειμενοποίηση». Δηλαδή η αντίθεση του πνεύματος στα επιγεννήματα της δημιουργικής δραστηριότητάς του. Το πνεύμα καταβάλλει μιαν αέναη προσπάθεια να δαμάσει τον κόσμο που το περιβάλλει, να δώσει μορφή και ρυθμό στο χάος και την αρρυθμία. Πρέπει όμως να παραμένει αδέσμευτο και να μην ταυτίζεται με τα δημιουργήματά του. Αυτό είναι μια πρώτη μορφή ελευθερίας, που φανερώνει την πίστη στην αυτονομία και αξιοπρέπεια της πνευματικής φύσης του ανθρώπου.

Αλλ’ ο άνθρωπος αγωνίζεται να δαμάσει και το χαώδη εσωτερικό του κόσμο και να υποτάξει τα βιολογικά ένστικτα και τις ορμές του σε κάποιες ανώτερες δυνάμεις. Ο αγώνας αυτός είναι προϋπόθεση της εσωτερικής μας ελευθερίας. Η ίδια η ελευθερία δημιουργεί τις προϋποθέσεις για να υπάρξει. Με την περιχαράκωση του χαώδους εσωτερικού κόσμου, η ανθρώπινη ύπαρξη δυναμώνει, προσλαμβάνει νόημα και υψώνεται, όπως υψώνεται η στάθμη των υδάτων, όταν φράσσονται τα περάσματά τους.

Η ελευθερία, λοιπόν, στην ηθική της μορφή δεν είναι αφηρημένη αρχή, είναι μια βαθύτατα υπαρξιακή επιταγή, που στις αιματηρές της προσβάσεις σπάζει ακόμη και το βιολογικό της σκεύος, αν χρειαστεί.

Ο πνευματικός άνθρωπος είναι ηθικά ελεύθερος, γιατί το πνεύμα είναι η ουσία της ζωής του, η βαθύτερη λαχτάρα του, δεν είναι περιέχον, αλλά περιεχόμενο. «Το πνεύμα, γράφει ο Κάφκα, δεν γίνεται ελεύθερο, παρά μόνο εφόσον πάψει να είναι περιέχον».

Διαφορετικά, ο άνθρωπος ξεπέφτει σε έναν ωμό υλισμό με κάποια επίφαση, με ένα βερνίκι πνευματικότητας. Ηθικά μετέωρος, το πιθανότερο είναι να μιμηθεί τυφλά το σύνολο, να γίνει ένα με τη μάζα, που υποτάσσεται είτε στη θέληση των δυνατών είτε στις διάφορες τυραννικές ιδεολογίες. Τότε, ο άνθρωπος παύει να έχει προσωπικότητα, μέσα στη γιγαντιαία αστική οργάνωση γίνεται νούμερο: στη δημοκρατία είναι ίσος με μία ψήφο, στο στρατό με ένα τουφέκι, στα μέσα μαζικής μεταφοράς με ένα εισιτήριο. Με την εξαφάνιση όμως του προσωπικού στοιχείου, αποδυναμώνεται η συνείδηση της προσωπικής ευθύνης έναντι της ιστορίας και του Θεού. Ο Κίρκεγκωρ γράφει: «Η εποχή μου με φονεύει ως πρόσωπο, ως συγκριμένη μονάδα με προσωπική ευθύνη πνεύματος και ύστερα διδάσκει την αθανασία του γενικού, της αφηρημένης γενικότητας». Τυπική εκδήλωση του φαινομένου έχουμε στα απολυταρχικά καθεστώτα, όπου ο άνθρωπος είναι επιφαινόμενο μέσα στο βασικό φαινόμενο της οικονομικής κοινωνίας και της κρατικής εξουσίας.

Το νόημα της ελευθερίας είναι πολύ βαθύ και δεν εξαντλείται ασφαλώς με τα λίγα αυτά. Τούτο μόνο θα ήθελα να τονίσω και πάλι: Ο πνευματικός άνθρωπος είναι ελεύθερος πνευματικά και ηθικά. Αυτό σημαίνει ότι έχει τεθεί σε σωστή σχέση προς τις γνωστικές και ηθικές αξίες και προς τους συνανθρώπους του. Δεν εκτρέπεται στον ατομικισμό –στον «ατομικό ιμπεριαλισμό», όπως τον χαρακτηρίζει ο Γάλλος Julien Benda– ούτε υποτάσσεται στη μάζα και στις ιδεολογίες που σκοτώνουν την προσωπικότητά του. Συμμετέχει δημιουργικά στη διαδικασία του πολιτισμού, αλλ’ έχει συνείδηση της μοναξιάς του• αναδιπλώνεται στον εαυτό του, στις μυστικές πηγές της ύπαρξής του, για να πάρει –σαν άλλος Ανταίος– δύναμη. Είναι μαχητής αλλά και αναχωρητής, μέσα στον πολύβουο κόσμο δεν παύει να έχει ως κύριο μέλημά του το «λαμπρόν θέαμα του κόσμου», την ενατένιση της θεότητας, του «όντως όντος» κατά Πλάτωνα. Γνωρίζει ο πνευματικός άνθρωπος ότι η ηθική ελευθερία χωρίς την πίστη σε ένα Θεό γίνεται εξαιρετικά αβαρής και ευρίσκεται σε κίνδυνο.

γ) Θρησκευτικότητα

Και με τις σκέψεις αυτές προσεγγίζουμε ήδη έναν τρίτο, επίσης σπουδαίο, νόμο της πνευματικής ζωής, τη θρησκευτικότητα. «Το πρώτο κινούν του πολιτισμού –σημειώνει ο Heidegger– είναι το υπαρξιακό τραύμα για την ελλειμματικότητα του ανθρώπου». Η προσπάθεια για τη λύτρωση είναι συλλογική, αλλ’ ο έσχατος σκοπός είναι, και πρέπει να είναι, η λύτρωση κάθε ατόμου, που είναι μοναδική και ανεπανάληπτη παρουσία στην ιστορία. Αλλά τα ανθρώπινα ιδεολογικά συστήματα δεν ικανοποιούν και ο καθένας νιώθει ότι η λύτρωση είναι χρέος προσωπικό, ευθύνη ατομική.

Καθώς αναδιπλώνεται μέσα του, νιώθει ο συγκεκριμένος άνθρωπος την ορμή της ύπαρξης για το αιώνιο και αθάνατο, θέλει να ενωθεί με αυτό. Αυτός είναι ο πλατωνικός έρως, ο βαθύτατος πόθος της ψυχής να ενωθεί με την ιδέα του αγαθού, να προχωρήσει από το μερικό στο γενικό. Τότε μόνο η ύπαρξή μας αποκτά διάρκεια και σταθερότητα και η ηθική μας ελευθερία θεμελιώνεται. «Η διαίρεση, που διακρίνει τον κόσμο των πλασμάτων –γράφει ο αείμνηστος καθηγητής Ιωάννης Θεοδωρακόπουλος–, αίρεται μέσα σ’ αυτή τη θεία ενότητα, χωρίς να καταργείται ο άνθρωπος ως προσωπική παρουσία πνεύματος. Μέσα στο Θεό το πνεύμα αναπαύεται, η σχέση με τη θεότητα είναι ελεύθερη και αυτενέργητη σχέση του πεπερασμένου με το άπειρο».

