ΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ 1821 ΣΤΗΝ ΗΛΕΙΑ

                        ΑΓΩΝΙΣΤΕΣ  ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ 1821 ΣΤΗΝ ΗΛΕΙΑ

 

 

ΕΠΑΡΧΙΑ ΓΑΣΤΟΥΝΗΣ

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΙΣΙΝΗΣ
Ἐπίσημος διὰ τὴν παλαιὰν καὶ εὐγενῆ
καταγωγήν του, καὶ περίφημος διὰ τὴν πολιτικήν του
δύναμιν κατὰ τὴν ἐπαρχίαν τῆς Γαστούνης. Ὑπηρέτησε τὴν
πατρίδα στρατιωτικῶς καὶ πολιτικῶς βοηθούμενος καὶ
ἀπὸ τοὺς δύω υἱούς του Χρύσανθον καὶ Μιχαλάκην.
Ἦτον ἕνας ἐκ τῶν ἀρχόντων καὶ προκρίτων τῆς
Πελοποννήσου. Ὑπῆρξε πρόεδρος τῶν Ἐθνοσυνελεύσεων
καὶ πληρεξούσιος. Ἐπὶ δὲ τοῦ Καποδιστρίου
προέδρευσε τῆς Συνελεύσεως καὶ τῆς Γερουσίας. Ἐφυλακίσθη
εἰς Ὕδραν μὲ τὸν Θ. Κολοκοτρώνην ἐπὶ τῆς
Κυβερνήσεως τοῦ Γ. Κουντουργιώτη.

ΧΡΥΣΑΝΘΟΣ ΣΙΣΙΝΗΣ
Υἱὸς τοῦ εἰρημένου Γ. Σισίνη. Στρατηγὸς
ἄριστος. Αἱ ἐκδουλεύσεις του εἶναι πασίγνωστοι.
Ἐπολέμησεν εἰς Λάλα κατὰ τὴν πολιορκίαν τῶν Πατρῶν,
καὶ εἰς τὸ Μεσολόγγιον. Μάλιστα δὲ ὑπῆγε μὲ σῶμα
στρατιωτῶν πρὸς βοήθειαν τῶν ἀδελφῶν μας
Ἀθηναίων ἀρχηγοῦντος τοῦ Γ. Καραϊσκάκη. Ἐφυλακίσθη
εἰς Ὕδραν μετὰ τοῦ Κολοκοτρώνη καὶ λοιπῶν.

ΜΙΧΑΛΑΚΗΣ ΣΙΣΙΝΗΣ
Καὶ οὗτος υἱὸς τοῦ Γ. Σισίνη καὶ ἀδελφὸς τοῦ
προειρημένου. Ὑπῆρξεν ἐπίσης καὶ αὐτὸς στρατιωτικός,

εὑρεθεὶς εἰς πολλὰς μάχας, ἀπεδείχθη γενναῖος.
Ἐπὶ δὲ τῆς εἰσβολῆς τοῦ Ἰμβραὴμ εἰς Γαστούνην
αἰχμαλωτίσθη ὑπὸ τῶν Ἀράβων μετὰ τοῦ περιφήμου
Διονυσίου Διάκου καὶ ἄλλων εἰς τὸ Χλουμοῦτσι δι᾿
ἔλλειψιν τροφῶν.

ΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΣΙΣΙΝΗΣ
Οὗτος ὑπηρέτησε τὸ ἔθνος πολιτικῶς, γενόμενος
πληρεξούσιος, βουλευτὴς καὶ χρηματίσας φροντιστὴς
τοῦ στρατοῦ κατὰ τὴν πολιορκίαν τῶν Πατρῶν ἐπὶ
τοῦ Θ. Κολοκοτρώνη, δαπανῶν καὶ ἐξ ἰδίων εἰς τὰς
ἀνάγκας τοῦ ἔθνους.

ΝΙΚΟΛΑΟΣ Ι. ΣΙΣΙΝΗΣ
Ὑπῆρξε στρατιωτικός, εὑρεθεὶς εἰς πολλὰς
μάχας, καὶ κατ᾿ ἐξοχὴν εἰς τὴν ἐκστρατείαν τῶν
Ἀθηνῶν.

ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ
Ὑπηρέτησε πολιτικῶς, εὑρεθεὶς εἰς τὴν εἰσβολὴν
τοῦ Δράμαλη εἰς τὴν Πελοπόννησον, καὶ μέλος ὢν
τότε τῆς Πελοποννησιακῆς Γερουσίας πολὺ συνετέλεσεν
εἰς τὴν καταστροφήν του.

ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΣ ΜΑΤΣΟΥΚΑΣ
Κατήγετο ἀπὸ τὸ χωρίον Ἀλητσελεπῆ τῆς
Γαστούνης, ὑπηρετήσας στρατιωτικῶς καὶ πολιτικῶς τὸν

ἀγῶνα ἀπ᾿ ἀρχῆς μέχρι τέλους, καὶ δαπανῶν εἰς τὰς
ἀνάγκας τῆς πατρίδος ἐξ ἰδίων του.
Ο ΚΑΠΕΤΑΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΗΣ
Οὗτος κατήγετο ἐξ Ἀνδραβίδας τῆς Γαστούνης.
Ὑπῆρξεν ὁ καλλίτερος στρατιωτικὸς πολεμήσας
παντοῦ, καὶ ἰδίως εἰς τὴν περίφημον μάχην τῆς 9 Μαρτίου
1822 κατὰ τὴν πολιορκίαν τῶν Πατρῶν ἠνδραγάθησε.
Τότε δὲ ἦτο μὲ τὸ σῶμα τοῦ Κωνσταντῆ Πετιμεζᾶ.
Εὑρέθη καὶ εἰς ἄλλας πολλὰς μάχας, καὶ εἰς τὴν
πρώτην κατὰ τὸ χωρίον Λαντσόϊ πρὸς τοὺς Λαλαίους
Τούρκους μάχην, καὶ τέλος ὑπῆγε καὶ εἰς
Μεσολόγγιον ὅταν ἐπολιορκεῖτο.

ΑΔΕΛΦΟΙ ΚΑΡΑΜΕΡΑΙΟΙ
Οὗτοι οἱ τρεῖς ἀδελφοὶ ὠνομάζοντο Δημήτριος,
Ἀναστάσιος καὶ Μιχάλης. Κατὰ δὲ τὰς ἀρχὰς τῆς
ἐπαναστάσεως ἐνεφανίσθησαν ὑπὸ τὸν Δημήτριον
Παπατσώνην καὶ ἔλαβον μέρος εἰς ὅλους τοὺς πολέμους
τῆς Τριπολιτσᾶς, εἰς τοὺς ὁποίους καὶ ὁ Παπατσώνης
ἐπολέμησε, καὶ διεκρίθησαν ὡς καλλοὶ πολεμισταί.
Ἁλωθείσης δὲ τῆς Τριπολιτσᾶς, οἱ Καραμεραίοι
ὑπῆγον εἰς τὸν Κολοκοτρώνην, καὶ ὡς σωματᾶρχαι
πανταχοῦ παρευρέθησαν, διότι καὶ οἱ τρεῖς ὄντες ἑνωμένοι
ἀπετέλουν σῶμα δυνατόν. Μετὰ δὲ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ
ἔθνους πρῶτοι ἀπεφάσισαν νὰ κατοικήσουν εἰς τοῦ

Λάλα, ὅπως ἐκ νέου ἀνεγείρωσι τὴν περίφημον οὖσαν
κωμόπολιν ἐπὶ τῶν Τούρκων Ἀλβανῶν.

ΕΠΑΡΧΙΑ ΠΥΡΓΟΥ

ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ ΑΧΟΛΟΣ
Ἡ οἰκογένεια αὕτη τῶν Ἀχόλων ἦτον ἐπίσημος
καὶ πολὺ συνετέλεσεν εἰς τὴν ἀνεξαρτησίαν τοῦ ἔθνους,
ὡς καὶ αἱ λοιπαὶ οἰκογένειαι.

ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΒΙΛΑΕΤΗΣ
Καπετάνιος γνωστὸς καὶ ἕνας ἐκ τῶν
ὑπηρετησάντων εἰς τὰ ἐν Ἑπτανήσῳ Ἀγγλικὰ τάγματα. Ἡ τότε
δὲ διαγωγή του καὶ ἡ φρόνιμος γενναιότης του,
ἑνωμέναι μὲ τὴν εὐγενῆ ὑπερηφάνειαν, ἠνάγκαζον τοὺς ἐκεῖ
ἀξιωματικοὺς Ἕλληνας καὶ Ἄγγλους, ὥστε κανεὶς νὰ
μὴ τολμᾷ νὰ κάμῃ κατ᾿ αὐτοῦ τὴν παραμικρὰν
περιφρόνησιν, διότι ἀμέσως τοῦ ἐζήτει ἱκανοποίησιν καὶ
κατὰ τοῦτο τοὺς εἶχεν ὅλους τρομάξει. Ἐπανελθὼν δὲ
εἰς τὴν Πελοπόννησον κατὰ τὰς ἀρχὰς τῆς
ἐπαναστάσεως, ἐπολέμει κατὰ τῶν Λαλαίων Τούρκων, ἀλλὰ
κατὰ δυστυχίαν, εἴς τινα κατ᾿ αὐτῶν μάχην
περιεπλέχθη κατὰ τὴν θέσιν Σμίλα καὶ ἐφονεύθη, καὶ οὕτως
ἐχάθη ἐγνωσμένον παληκάρι.

ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ ΒΙΛΑΕΤΗΣ
Οὗτος ὑπηρέτησε στρατιωτικῶς καὶ πολιτικῶς,
ὡς πληρεξούσιος πάντοτε τῶν Ἐθνοσυνελεύσεων καὶ
βουλευτής.

ΛΥΚΟΥΡΓΟΣ ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ
Οὗτος ἐχρησίμευσε πρὸ τῆς ἐπαναστάσεως
μετερχόμενος τὸν διδάσκαλον ἐντὸς τῆς πατρίδος του
Πύργου καὶ ἐργαζόμενος ὑπὲρ τῆς Φιλικῆς Ἑταιρίας.
Πολλοὺς μαθητὰς ὠφέλησεν εἰς τὰ ἑλληνικὰ γράμματα.
Ἐπειδὴ ὅμως ἐδίδασκεν αὐτοὺς καὶ τὰ πολεμικὰ, καὶ
τὰς κινήσεις τὰς στρατιωτικὰς, καὶ ὡμίλει εἰς αὐτοὺς
περὶ ἐλευθερίας, ἤλλαξε δὲ καὶ τὰ ὀνόματα τῶν
μαθητῶν του, μετονομάσας τὸν μὲν Κωνσταντῆ, Σόλωνα,
τὸν Δημήτριον, Θαλῆν, καὶ ἄλλους μὲ ἄλλα ἀρχαίων
μεγάλων ἀνδρῶν ὀνόματα, οἱ Τοῦρκοι καὶ οἱ ἀγάδες
τοῦ τόπου του, βλέποντες καὶ ἀκούοντες τὰ τοιαῦτα,
ἠθέλησαν νὰ τὸν κακοποιήσουν, καὶ ἐπὶ τέλους τὸν
ἐφυγάδευσαν. Μετὰ δὲ ταῦτα ἐλθούσης τῆς
ἐπαναστάσεως ἐπῆρε καὶ αὐτὸς τὰ ὅπλα, ὡς καὶ οἱ λοιποὶ τοῦ
τόπου του, καὶ εὑρέθη εἰς πολλὰς μάχας ὡς
στρατιωτικός. Ἀλλὰ καὶ ὡς πολιτικὸς ὑπηρέτησε, καὶ
μάλιστα ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κουντουργιώτη
διωρίσθη μέλος μιᾶς ἐπιτροπῆς τότε τῆς Πελοποννήσου,
καθήμενος εἰς Τριπολιτσᾶν καὶ προμηθεύων τὰ
ἀναγκαῖα εἰς τὸν πόλεμον. Ἐλθόντος δὲ τοῦ Ἰμβραὴμ,
ἔφυγεν ἀπὸ τὴν Τριπολιτσᾶν, καὶ ὑπηρέτησε καὶ εἰς
ἄλλας πολιτικὰς ὑπηρεσίας.

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ
Ὑπηρέτησε πολιτικῶς ἐντὸς τοῦ τόπου
ἑτοιμάζων τὰ τοῦ πολέμου.

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ
Οὗτος ἐπανελθὼν ἀπὸ τὴν Εὐρώπην ὅπου
ἐσπούδασεν τὴν ἰατρικὴν εἰς τὴν πατρίδα του, μετήρχετο
τὸν ἰατρὸν ἐκεῖ. Ἐγερθείσης δὲ τῆς ἐπαναστάσεως
ὑπηρέτησεν ὡς τοιοῦτος καθ᾿ ὅλην τὴν διάρκειαν τοῦ
ἀγῶνος κατ᾿ ἀρχὰς μὲν μετὰ τοῦ Ἀνδρέου Λόντου,
ὕστερον δὲ καὶ μὲ τὸν Θ. Κολοκοτρώνην. Ἠγαπᾶτο
δὲ ἀπὸ ὅλους τοὺς στρατιωτικοὺς, καὶ κατ᾿ ἐξοχὴν
ἀπὸ τὸν Δημήτριον Ὑψηλάντην. Ὅλη δὲ ἡ οἰκογένεια
τῶν Αὐγερινῶν ὑπηρέτησε τὸ ἔθνος καὶ πολιτικῶς καὶ
στρατιωτικῶς, δαπανῶσα ἐξ ἰδίων διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ
πολέμου. Ὁ δὲ Ἀποστόλης καὶ Αὐγερινός, ἀδελφοὶ
τοῦ Ἀγαμέμνονος, ὑπηρέτησαν στρατιωτικῶς,
εὑρεθέντες εἰς πολλοὺς πολέμους.

ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΣ ΠΑΠΑΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΣ
Στρατιωτικός, καὶ πολύπειρος. Ἔλαβε μέρος εἰς
πολλὰς μάχας μὲ σῶμα στρατιωτικὸν ἴδιον, ἰδίως δὲ
εἰς τὰς μάχας τοῦ Λάλα, τῆς 9 Μαρτίου ἔξωθεν τῶν
Πατρῶν, μετέβη καὶ εἰς τὸ Μεσολόγγι, καὶ εἰς τὰς
μάχας κατὰ τοῦ Δράμαλη, καὶ οὕτω γνωστὸς ἐγένετο
εἰς ὅλους τοὺς στρατιωτικούς.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΓΚΙΚΑΣ
Οὗτος ὑπηρέτησε τὸ ἔθνος στρατιωτικῶς,
εὑρεθεὶς εἰς ὅλας τὰς μάχας, καὶ πρὸ πάντων εἰς τὴν τοῦ
Λάλα, καὶ τῶν Πατρῶν, ὑπῆγε δὲ καὶ εἰς τὸ
Μεσολόγγιον, παρακολουθῶν τὸν Γ. Σισίνην, καὶ ἔπειτα τὸν
Χρύσανθον. Μετέβη δὲ καὶ εἰς τὴν πολιορκίαν τῆς
ἀκροπόλεως τῶν Ἀθηνῶν ἐπὶ τῆς ἀρχηγίας τοῦ
Καραϊσκάκη καὶ ἐδείχθη πολὺ χρήσιμος.

ΠΕΤΡΟΣ ΜΗΤΣΟΣ
Καὶ οὗτος, ὡς καὶ ὁ ἀδελφός του Γεώργιος,
ὑπηρέτησαν ὡσαύτως στρατιωτικῶς τὸν ἀγῶνα τοῦ ἔθνους,
εὑρεθέντες εἰς τὴν μάχην τοῦ Λάλα, τῶν Πατρῶν καὶ
ἀλλαχοῦ, καὶ εἰς τὸ Μεσολόγγιον μετέβησαν καὶ
ἐπολέμησαν.

ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΙΛΑΕΤΗΣ
Ὑπῆρξεν προὔχων τῆς ἐπαρχίας. Ἐφυλακίσθη
ἀπὸ τοὺς Τούρκους εἰς τὴν Τριπολιτσᾶν καὶ ἀπέθανεν
ἐντὸς τῶν φυλακῶν.

ΑΓΟΥΛΙΝΙΤΣΑ

ΑΛΕΞΙΟΣ ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ
Ἐχρημάτισε στρατιωτικὸς καὶ πολιτικός. Ἡ
οἰκογένεια αὕτη τῶν Μοσχουλαίων πολλὰ ὑπὲρ τοῦ
ἀγῶνος ἐθυσίασεν

ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΟΛΩΜΟΣ ‘’ Ο ΕΘΝΙΚΟΣ ΜΑΣ ΠΟΙΗΤΗΣ ’’ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΣΩΤΗΡΗΣ Ι.ΝΙΚΟΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ

ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΟΛΩΜΟΣ

‘’ Ο ΕΘΝΙΚΟΣ ΜΑΣ ΠΟΙΗΤΗΣ ’’

 

Διονύσιος Σολωμός

 

(ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ "Η ΓΝΩΜΗ" ΠΑΤΡΩΝ

Κυριακή 9η Μαϊου 2021

 

 

Παρέα με την ποίηση

τότε και τώρα

από την Πάτρα

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΣΩΤΗΡΗΣ Ι.ΝΙΚΟΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ

Μέλος του Κύκλου Ποιητών

Μέλος της Εταιρείας Λογοτεχνών

 

 

Τα ποιήματα. Το βάθος τους ανυπολόγιστο. Καθώς τα μελετά κανείς βλέπει όλη την Ελληνική ψυχή απλωμένη μπροστά του να αγωνίζεται, να πολεμά ενάντια στο φυσικό εχθρό, αλλά και ενάντια στα στοιχεία της ζωής και της φύσης που μέσα του ξυπνούν επιθυμίες και ονείρατα. Και μένει έκθαμβος μπροστά στο μεγαλείο των γυναικών και στη μεγαλοψυχία των ανδρών που δεν διαμαρτύρονται για τίποτε άλλο, παρά μόνο γιατί το τουφέκι τους έγινε βαρύ και ο Αγαρηνός το ξέρει. «Τα σπλάχνα τους κι’ η θάλασσα ποτέ δεν ησυχάζουν». 

Ο Διονύσιος Σολωμός γεννήθηκε στη Ζάκυνθο το 1798. Ο πατέρας του Νικόλαος Σολωμός ήταν ευγενής, ενώ η μητέρα του Αγγελική Νίκλη, γυναίκα του λαού. Ο πατέρας του πέθανε το 1807, όταν ο Δ. Σολωμός ήταν ακόμη μικρός. Χάρη στη μητέρα του έμαθε την απλή γλώσσα που μιλούσε ο λαός. Συγχρόνως έμαθε και τα Ιταλικά που μιλούσαν οι Επτανήσιοι αριστοκράτες από τον Αββά Σάντιο Ρώσση, ένα Ιταλό πρόσφυγα από την Κρεμώνα. Το 1808 ο Δ. Σολωμός πήγε μαζί με το δάσκαλο του Ρώσση στην Ιταλία, όπου τελείωσε τη μέση εκπαίδευση. Στην Κρεμώνα σπούδασε λατινική και ιταλική φιλολογία και αργότερα φοίτησε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου της Παβίας. Στην Ιταλία ήρθε σε επαφή με διάφορους πνευματικούς ανθρώπους. Στο Μιλάνο ο Σολωμός γνώρισε τον μεγάλο Ιταλό ποιητή Μόντη, που τον επηρέασε αρκετά. Εκεί στην Ιταλία ο Σολωμός έγραψε τα πρώτα του ποιήματα στα ιταλικά και λατινικά. 