Το φαινόμενο αυτό της θρησκευτικότητας είναι παγκόσμιο, πανανθρώπινο. Ο αείμνηστος καθηγητής Νικόλαος Λούβαρις έγραφε κάποτε στο βιβλίο του Μεταξύ δύο κόσμων: «Τα θρησκευτικά και φιλοσοφικά συστήματα και οι μεγάλοι θρύλοι, όλα εξωτερικεύσεις των μύχιων πόθων της ψυχής της ανθρωπότητας, είναι μυριόστομοι εκφράσεις της ακαταλύτου ορμής του ανθρώπου προς διασκέλισιν των ορίων, εντός των οποίων κρατεί αυτόν δέσμιον η ατομική ζωή και η φύσις». Και προσθέτει: «Η τάσις αυτή προς κάτι ανώτερον και καθαρώτερον είναι εκ των γνησιωτέρων γνωρισμάτων πνευματικότητος».

Αλλά πρέπει να τονιστεί μια αλήθεια, που συχνά διαφεύγει από τους διανοούμενους. Η πίστη είναι ένα άλμα πέρα από τη νόηση. Στο σημείο αυτό θα ξαναδώσω το λόγο στο Νικόλαο Λούβαρι: «Υπάρχουν διοράσεις του μεταφυσικού, αλλ’ εις ταύτας οδηγεί όχι η νόησις, αλλ’ η κίνησις της ζωής, τα μεταφυσικά συναισθήματα, τα βιώματα τα οποία γεννούν εις τον άνθρωπον αι αντινομίαι της υπάρξεως, η εσωτερική διάσπασις, η πάντοτε ανικανοποίητος τάσις προς τον απεριόριστον, τον ευρύτερον, τον συνολικόν εκείνον κόσμον».

Η προσπέλαση του υπερβατικού απαιτεί μια ιδιαίτερη γνώση των συμβόλων, που δυστυχώς μας λείπει, όπως παρατηρεί ο Άγγελος Τερζάκης: «Η ατραπός των συμβόλων είναι η μόνη που μας οδηγεί στη Θεότητα. Και εφράχθη».

Αυτός είναι ο παραλογισμός της εποχής μας: η πλησμονή της λογικής. Το διαλυτικό πνεύμα του ξηρού επιστημονισμού έχει εισχωρήσει και στο χώρο του υπερβατικού. Ο Θεός έγινε λογική έννοια με ορισμένο περιεχόμενο και με σαφώς περιγεγραμμένες ιδιότητες. Αλλά, όπως τονίζει ο Berdyaef, αυτό δεν μπορεί να έχει σχέση με την πίστη, που είναι μια κατάσταση τόσο απεγνωσμένη, όσο και η ανταρσία κατά του Θεού. Ο χώρος του υπερβατικού είναι χώρος σιωπής και προσευχής. Ο πνευματικός άνθρωπος, αυτός που έχει ανοιχτά τα μάτια της ψυχής του, συλλαμβάνει με αμεσότητα, χωρίς την παρεμβολή της λογικής, τα μηνύματα της αιωνιότητας γνωρίζοντας ότι τα σύμβολα δεν ερμηνεύονται, διατηρώντας διαχρονικά την εγκυρότητά τους.

Πιστεύω ότι η ουσία στο θέμα της θρησκευτικότητας αποκαλύπτεται στη ρήση του Ηράκλειτου: «Ο άναξ, ου το μαντείον το εν Δελφοις, ούτε λέγει ούτε κρύπτει, αλλά σημαίνει».

δ) Δημιουργία

Η δημιουργία νέων μορφών πολιτισμού είναι επίσης από τα βασικότερα γνωρίσματα της πνευματικής ζωής, ένας ουσιωδέστατος νόμος της.

Κάθε άνθρωπος έχει τη δυνατότητα να δώσει το δικό του νέο μήνυμα στον κόσμο, ιδιαίτερα όμως αυτό αποτελεί το προνόμιο και το χρέος του πνευματικού ανθρώπου. Αυτός, προπάντων, απαλλαγμένος από τα δεσμά της αυθεντίας, καλείται να συμβάλει με τις προσπάθειές του στη δημιουργία νέων μορφών πολιτισμού. Αυτό όμως προϋποθέτει να συγκεράσει μέσα του όλες τις εμπειρίες του παρελθόντος, αλλά και όλη τη γνώση και την αξιοσύνη του καιρού του.

Δεν μπορεί ο πνευματικός δημιουργός να αγνοήσει το παρελθόν. Βέβαια, το πρόβλημα της ζωής θα το θέσει εξυπαρχής μέσα του, όμως η ιστορική μνήμη θα τον βοηθήσει να αποφύγει τις αυθαιρεσίες και την εξαλλοσύνη. Το παρελθόν είναι σίγουρα αυτό που μας συνδέει δια του παρόντος με το μέλλον. Και, όπως γράφει ο Σεφέρης στις Δοκιμές του, «σβήνοντας ένα κομμάτι από το παρελθόν, σβήνει κανείς και ένα αντίστοιχο κομμάτι από το μέλλον».

Ο σεβασμός όμως της παράδοσης δεν σημαίνει άγονη μίμηση. Η δημιουργική ζωή είναι μια συνεχής έξοδος από την παράδοση, δηλαδή όχι αποκοπή, αλλά περαιτέρω εξέλιξη και ανανέωση. Η παράδοση είναι ένα ζωντανό πνεύμα, όχι αποστέωση, είναι μια απειροδύναμη ζωή, που πρέπει να τη βιώσουμε στην ουσία της αναπτύσσοντας, στη συνέχεια, τη δική μας αυτόνομη και αυθεντική ζωή. Αναπτύσσοντας τη δική μας ζωή, θρεμμένοι από το δικό μας πολιτισμό, θα στραφούμε πάλι προς τις πηγές μας με αυτοπεποίθηση και όχι με συνείδηση περιδεή. Τότε, το παρελθόν μάς αποκαλύπτεται σε όλη την πληρότητα και τη ζωογόνο πνοή του. Αυτή η αέναη βίωση του παρελθόντος και του παρόντος, η αφομοιωτική επεξεργασία των στοιχείων της παράδοσης και η δημιουργία νέων μορφών ζωής και πολιτισμού, είναι το γνώρισμα των ελευθέρων προσωπικοτήτων.

3. Προς τις πηγές της πνευματικής ζωής

Νομίζω ότι απ’ όσα ειπώθηκαν ως τώρα έγινε φανερό ότι η έννοια του πνευματικού ανθρώπου είναι πολύ πλατιά. Αν θέλαμε να δώσουμε ένα συνοπτικό ορισμό του, θα λέγαμε ότι είναι η αληθινή προσωπικότητα. Και η αληθινή προσωπικότητα παρουσιάζει ενότητα και αξιοκρατία. Αυτά τα δύο είναι απαραίτητα, για να υπάρξει πραγματική πνευματική ζωή. «Αυτό που έχει σημασίαν –γράφει ο αείμνηστος σπουδαίος φιλόλογος Ιωάννης Συκουτρής– είναι να εύρωμεν ολόκληρον τον άνθρωπον, την ολόκληρον και ομόρρυθμον πνευματικήν ζωήν».

Όπως είναι γνωστό, η υλοποίηση του οράματος αυτού υπήρξε η σταθερή επιδίωξη της αρχαιοελληνικής σκέψης. Πρώτοι οι αρχαίοι Έλληνες προχώρησαν σ’ ένα ιεραρχημένο και σοφό σύστημα αξιών δίνοντας προτεραιότητα στον άνθρωπο, για την αξία του οποίου δεν είχαν καμιά αμφιβολία, αδιάφορο αν είναι τόσο μικρός σ’ ένα τόσο μεγάλο σύμπαν. Ο χριστιανισμός, αργότερα, μετά την υπέρβαση των αρχικών αντιθέσεων με τον ελληνισμό, αξιοποίησε δημιουργικά την ελληνική σοφία, ώστε να αποτελεσθεί το σύστημα εκείνο των αξιών, στο οποίο στηρίζεται ολόκληρο το οικοδόμημα του ευρωπαϊκού πολιτισμού.