Ο Σολωμός επέστρεψε στην Ζάκυνθο το 1818, μετά το τέλος των σπουδών του. Στην Ζάκυνθο υπήρχε αξιόλογη πνευματική κίνηση ήδη από τον 18ο αιώνα (δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι όλοι οι προσολωμικοί ποιητές προέρχονταν από αυτό το νησί). Γι' αυτό ο Σολωμός βρήκε έναν κύκλο από ανθρώπους με ενδιαφέρον για την λογοτεχνία, με τους οποίους γρήγορα ανέπτυξε φιλικές σχέσεις. Συγκεντρώνονταν συχνά σε φιλικά σπίτια και διασκέδαζαν με αυτοσχέδια ποιήματα. Συχνά σατίριζαν στα ποιήματά τους έναν Ζακυνθινό γιατρό, τον Ροΐδη (τα ποιήματα του Σολωμού που σατιρίζουν τον γιατρό είναι Το Ιατροσυμβούλιο, Η Πρωτοχρονιά και οι Κρεμάλες). Επίσης, αυτοσχεδίαζαν ποιήματα σε δοσμένες ομοιοκαταληξίες και θέμα. Όπως ήταν φυσικό, ο Σολωμός ξεχώριζε εξ αιτίας του ποιητικού ταλέντου  του. 

Τα ιταλικά ποιήματα που αυτοσχεδίασε εκείνην την εποχή, εκδόθηκαν το 1822, με τον τίτλο Rime Improvvisate, η μοναδική ζώντος του Σολωμού δημοσιευμένη συλλογή. Με την επιστροφή στη Ζάκυνθο ο Σολωμός εκπληρώνει το ιδανικό του, όπως το αποκαλεί ο Κ.Θ. Δημαράς, και μαζεύει «εθνικά τραγούδια», δηλαδή δημοτικά τραγούδια από όλα τα μέρη της Ελλάδας σε μια προσπάθεια ανακάλυψης υλικού που θα εμπλουτίσει το δικό του ποιητικό σχήμα, με υλικό από την λαϊκή παράδοση, κίνηση που σηματοδοτεί μια ηθελημένη στροφή της ποίησής του από την ιταλική επιρροή σε μια εθνική με σαφή παραδοσιακά στοιχεία ποίηση. Θα πρέπει να πούμε ότι ο Διονύσιος Σολωμός δεν γνώριζε καλά τα Ελληνικά και ούτε έγραφε στην αρχή τα έργα του στην Ελληνική γλώσσα. Όταν το 1818 ήρθε στη Ζάκυνθο, στον πνευματικό χώρο τον υποδέχτηκαν Ιταλοθρεμένοι διανοούμενοι. Η ομάδα που συγκεντρώθηκε γύρω από το πρόσωπό του ήταν ο Τερτσέτης, ο Μάτεσις ο γιατρός Ταγιαπέρα και η ατμόσφαιρα στην οποία κινούνταν εξακολουθούσε να είναι κατά κάποιο τρόπο Ευρωπαϊκή. 

Από γράμμα του Τρικούπη προς τον Πολυλά μαθαίνουμε ότι ο Σολωμός «γνώριζε πολύ λίγο και την καθομιλουμένη». Το γράμμα αναφέρεται στην πρώτη συνάντησή τους το 1823 και εκείνη την εποχή συμφωνούν να αρχίσουν μαθήματα Ελληνικών και «για μερικούς μήνες πέρασαν μαζί μελετώντας μόνον Ελληνικά». Μία εβδομάδα μετά την πρώτη συνάντησή τους ο Σολωμός παρουσίασε στον Τρικούπη ένα τραγούδι «chanson» γραμμένο στα Ελληνικά, την «Ξανθούλα» 

Την είδα την Ξανθούλα,
Την είδα ψες αργά,
Που εμπήκε στη βαρκούλα
Να πάη στην ξενιτιά. 

Εφούσκωνε τ’ αέρι
Λευκότατα πανιά,
Ωσάν το περιστέρι
Που απλώνει τα φτερά.

Εστέκονταν οι φίλοι
Με λύπη, με χαρά,
Και αυτή με το μαντίλι
Τους αποχαιρετά.

(…)

και «ποτέ συνάντηση διπλωμάτη με καλλιτέχνη δεν υπήρξε σημαντικότερη για τη Λογοτεχνία» όπως παρατηρεί ο Λορετζάτος.

Πέρα όμως από τη βιβλιακή επαφή του Σολωμού με τον Τρικούπη ή τα Λυρικά του Χριστόπουλου, η παράδοση αναφέρει ότι ο Σολωμός άκουσε έξω από ένα καπηλειό, έναν τυφλό γέρο ζητιάνο να τραγουδά «Ο άγιος τάφος του Χριστού, εκείνος δεν εκάη εκεί που βγαίνει τ’ άγιο Φως, άλλη Φωτιά δεν πάει». Ενθουσιάστηκε τόσο που μπήκε μέσα στην ταβέρνα και τους κέρασε όλους. Συνοψίζοντας θα μπορούσαμε να πούμε ότι το υπόβαθρο της Ελληνικής παιδείας του Σολωμού δεν είναι μόνον ο Τρικούπης, ο Χριστόπουλος, ο Βηλαράς, αλλά και ο Ερωτόκριτος και κάποιες Ζακυνθινές καντάδες και πλανόδιοι τροβαδούροι. Μελετώντας το ποιητικό του έργο βλέπουμε πως μετά την «Ξανθούλα» και αφού είχαν προηγηθεί τα θαυμάσια εξάστιχα της «Τρελής μάνας» ο Σολωμός επιχειρεί το πρώτο συνθετικό εκτεταμένο ποίημά του τον «Ύμνο» σε 158 στροφές, γραμμένες σε ένα μήνα, γεγονός θαυμαστό για τη δυστοκία του ποιητή στα επόμενα χρόνια. 

Σε γνωρίζω από την κόψητου 

σπαθιού την τρομέρη,

σε γνωρίζω από την όψηπου 

με βία μετράει τη γη.

 

Απ’ τα κόκαλα βγαλμένητων 

Ελλήνων τα ιερά,

και σαν πρώτα ανδρειωμένη,

χαίρε, ω χαίρε, Ελευθεριά!

 

Εκεί μέσα εκατοικούσες

πικραμένη, εντροπαλή,

κι ένα στόμα ακαρτερούσες,

έλα πάλι, να σου πει.

 

Άργειε νά ’λθει εκείνη η μέρα

και ήταν όλα σιωπηλά,

γιατί τα ’σκιαζε η φοβέρα

και τα πλάκωνε η σκλαβιά.

(…)

Από το ποίημα «ύμνος» για το οποίο ο Σολωμός ονομάστηκε και Εθνικός ποιητής με μια αξιοπρόσεκτη συνέπεια της τύχης προς τον ποιητή τυπώνονται τα ορμητικά τετράστιχα το 1825 μέσα στο πολιορκημένο Μεσολόγγι για να τροφοδοτήσουν τους πολεμιστές με δύναμη και τόλμη. Ο Σολωμός γράφει μετά τον ύμνο το ποίημα «Ωδή εις τον θάνατον του Λόρδου Μπάυρον», 

Λευτεριά, γιὰ λίγο πάψε
νὰ χτυπᾶς μὲ τὸ σπαθί.
Τώρα σίμωσε καὶ κλάψε
εἰς τοῦ Μπάιρον τὸ κορμί.

Καὶ κατόπι ἂς ἀκλουθοῦνε
ὅσοι ἐπράξανε λαμπρά.
ἀποπάνου του ἂς χτυποῦνε
μόνο στήθια ἡρωικά.

Πρῶτοι ἂς ἔλθουνε οἱ Σουλιῶτες,
καὶ ἀπ᾿ τὸ Λείψανον αὐτὸ
ἂς μακραίνουνε οἱ προδότες
καὶ ἀπ᾿ τὰ λόγια ὁποῦ θὰ πῶ.

(…)

και μας δίνει τα πρώτα δείγματα της δεξιοτεχνίας του με το επίγραμμα «Των Ψαρών» και τη «Φαρμακωμένη», ένα έξοχο δημιούργημα όπου αποκρυσταλλώνει όλη την ποιητική παράδοση των Ζακυνθινών κανταδόρων και θίγει συγχρόνως και μια κοινωνική αδικία με έντονο και επικριτικό τρόπο. 