Δεν πρόκειται να επεκταθώ περισσότερο επαναλαμβάνοντας πράγματα γνωστά και χιλιοειπωμένα. Θέλω μόνο να τονίσω τούτο: Το σύστημα αυτό των αξιών διαχρονικά διατηρεί όλη την αίγλη του, άσχετα αν η αναξιότητα και η υποκρισία κάποιων εκκλησιαστικών ταγών το αμαύρωσαν ή αν η ανίερη εκμετάλλευσή του από τυραννικά καθεστώτα, όπως αυτό της επταετίας με το ολέθριο εκείνο έμβλημά της, «Ελλάς Ελλήνων Χριστιανών», το κλόνισε προσωρινά στις συνειδήσεις των πολλών.

Εξακολουθεί, επομένως, το σχήμα των αξιών του ελληνοχριστιανικού πολιτισμού, που διαρρέει όλη την ιστορία του ευρωπαϊκού πνεύματος, να αποτελεί το σταθερό έδαφος, στο οποίο μπορεί να στηριχθεί η παιδεία, ιδιαίτερα, η ελληνική, για να πλάσει τις ολοκληρωμένες προσωπικότητες, που όλοι ονειρευόμαστε.

4. Αναφορά στη σύγχρονη εποχή

Αλλά γεννάται πελώριο το ερώτημα: Ποιο είναι το πνευματικό περιεχόμενο της εποχής μας και ποια η αποστολή του πνευματικού ανθρώπου μέσα σ’ αυτήν;

Ήδη έχω κάμει κάποιους υπαινιγμούς, ωστόσο πρέπει να εξετάσω διεξοδικότερα       –οπωσδήποτε όμως συνοπτικά – το καίριο αυτό θέμα.

Η εποχή μας είναι αναμφισβήτητα ένας σταθμός. Είναι μια εποχή μεγάλη, κοσμοϊστορική, γιατί έδειξε με τα επιτεύγματα της επιστήμης και τα διαστημικά κατορθώματα το μεγαλείο του ανθρώπινου νου. Είναι όμως και «ανθελληνική», για να χρησιμοποιήσω την έκφραση του Κώστα Τσιρόπουλου. Ανθελληνική, με την έννοια ότι απουσιάζει η ισορροπία μεταξύ των αξιών του πολιτισμού, η οποία ήταν βασικό γνώρισμα της ελληνικής αρχαιότητας. Το δράμα της εποχής μας έγκειται στο ότι παρουσιάζει μια ανισορροπία εξουθενωτική με ανάπτυξη ασύμμετρη και πρόοδο κακοήθη, αφού ο άνθρωπος δεν προλαβαίνει να εξοικειωθεί με αυτήν και να της δώσει νόημα πνευματικό.

Στον αρχαίο ελληνισμό της ακμής, μια άγρυπνη συνείδηση είχε κρίσιμη σημασία, φώτιζε μια ολόκληρη εποχή. Σήμερα, ο εξαστισμός και η μαζοποίηση έχουν αναιρέσει την αξία της προσωπικότητας, που είναι συνθετική ολοκληρία. Σήμερα, δεν υπάρχει ο πόθος για την παιδεία, δηλαδή την αγωγή του όλου ανθρώπου, αλλά για την μάθηση που εκφράζεται με το πάθος της ειδίκευσης. Η ειδίκευση, η αποκλειστική και στενή, είναι βέβαια μια αδήριτη ανάγκη, αλλά ταυτόχρονα και μια πρόκληση, εγκυμονεί κινδύνους για την ηθική ακεραιότητα του ατόμου. «Ο καταμερισμός –παρατηρεί ο Συκουτρής– προάγει εις έκτασιν το ανθρώπινον πνεύμα, μειώνει όμως το βάθος της ανθρωπίνης προσωπικότητος. Αντικαθιστά τον πολιτισμόν, όπως τον έξησαν οι αρχαίοι Έλληνες, με τον επαγγελματισμόν της ερεύνης».

Η εποχή μας χαρακτηρίζεται ακόμη από ένα στυγνό ατομικισμό. Ο καθένας προχωρεί στο δρόμο του αδιαφορώντας για την ύπαρξη του άλλου. Και όχι μόνο αυτό, το κράτος και το άτομο βρίσκονται σε μια συνεχή αντιδικία. Ο αρχαίος Έλληνας, αντίθετα, εντάσσεται σε μια πολιτεία, που είναι ολοκληρωτική σύνθεση των αξιών• είναι η τροφός της προσωπικότητας.

Αλλά το τραγικότερο γνώρισμα τα μεγάλης κατά τα άλλα εποχής μας είναι ο πρακτικός υλισμός, η διάσταση θεωρίας και πράξης. Είμαστε ιδεολόγοι στη θεωρία, αλλά υλιστές στην πράξη. Στόχος μας είναι η ευημερία, η αύξηση του εισοδήματος, η άνεση. Η άνεση, που ναρκώνει τις συνειδήσεις και οδηγεί σ’ έναν πνευματοκτόνο εφησυχασμό. Μας λείπει ο συνεχής διάλογος με τις ιδέες, η αγωνία για τα μεγάλα προβλήματα της ύπαρξής μας.

Ζητούμε την ευτυχία έξω από τον εαυτό μας, ενώ μόνο στην αληθινή συμφιλίωση με τον εαυτό μας μπορούμε να τη βρούμε. Ευτυχία είναι πλήρωση ψυχής, είναι ησυχασμός της λυτρωμένης συνείδησης, είναι η βαθύτερη εξοικείωση με όλα εκείνα που συνθέτουν τη ζωή μας και γίνονται η καθημερινή μας εμπειρία.

Ζούμε χωρίς οραματισμούς, χωρίς βαθύτερες ελπίδες, χωρίς εξάρσεις πνευματικές. Ιδανικό μας είναι η ελευθερία. Αλλά μια ελευθερία, που είναι συχνά αναρχία, ένας μυστικός μηδενισμός. Εν ονόματι αυτής της ελευθερίας, δικαιώνουμε την πνευματική μετακίνησή μας από αρχή σε αρχή, από ιδανικό σε ιδανικό. Είναι, με άλλα λόγια, η εποχή μας τραγικά διεσπασμένη και αντιφατική, χωρίς ενότητα και αξιοκρατία.

Μέσα σ’ αυτή την εποχή, καλείται ο πνευματικός άνθρωπος, όπως τον σκιαγραφήσαμε, να λάβει μια υπεύθυνη θέση. Στις κρίσιμες στιγμές του πολιτισμού, ο κόσμος όλος στρέφεται στους ανθρώπους του πνεύματος. Αυτοί καλούνται να γίνουν οι οδηγοί. «Τίποτε δεν μπορεί να μας βοηθήσει τόσο –γράφει ο Jaspers–, όσο μια φωτισμένη συνείδηση».

Έχω πει και σε άλλη ομιλία μου ότι ο πνευματικός άνθρωπος δεν προσπαθεί να χαθεί μέσα στην ανωνυμία. Περπατεί στις κορυφογραμμές, είναι ο σύντροφος της ιστορίας. Δεν είναι ο ρόλος του να εκφράζει απλώς, να περιγράφει την εποχή του. Τότε, δεν είναι άξιός της. Είναι μόνο ο φωτογράφος της. Οι άξιοι εκφράζουν και το δέον κάθε εποχής.

Έχει χρέος ο πνευματικός άνθρωπος να αποκαλύψει στους πολλούς, που τόσα περιμένουν από αυτόν, τις αλήθειες του πνεύματος, το νόημα της ευτυχίας, να διδάξει με τα λόγια και τα έργα του, τον αληθινό ανθρωπισμό, που είναι θεοκεντρικός, δηλαδή έχει στόχο τον άνθρωπο αλλά κέντρο τον Θεό. Αυτός ο ανθρωπισμός είναι το μέγα αίτημα εποχής μας.

Όταν ο Θεός απουσιάσει, ο άνθρωπος ως προσωπικότητα βουλιάζει. Οι θηριωδίες και οι εκατόμβες αίματος του τελευταίου παγκοσμίου πολέμου και των πολέμων των ημερών μας, η βαρβαρότητα των ηθών και η βάναυση περιφρόνηση της αξίας της ανθρώπινης ζωής, που καθημερινά ζούμε σ’ όλα τα μήκη και πλάτη της γης, ο εκχυδαϊσμός της δημόσιας ζωής και η καταπάτηση όλων των θεσμών, που συγκροτούν τον κοινωνικό ιστό, είναι καρπός αυτού του ανθρωπισμού, που καλλιεργεί τις κλασσικές σπουδές, λατρεύει τη μουσική, τις τέχνες, τη λογοτεχνία, αλλά, που, αθετώντας τον Θεό, αθετεί και τον άνθρωπο ως προσωπικότητα.

Συμπερασματικά, ο πνευματικός άνθρωπος πρέπει να αποκαταστήσει την κλονισμένη πίστη στην αξιοπρέπεια του ανθρώπου διδάσκοντας τους άλλους, πρωτίστως με το παράδειγμά του, με τη συνέπεια λόγων και έργων. Ας συνειδητοποιήσουμε κάποτε ότι το κύριο καθήκον ενός κόσμου που επιθυμεί μεγαλοσύνη και διάρκεια είναι να επιχειρήσει την αναστήλωση του ανθρώπου.

Είναι βαριά η αποστολή του πνευματικού ανθρώπου στην εποχή μας. Έχει συνείδηση της μοναξιάς του, βλέπει συχνά ότι ζει μέσα στην ένδεια, αλλά ποτέ δεν παρασύρεται από τον πυρετό της ευδαιομονίας. Η ακοίμητη έγνοια του είναι το πνεύμα, όχι η ύλη. Οι ιδέες δεν είναι γι’ αυτόν πολυτέλεια, είναι ανάγκη ζωής. «Ο πνευματικός άνθρωπος –γράφει ο Emerson– είναι ο μόνος που υψώνεται επάνω από τις προσωπικές ιδιοτέλειες και ζει και αναπνέει στη σφαίρα του εποπτικού και μεγαλόπνοου στοχασμού. Είναι το μάτι του κόσμου. Είναι ακόμα η καρδιά του κόσμου».

5. Επιλογικά

Κυρίες και κύριοι,

«Τον κόσμο τον συνθέτουν δύο υλικά: η Σιωπή και το Σκότος –τα έσχατα μυστικά του σύμπαντος…. Τον κόσμο τον ανασυνθέτουν δύο υλικά: ο Λόγος και το Φως –αιφνίδια εξαγγέλματα αθανασίας». Με τα λόγια αυτά ο Χρήστος Μαλεβίτσης, στο βιβλίο του Προοπτικές, εκφράζει την πίστη του στον κυριαρχικό ρόλο του πνεύματος επάνω στις δυνάμεις της ύλης.

Νομίζω ότι είναι καιρός να πιστέψουμε στη δύναμη του πνεύματος. Η σημερινή εποχή αναζητεί το πνεύμα, το παντοδύναμο και κυρίαρχο, που θα ανακαλύψει ανάμεσα στον τρομακτικό συμφυρμό των αγελαίων μονάδων τον άνθρωπο και θα τον τοποθετήσει στο πρώτο του βάθρο. Υπάρχουν πολλοί, που πιστεύουν ότι η μάχη του πνεύματος είναι χαμένη, ότι η πνευματική ζωή ρυθμίζεται εκ των κάτω και όχι εκ των άνω, ότι οι άνθρωποι του πνεύματος αφομοιώνονται τελικά από τη μάζα και εγκαταλείπουν τα υψηλά οράματα. Δεν συμμερίζομαι την απαισιόδοξη αυτή άποψη. Η μάχη του πνεύματος δεν κρίνεται σε διάστημα δύο ή τριών γενεών, είναι μια μάχη εν εξελίξει, είναι θα έλεγα το περιεχόμενο όλης της ιστορίας του ανθρώπου.

Και ήδη φτάνω στο τέλος της ομιλίας μου. Οφείλω, πριν τελειώσω, να κάμω μια διευκρίνιση. Γνωρίζω ότι πιθανόν να υπάρξουν αντιρρήσεις και ως προς τον τρόπο διαπραγμάτευσης του θέματος και ως προς τις θέσεις που υποστήριξα. Αυτό το βρίσκω φυσικό για ένα θέμα τόσο βασικό και πολύπλοκο. Δεν ήταν, εξάλλου, πρόθεσή μου να εκθέσω δογματικά αμετακίνητες απόψεις, αλλά περισσότερο να εκφράσω ένα ιδανικό μου.

Και τώρα, καθώς βλέπω τον εαυτό μου κάτω από αυτό το υψηλό όραμα του πνευματικού ανθρώπου, νιώθω αληθινή συντριβή.

Με παρηγορεί όμως η σκέψη ότι οι ώρες που διέθεσα στο αγαπημένο μου όραμα αποτέλεσαν μια λυτρωτική φυγή από την εφιαλτική πραγματικότητα.

Έχω τη γνώμη πως, στις κρίσιμες στιγμές που περνούμε, η ανάταση στους καθαρούς χώρους του πνευματικού ουρανού γαληνεύει και γεμίζει το είναι μας με φως και ομορφιά. Ιδιαίτερα στις ημέρες μας διατηρεί όλη την επικαιρότητά του, ο στίχος του εθνικού μας ποιητή:

«Γλυκό είναι της παράδεισος να μελετάς τα κάλλη».

*Oμιλία στον κύκλο των φιλολογικών βραδινών της Εταιρείας Λογοτεχνών στη Δημ.Βιβλιοθήκη Πατρών

ΣΤΗΘΗΚΕ ΣΤΗΝ ΠΛΑΤΕΙΑ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΤΗΣ ΠΑΤΡΑΣΗ ΠΡΟΤΟΜΗ ΤΟΥ ΛΑΙΚΟΥ ΑΓΩΝΙΣΤΗ ΤΟΥ 21 ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΑΡΑΤΖΑ.

ΣΤΗΘΗΚΕ ΣΤΗΝ ΠΛΑΤΕΙΑ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΤΗΣ ΠΑΤΡΑΣ

Η ΠΡΟΤΟΜΗ ΤΟΥ  ΛΑΙΚΟΥ ΑΓΩΝΙΣΤΗ ΤΟΥ 21

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΑΡΑΤΖΑ.

Σε ειδική εκδήλωση που οργάνωσε ο Δήμος Πατρέων σε συνεργασία με το Σύλλογο Ενεργών Πολιτών της Τρίτης Ηλικίας «Παναγιώτης Καρατζάς» πραγματοποιήθηκαν τα αποκαλυπτήρια της  προτομής του Οπλαρχηγού του 1821 Παναγιώτη Καρατζά την περασμένη Κυριακή  6^η Ιουλίου 2014 και ώρα 11π.μ.

Της τελετής των αποκαλυπτηρίων προηγήθηκε τέλεση επιμνημόσυνης δέησης στο Ιερό Ναό Αγίου Δημητρίου στη μνήμη του Οπλαρχηγού Παναγιώτη Καρατζά.

Χαιρετισμούς απεύθυναν ο αντιπεριφερειάρχης Αχαΐας Γεώργιος Αγγελόπουλος, ο πρόεδρος της Εταιρείας Λογοτεχνών Νοτιοδυτικής Ελλάδος Λεωνίδας Μαργαρίτης ο οποίος και ανέγνωσε μήνυμα που απέστειλε ο απ’ ευθείας απόγονος του Οπλαρχηγού,  Ανδρέας Κ. Καρατζάς αντιστράτηγος ε.α. και συγγραφέας της ιστορικής μονογραφίας για τον οπλαρχηγό Παναγιώτη Καρατζά. Επίσης χαιρέτισε ο Κ. Σπαρτινός επικεφαλής της Δημοτικής Παράταξης «ΡΑΠ Πάτρα Ανθρώπινη Πόλη».

Εκ μέρους της εκκλησίας ο Αρχιμανδρίτης π. Νεκτάριος Κωτσάκης  μαζί με τον αντιδήμαρχο Παιδείας κ. Ανδρέα Φίλια έκαναν τα αποκαλυπτήρια της προτομής του λαϊκού αγωνιστή.

Στην εκδήλωση παραβρέθηκαν η βουλευτής Αχαΐας του ΣΥΡΙΖΑ Μαρία Κανελλοπούλου, ο Βουλευτής Νίκος Νικολόπουλος οι περιφερειακοί σύμβουλοι Μαρία Μανωλοπούλου και Βαγγέλης Κατσακούλης,ο συντονιστής του ΣΥΡΙΖΑ Αχαΐας  Ανδρέας Ριζούλης ο γραμματέας της Εταιρείας Διάσωσης Ιστορικών Αρχείων 1940-1974  Γιώργος Μόσχος ,εκπρόσωποι του Λιμενικού Σώματος και του ΕΕΣ Πάτρας, μοναχοί της Ιεράς Μονής Ομπλού, μέλη του συλλόγου και πολλοί πατρινοί πολίτες.

ΝΕΑ ΤΑΚΤΙΚΑ ΜΕΛΗ ΣΤΗΝ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΩΝ

                                                          ΝΕΑ ΤΑΚΤΙΚΑ ΜΕΛΗ

ΣΤΗΝ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΩΝ

Στη χτεσινή  συνεδρίασή του,  το Διοικητικό Συμβούλίο της Εταιρείας Λογοτεχνών  Ν. Δ. Ελλάδος   μετά από εισήγηση του προέδρου της Λεωνίδα Μαργαρίτη    ανακήρυξε με  παμψηφεί απόφασή του  σε τακτικό μέλος  και ενέγραφε  στο μητρώο μελών της  τον Ιδιοκτήτη - Διευθυντή της εφημερίδας «Πελοπόννησος» Θεόδωρο Λουλούδη  για το σημαντικό συγγραφικό έργο του και κυρίως τους δύο τόμους ,  «Αχαϊκή Ορθόδοξη βιβλιογραφία» έκδοση της Ι. Μ. Πατρών και   «ΑΧΑΪΑ: Οικιστές, Οικισμοί Αυτοδιοίκηση» έκδοση της  Νομαρχίας Αχαΐας,  και για το πλήθος άλλων εργασιών, άρθρων και μελετών του  σε διάφορα περιοδικά και εφημερίδες  πάνω σε  ζητήματα της κοινωνίας και της πληροφόρησης.

 Πέραν τούτου το Δ.Σ. έκανε δεκτές με παμψηφεί απόφασή του και κατάταξε  στο μητρώο των  τακτικών  μελών του για το μέχρι σήμερα  συνολικό έργο  καθενός,  τους παρακάτω λογοτέχνες:

Την ποιήτρια  Γαλάτεια Βέρρα καθηγήτρια  Μουσικών Σπουδών της Φιλοσοφικής Σχολής  του Πανεπιστημίου Αθηνών, κάτοικο Πατρών.

Την ποιήτρια και Θεατρική συγγραφέα, Αθηνά Καλλιμάνη, Καθηγήτρια στο 8^ο Γυμνάσιο Πάτρας, απόφοιτο του Μαθηματικού Τμήματος του Πανεπιστημίου Πατρών, κάτοικο Πατρών και

Τον ποιητή Γιώργο Μαργαρίτη, τελειόφοιτο  Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Καμερίνο και φοιτητή του Ε.Α.Π. (Τμήμα Ευρωπαϊκού Πολιτισμού).

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΩΝ

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ   ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΩΝ

 ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΩΝ

Η Εταιρεία Λογοτεχνών Ν. Δ. Ελλάδος στα πλαίσια του προγραμματισμού δράσης της ,προκηρύσσει  διαγωνισμούς  Ποίησης ,Διηγήματος και  τίτλου ρεπορτάζ εφημερίδος.

Ι. Ο διαγωνισμός  ποίησης αφορά    μαθητές και μαθήτριες Γυμνασίων και  Λυκείων  της περιφέρειας   Ν. Δ. Ελλάδος που μπορούν να λάβουν μέρος με  τρία συνολικά ποιήματα δακτυλογραφημένα  που δεν θα  ξεπερνούν τις δύο σελίδες το καθένα. Το θέμα  θα είναι ελεύθερο.

 Προθεσμία υποβολής των ποιημάτων ορίζεται   η  28^η  Φεβρουαρίου 2015.

2.Διαγωνισμός Διηγήματος αφορά νέους μέχρι 35 ετών με ελεύθερο θέμα ,μέχρι 2.500 λέξεις.

Προθεσμία υποβολής  θα είναι από 1^ης Σεπτεμβρίου μέχρι 30 Οκτωβρίου 2014.

3.Διαγωνισμός καλύτερου  ευρηματικού  και πρωτότυπου  τίτλου ρεπορτάζ εφημερίδος μεταξύ δημοσιογράφων της περιφέρειας Ν.Δ. Ελλάδος.

Τα φύλλα των εφημερίδων με τα σχετικά προς κρίση ρεπορτάζ, θα στέλλονται είτε  απ’ ευθείας από τους εκδότες  είτε από τους δημοσιογράφους με αναφορά του εντύπου και του χρόνου  που δημοσιεύθηκε. Χρόνος υποβολής ορίζεται μέχρι  τέλος του μηνός Δεκεμβρίου.

      Οι συμμετοχές  θα σταλούν  στη διεύθυνση :

  Eταιρεία Λογοτεχνών Ν. Δ. Ελλάδος

  Κανάρη αριθ.46   26222 ΠΑΤΡΑ  

με την ένδειξη:

Για το διαγωνισμό Ποίησης -Διηγήματος-Τίτλου ρεπορτάζ.

                           Η αξιολόγηση  θα γίνει από επιτροπές .

 Η απονομή  των βραβείων του διαγωνισμού Ποίησης  θα γίνει    κατά τον  εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Ποίησης στην αίθουσα της Δημοτικής Βιβλιοθήκης  Πατρών.

         Η Απονομή των βραβείων Διηγήματος  και καλύτερου τίτλου ρεπορτάζ θα γίνει την ημέρα που θα καθορίσει το Δ.Σ. της Εταιρείας Λογοτεχνών

        

          Οι συμμετοχές    θα σταλούν      με   ψευδώνυμο , ενώ το  πραγματικό ονοματεπώνυμο  του  διαγωνιζομένου  ,η   διεύθυνσή   και το τηλέφωνό του   θα  τοποθετηθούν   σε     ξεχωριστό  φάκελο .

ΕΝΑΣ ΚΑΛΟΓΕΡΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗΣ ΠΟΛΥΤΕΚΝΩΝ

ΕΝΑΣ ΚΑΛΟΓΕΡΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗΣ ΠΟΛΥΤΕΚΝΩΝ
                              Λεωνίδα Γ. Μαργαρίτη Επιτ.Δικηγόρου
                       Αντιπροέδρου Α.Σ.Π.Ε.
O τίτλος του σημειώματός μας ίσως ξενίζει ίσως και να προκαλεί. Όμως αυτή ήταν μια πραγματικότητα. Μέχρι της 4ης του μηνός Ιουνίου ένας καλόγερος, ο π.Νικόδημος Μπιλάλης μοναχός της Ιεράς Μονής Παντοκράτορα του Αγίου Όρους είχε βάλει στόχο της ζωής του όχι μόνο να σώσει την ψυχή του, σκοπό ενός μοναχού, αλλά να σώσει από το θάνατο χιλιάδες παιδιά και να στηρίξει ηθικά και υλικά χιλιάδες κυρίως υπερπολύτεκνες και όχι μόνο, οικογένειες. Τη ζωή του την είχε αφιερώσει στον άνθρωπο και επιθυμούσε τα πάντα να τα κάνει μόνος αν και είχε πρόθυμους βοηθούς και συμπαραστάτες. Έτσι την 4η του τρέχοντος μηνός ανεβασμένος σε μια σκάλα, για να επισκευάσει το κελί της Υπαπαντής στην Καψάλα έπεσε στο κενό και ανυψώθηκε στους ουρανούς στην αιώνια πατρίδα .
Υπήρξε ένας άνθρωπος προερχόμενος από μια υπερπολύτεκνη (17 παιδιά) οικογένεια με καταγωγή από της Μηλιές της Ηλείας. όπου και γεννήθηκε το έτος 1932, ευσεβής λαϊκός ο πατέρας του, θεολόγοι καθηγητές τα αδέλφια του. Ο ίδιος πτυχιούχος καθηγητής Θεολόγος και Φιλόλογος. Μαζί με τον π. Μωυσή αποτελούσαν τις πιο σύγχρονες πνευματικές και σεβάσμιες μορφές του Αγίου Όρους. Ένας μοναχός προερχόμενος από μια υπερπολύτεκνη οικογένεια, έζησε «στο πετσί του» τι σημαίνει να είσαι μέλος μίας υπερπολύτεκνης οικογένειας και να ζεις με το βάρος και την ευθύνη ανατροφής τόσων πολλών παιδιών. Μια καθαρή και γνήσια ελληνορθόδοξη ψυχή, αφιέρωσε τον εαυτό της στην υπηρεσία των πολύτεκνων οικογενειών.
Το έτος 1979 με την ηθική στήριξη και προβολή της προσπάθειας παροχής προστασίας σε πολύτεκνες οικογένειες η εφημερίδα «ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΤΥΠΟΣ» μετά από παρότρυνση του π. Νικοδήμου καθιέρωσε ειδική στήλη, των Φιλοπολυτέκνων στην οποία κάθε εβδομάδα δημοσίευε θέματα πολυτέκνων οικογενειών προβάλλοντας τα προβλήματά τους. Το 1972 προχώρησε με την συνδρομή και άλλων φιλοπολυτέκνων και κυρίως του Αντωνίου Ε. Αντωνίου Διευθυντή τότε της Τραπέζης Επενδύσεων και ήδη συνταξιούχου και της Φιλολόγου καθηγήτριας Ουρανίας Μπόνη, στην ίδρυση σωματείου(Αποφ. Πρωτ. Αθηνών 1681/1972) με την επωνυμία «Πανελλήνιος ΄Ενωσις Φίλων των Πολυτέκνων» Δημιούργησε γραφεία στην οδό Ακαδημίας 78Δ και από εκεί δραστηριοποιήθηκε προς όλες τις κατευθύνσεις.
Αρχικά με πολυγραφημένες διακηρύξεις προπαγάνδιζε την κίνηση για προστασία των πολυτέκνων οικογενειών και τους σκοπούς του σωματείου προβάλλοντας οικογενειακές φωτογραφίες υπερπολυτέκνων και τα προβλήματα που αντιμετώπιζαν .Στη συνέχεια εξέδιδε και κυκλοφορούσε ανά χιλιάδες το τριμηνιαίο περιοδικό με τίτλο: «ΟΙ ΦΙΛΟΙ ΤΩΝ ΠΟΛΥΤΕΚΝΩΝ» όπου μέσα απ' αυτό γνωστοποιούσε τους σκοπούς και τη δράση του σωματείου προβάλλοντας με έγχρωμες φωτογραφίες υπερπολυτέκνων τα προβλήματα που αντιμετώπιζαν και γενικότερα προβλήματα οικογένειας ,υπογεννητικότητας και αμβλώσεων. Μ' αυτή την επωνυμία κυκλοφόρησαν 27 τεύχη. Από το επόμενο τεύχος( 28ον ) και μέχρι του επισυμβάντος δυστυχήματος του ιδρυτή και εμψυχωτή της κίνησης μοναχού Νικόδημου Μπιλάλη κυκλοφόρησε με την επωνυμία «ΕΛΛΗΝΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΟΛΥΤΕΚΝΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ». Είναι γνωστό πως ο αοίδιμος π. Νικόδημος υπήρξε εκείνος που καθιέρωσε την 1η του μηνός Αυγούστου ως μέρα γιορτής των πολυτέκνων στη μνήμη των Αγίων Μαρτύρων Μακκαβαίων(επτά αδελφών) και είχε τυπώσει και κυκλοφορήσει δωρεάν τον βίο των προστατών Αγίων από τις εκδόσεις του Ορθοδόξου Ιδρύματος «Ο Απόστολος Ανδρέας»
Είναι γεγονός πως η πρωτοβουλία ορισμού του εορτασμού της 1ης Αυγούστου δεν έγινε με σύμφωνη γνώμη της Α.Σ.Π.Ε. με αποτέλεσμα το 1993 να ορίσει εκείνη με δική μου εισήγηση, διαφορετική ημερομηνία εορτασμού, την 28η Οκτωβρίου, εορτή της μνήμης των αγίων Μαρτύρων Τερεντίου και Νεονίλης και των επτά τέκνων τους.
Βέβαια αυτή αλλαγή δεν άρεσε στον π. Νικόδημο και εξαπέλυσε μια πολεμική κατά της αποφάσεως με την κυκλοφορία ειδικού αφιερώματος (58ο Φύλλο Ιουνίου 1993).
Δεν μπορώ να αποκρύψω πώς στην πολεμική αυτή επιχειρηματολογία απάντησα με κύριο άρθρο μου με ένα ίσως καυστικό τίτλο: «Η Π.Ε.ΦΙ.Π..Η Α.Σ.Π.Ε. ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΣΤΑΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΤΕΚΝΩΝ» που δημοσιεύθηκε στην πρώτη σελίδα της εφημερίδας «ΠΟΛΥΤΕΚΝΟΣ» (Φύλλο 40/1993) το οποίο αναδημοσίευσαν οι εφημερίδες των Πατρών «ΕΒΔΟΜΑΔΑ» και «ΠΑΤΡΙΝΕΣ ΩΡΕΣ»(15-11-1993).
Την κοινή δράση και διαδρομή δεν διασάλεψαν τα αισθήματα εκατέρωθεν για το επιτελούμενο έργο καθενός. Αποτέλεσμα ήταν και η προβολή των δράσεων στην περιοχή της Αχαΐας που είχαν σχέση με τη δραστηριότητα μου και τις επιτυχίες μας όπως η προβολή του βιβλίου μας «ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΥΤΕΚΝΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ» και «ΠΟΛΥΤΕΚΝΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΠΑΤΡΩΝ»,η παρουσία του σε Πανελλήνια Συνέδρια της Α.Σ.Π.Ε καθώς επίσης τα εγκαίνια του ηρώου της πολύτεκνης οικογένειας καθώς και την βράβευση υπερπολυτέκνων μεταξύ των οποίων και της πρεσβυτέρας Μαρίας Νικολάου Καράμπελα (14 παιδιά), το τελευταίο βάπτισε ο ίδιος..
Το 1972 Θεολόγος και φιλόλογος ο π. Νικόδημος συνέγραψε πολλά θεολογικά συγγράμματα, μερικά από τα οποία χρησιμοποιήθηκαν και ως σχολικά εγχειρίδια στη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Συμμετείχε σε θεολογικά και δημογραφικά συνέδρια με εισηγήσεις που εντυπωσίαζαν το ακροατήριο. Συγκαταλέγεται στους πιο λόγιους μοναχούς του Αγ. Όρους .Το αξιόλογο έργο της Π.Ε.ΦΙ.Π. και του πατρός Νικοδήμου δικαίως βράβευσε η Ακαδημία Αθηνών. Η Ιερά Σύνοδος και το τότε Υπουργείο Παιδείας συνιστούσε την συμπαράσταση σε ένα έργο υπεύθυνο, κοινωνικό, εθνικό και αναγκαίο. Μεταξύ ἄλλων διακρίνονται τά τρία (3) Σχολικά
Βιβλία του , «Ὁ Πρωτότυπος Βίος τοῦ Ὁσίου Νικοδήμου τοῦ
Ἁγιορείτου », καθώς και ὁ Βίος και τά Ἔργα τοῦ Ὁσίου Ἀθανασίου τοῦ Ἀθωνίτου (2 τόμοι ). Παραθέτουμε τά
Σημαντικότερα ἔργα του :
1.« Μεγάλου Βασιλείου, “ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ...”», σχολικό ἐγχειρίδιο για την Α
́ τάξη Λυκείου. 2. «Ἰωάννου Χρυσοστόμου “ ΛΟΓΟΙ
∆ΥΟ ΕΙΣ ΕΥΤΡΟΠΙΟΝ”» σχολικό ἐγχειρίδιο για τη Β
Τάξη Λυκείου.
3. « ΟΡΘΟ∆ΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ », σχολικό ἐγχειρίδιο για τη Β τάξη Λυκείου.
4.« Όσιος Νικόδημος ο Αγιορείτης (1749-1809), αφιέρωμα-
ἔκκλησις ».
5.« Μεγάλου Βασιλείου Ἅπαντα
ΕΠΙΣΤΟΛΑΙ τόμοι Α , Γ,ΣΤ, Ζ και σ συνεργασία με τον Ἀρχιμ. Μελέτιο Καλαμαρᾶ ( μετέπειτα Μητρ . Πρεβέζης
) οἱ τόμοι Β, ∆ , Ε
Και Η .
6.«Ἁγίου Νικοδήμου Ἁγιορείτου
. “Περί Γάμου- Τεκνογονίας και Παρθενίας
....”».
7.« Σύντομη βιογραφία και μερική ∆ιήγηση θαυμάτων
τοῦ Ὁσίου Παταπίου».
8.«Ὁ Ὅσιος Ἀθανάσιος ὁ Ἀθωνίτης.
Ὁ Βίος τοῦ Ὁσίου », τόμος Α.
9.« Ὁ Ὅσιος Ἀθανάσιος ὁ Ἀθωνίτης Τά εὑρισκόμενα
Κείμενα »,
Τόμος Β
́. 10. « Θαύματα Ὁσίου Ἀθανασίου Ἀθωνίτου».
11. « Ὁ Πρωτότυπος Βίος τοῦ Ὁσίου Νικοδήμου
τοῦ Ἁγιορείτου ».
12.« Ἱεροί Ναοί τοῦ Ἁγίου Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου ( ἀνά
Την Ἑλλάδα) ».
13.« Ἡ ἀκυρότητα τῶν « Μυστηρίων» τῶν Λατινοπαπικῶν
ὡς αἱρετικῶν ».
14. « Οἰκουμενισμός και Ἀλλαγή Πασχαλίου ».
15. « Ἀρχιμανδρίτης Σπυρίδων Σπυρίδωνος Μπιλάλης
, 1918-1974, Συνοπτική Βιογραφία», 2014. ( Τό
τελευταῖο βιβλίο τοῦ Γέροντα Νικοδήμου το ὁποῖο
δεν πρόλαβε να δεῖ ἐκτυπωμένο ).
Τα τελευταία χρόνια άλλαξε και πάλι τίτλο το περιοδικό και από «ΠΟΛΥΤΕΚΝΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ» του έδωσε τον τίτλο «ΕΛΛΗΝΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΟΛΥΤΕΚΝΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ» . Το περιοδικό αυτό έφτασε στον αριθμό 141 τευχών . Κυκλοφορούσε κατά 500.000 αντίτυπα και μοιραζόταν κατά χιλιάδες από τα παγκάρια των ναών. Κολοσσιαία είναι η προσφορά του περιοδικού. Από την επιταγή ταχυπληρωμής, που κυκλοφορούσε σε κάθε περιοδικό, συγκεντρώνονταν σεβαστά ποσά με τα οποία ενισχύθηκαν χιλιάδες πολυμελείς οικογένειες, που αντιμετώπιζαν οξύ οικονομικό πρόβλημα.
Στις τεράστιες διαστάσεις που έλαβαν οι αμβλώσεις στη χώρα μας (τριπλάσιες αμβλώσεις από γεννήσεις) έδωσε πραγματικό αγώνα για την αποφυγή της σύγχρονης αυτής μάστιγας.
Ολόκληρη η ζωή του π. Νικοδήμου αποτελεί μια τεράστια προσφορά στην Εκκλησία και στον ελληνισμό , για την οποία αξίζει κάθε έπαινος στον μεταστάντα.
Ο Ύψιστος δικαίως θα του απονείμει τον της δικαιοσύνης στέφανο ,οι υπερπολυτεκνες οικογένειες και ο ζωές που σώθηκαν από βέβαιο θάνατο, θα είναι φωνές και ψυχές των ευεργετηθέντων και των ικετών της δικαιοσύνης Του.

ΚΑΡΑΤΖΑΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΗΣ ΤΗΣ ΠΑΤΡΑΣ

ΚΑΡΑΤΖΑΣ  ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΗΣ ΤΗΣ ΠΑΤΡΑΣ

                                        Λεωνίδα Γ. Μαργαρίτη  Επίτ.Δικηγόρου

                             Τον ερχόμενο  Σεπτέμβρη  συμπληρώνονται  193 χρόνια από την αποφράδα εκείνη  μέρα της 4^ης Σεπτεμβρίου 1821 που έπεσε έξω από την πόρτα της Μονής Ομπλού χτυπημένος  από βόλι συναγωνιστών του ο πρωτοκαπετάνιος Παναγιώτης Καρατζάς.

Τυφλωμένοι από το μίσος που εξέθρεψαν με   υποψίες που διέσπειραν οι πρόκριτοι της Αχαΐας,  περί δολοφονίας του Σταμάτη Κουμανιώτη στην πολιορκία του Κάστρου  από τον  Καρατζά, η ζηλοφθονία που είχε φωλιάσει στις καρδιές των Κουμανιωταίων για  τις επιτυχίες του Καρατζά και ο φόβος των προκρίτων ότι ο Καρατζάς  ήταν  με τη δράση του  ο φυσικός  Ηγέτης του επαναστατημένου λαού των Πατρών ,κατάφεραν με τη δολοφονία του, να  τον βγάλουν από την μέση.

 «Φρικώδες αποτέλεσμα του πάθους και του φθόνου», χαρακτηρίζει σε ένα ελεγείο του ο  ποιητής και δάσκαλος του Γένους Τριαντάφυλλος Σπονδής, τη δολοφονία του Καρατζά.

Αδικημένος από την ιστορία και όχι αντάξια τιμημένος από την πολιτεία παραμένει  μέχρι σήμερα αγνοημένος.

Η ιστορία φάνηκε φειδωλή για τον γενναίο  Οπλαρχηγό  ,όχι όμως  και  η Δημοτική Μούσα που αντίθετα  ύμνησε τα κατορθώματά του και θρήνησε  τον άδικο χαμό του.

           Ο Παναγιώτης Καρατζάς  υπήρξε  λαϊκός πρωτοκαπετάνιος που με τα παλικάρια του άρχισε την επανάσταση στην Πάτρα  στις 21  του Μάρτη του 1821 .

Μυημένος στη Φιλική  Εταιρεία από τον Παπαφλέσσα  διαδραμάτισε τον πρώτο ρόλο στην έναρξη της Επανάστασης.

Επικεφαλής ξεσηκωμένων οπλισμένων πατρινών χτύπησε τους Τούρκους μέσα στην πόλη  και τους εξανάγκασε να κλειστούν στο κάστρο  του οποίου   κατέστρεψε το υδραγωγείο. Τους στέρησε  το νερό κι  επεχείρησε να καταστρέψει μέρος των τειχών  με  υπονόμευση και πυροδότηση

Η  πολιορκία του Κάστρου  ήταν δική του  επιχείρηση την οποία συνέδραμαν Κεφαλλονίτες και Ζακυνθινοί.

Ήταν η πρώτη σημαντική  οργανωμένη και συντονισμένη επαναστατική  απελευθερωτική  πράξη του Λαού των Πατρών   υπό την άξια ηγεσία του.

Για την  αποτυχία άλωσης του Κάστρου δεν ευθύνεται  ,  αφού στις εκκλήσεις του για βοήθεια, οι Πρόκριτοι,  δεν ανταποκρίθηκαν.

Η δεύτερη σημαντική επαναστατική πράξη που στέφθηκε με  απόλυτη επιτυχία ήταν η μάχη στο  Γηροκομείο της Πάτρας. Πρόκειται για την πρώτη τακτική μάχη που κίνησε το θαυμασμό όλων.

         

          Στη Μάχη αυτή οι Επαναστάτες του Καρατζά έχασαν  20 συντρόφους  ενώ οι Τούρκοι έχασαν 100  στρατιώτες και αξιωματικούς     και υποχρεώθηκαν   να ξανακλειστούν στο κάστρο.

           Ο άσημος τσαγκάρης των Πατρών,  στη διάρκεια της αναγκαστικής εξορίας του στη Ζάκυνθο είχε καταταγεί εθελοντής στο 3^ο Τάγμα της Ελληνικής Λεγεώνας της Γραμμής και υπηρέτησε εκεί για τρία χρόνια και απέκτησε πολύτιμη εμπειρία και πολλές στρατιωτικές γνώσεις.  Ήθελε μ΄ αυτή του την πράξη να βοηθήσει  την πατρίδα  υπό   καλύτερες  προϋποθέσεις.

 Ο  Καρατζάς  είχε την βοήθεια και τη στήριξη  ενός επίσης αγνοημένου , του  μεγαλέμπορου ,  οικονομικού στυλοβάτη  της επανάστασης  και Διοικητή των Ελευθέρων Πολιορκούμενων ,  Ιωάννη Παπαδιαμαντοπούλου, γιού του Παπα-Διαμαντή Μαργαρίτη ο οποίος είχε  αναλάβει  ακόμη και τη διατροφή της οικογένειας του  στη διάρκεια της τριετούς αναγκαστικής εξορίας του στη Ζάκυνθο.

Με την ευκαιρία της τελετής αποκαλυπτήριων της προτομής του πρωτοκαπετάνιου της επανάστασης  Παναγιώτη Καρατζά , σημειώνω πως ως Νομαρχιακός Σύμβουλος Αχαΐας στις 24 Σεπτεμβρίου 2003 κατέθεσα   υπόμνημα  με το οποίο πρότεινα   πως ήταν επιβεβλημένο χρέος της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Αχαΐας  σε συνεργασία με τους Δήμους Πατρέων και   Μεσάτιδος να  τιμηθεί ένας από τους πρωτοπόρους  της Ελευθερίας μας, ο οπλαρχηγός  της Επανάστασης   Παναγιώτης Καρατζάς.

Στη συνεδρίαση του Ν.Σ.  είχα την ευκαιρία να αναφερθώ και να  τονίσω τη σημασία της σημαντικής προσφοράς του ,στους πρώτους κυρίως  μήνες της εξέγερσης αφού  όπως είναι γνωστό, ανέκοψε   την αγωνιστική του πορεία,  ο άδικος και με  εγκληματική πράξη  ατυχής θάνατός του.

 Είναι γεγονός πως δεν αξιολογήθηκε ούτε και φυσικά τιμήθηκε η προσφορά αυτού του τόσο σημαντικού αγωνιστή του 21 από την Πολιτεία . Στις τότε  προτάσεις μου, περιλαμβάνονταν και τα  εξής:  1. Nα διαμορφωθεί κατάλληλα  ο τάφος του Οπλαρχηγού και να δημιουργηθεί Ηρώο  με ανάλογη επιγραφή .2.Να τελείται κάθε χρόνο    θρησκευτικό- πολιτικό μνημόσυνο στην ιερά Μονή Ομπλού όπου και ο τάφος του. 3.Να  κατασκευασθεί   ανδριάντας του και  να   τοποθετηθεί   στο προαύλιο χώρο του Ναού  του Οσίου Λουκά , εκεί που παραπλεύρως  υπήρχε μέχρι πρότινος η κατοικία του.

 4. Να εκδοθεί με δαπάνη της  Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Αχαΐας  η  ιστορική    μονογραφία που είχε  συγγράψει ο απ’ ευθείας απόγονος του πρωτοκαπετάνιου  Αντιστράτηγος  Ε. Α. Ανδρέας Κων/νου Καρατζάς  με τίτλο: «ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΡΑΤΖΑΣ Ο ΟΠΛΑΡΧΗΓΟΣ» και  να διατεθεί δωρεάν   στις βιβλιοθήκες όλων των σχολείων της Αχαΐας 

Χαίρομαι  που πολλές  από τις προτάσεις μου υλοποιήθηκαν, όπως η έκδοση της ιστορικής μονογραφίας του Ανδρέα Καρατζά, το κοινό ετήσιο  μνημόσυνο των φορέων στον   τόπο της δολοφονίας του και τώρα  τα σημερινά αποκαλυπτήρια του ανδριάντα του.

                  Εδώ οφείλουμε να σημειώσουμε και να εξάρουμε τη συμβολή του κοινωνικού-πολιτικού  στελέχους της πόλης μας αειμνήστου  Πέτρου Κομματά ο οποίος μέχρι το  θάνατο  του είχε βάλει   στόχο  του συλλόγου  Ενεργών Πολιτών   με την επωνυμία «Παναγιώτης Καρατζάς»τη δημιουργία ανδριάντα   και έκανε τα πάντα  για να αποκατασταθεί η μνήμη του  ξεχασμένου αγωνιστή.

 Όμως παραμένει για υλοποίηση η πρότασή μας  για τη διαμόρφωση του χώρου του  τάφου του Οπλαρχηγού που βρίσκεται έξω από τη Μονή Ομπλού, σε Ηρώο με ανάλογη επιγραφή.
          Ο Σύλλογος ενεργών πολιτών της πόλης μας  μετά την υλοποίηση του στόχου του,ίσως  κάνει και το επόμενο βήμα της ανέγερσης Ηρώου στο τάφο του στον Ομπλό. Τον συγχαίρουμε για τη δράση του  και  ευχόμαστε καλή  συνέχεια…