Το 1823 γράφει το «ΛΑΜΠΡΟ» που είναι αποτέλεσμα ενός πραγματικού περιστατικού. Το 1828 εγκαταλείπει τη Ζάκυνθο και εγκαθίσταται στην Κέρκυρα, όπου ζει μόνος και μελετά. Τα πρώτα αποτελέσματα της συστηματικής μελέτης και απομόνωσης φαίνονται το 1833 με τον «Κρητικό» το πρώτο ποίημα καθαρά νεοελληνικό, το πρώτο εθνικό ποίημα του Σολωμού, κατά τον καθηγητή Λίνο Πολίτη, γιατί όπως γράφει ο Πολίτης στο ποίημα αυτό ο Σολωμός λυτρώνεται από τους ξένους εκφραστικούς τύπους και συνταυτίζεται με τους ολότελα Ελληνικούς και στις λέξεις και στις φράσεις, αλλά και στο γνήσιο εθνικό μας δεκαπεντασύλλαβο. 

                    Ο Κρητικός (απόσπασμα) 

Πιστέψετε π' ὅ,τι θὰ πῶ εἶν' ἀκριβὴ ἀλήθεια, 

μὰ τὲς πολλὲς λαβωματιὲς ποὺ μὄφαγαν τὰ στήθια, 

μὰ τοὺς συντρόφους πὄπεσαν στὴν Κρήτη πολεμώντας, 

μὰ τὴν ψυχὴ ποὺ μ' ἔκαψε τὸν κόσμο άπαρατώντας. 

(Λάλησε, Σάλπιγγα, κι ἐγὼ τὸ σάβανο τινάζω, 

καὶ σχίζω δρόμο καὶ τσ' ἀχνοὺς ἀναστημένους κράζω: 

«Μὴν εἴδετε τὴν ὀμορφιὰ ποὺ τὴν Κοιλάδα ἁγιάζει; 

Πέστε, νὰ ἰδεῖτε τὸ καλὸ ἐσεῖς κι ὅ,τι σᾶς μοιάζει. 

Καπνὸς δὲ μένει ἀπὸ τὴ γῆ  νιὸς οὐρανὸς ἐγίνη. 

Σὰν πρῶτα ἐγὼ τὴν ἀγαπῶ καὶ θὰ κριθῶ μ' αὐτήνη». 

«Ψηλὰ τὴν εἴδαμε πρωί  τῆς τρέμαν τὰ λουλούδια, 

στὴ θύρα τῆς Παράδεισος ποὺ ἐβγῆκε μὲ τραγούδια

 ἔψαλλε τὴν Ἀνάσταση χαροποιὰ ἡ φωνή της, 

κι ἔδειχνεν ἀνυπομονιὰ γιὰ νὰ 'μπει στὸ κορμί της  

ὁ Οὐρανὸς ὁλόκληρος ἀγρίκαε σαστισμένος,

 τὸ κάψιμο ἀργοπόρουνε ὁ κόσμος ὁ ἀναμμένος 

καὶ τώρα ὀμπρὸς τὴν εἲδαμε

ὀγλήγορα σαλεύει

ὅμως κοιτάζει ἐδῶ κι ἐκεῖ καὶ κάποιονε γυρεύει». 

Συγχρόνως με τον «Κρητικό» δουλεύει και τους «Ελεύθερους πολιορκημένους» με πηγή έμπνευσης την πτώση του Μεσολογγίου και ήδη στη Ζάκυνθο είχε αρχίσει να γράφει ένα πρώτο σχεδίασμα. Ποίημα «Χρέους» το ονόμασε στην αρχή, «Μεσολόγγι» ύστερα μέχρι να καταλήξει στον καταπληκτικό τίτλο «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι» για να φανεί καθαρά η αντίθεση στην ψυχολογία των Μεσολογγιτών. 

Το εξώφυλλο του Ύμνου εις την Ελευθερίαν, έκδοση Μεσολογγίου.(Τυπογραφείο που δούλευε τις μέρες της πολιορκίας)  Η πεζή ιταλική μετάφραση που συνοδεύει εδώ το ελληνικό κείμενο έγινε, πιθανότατα, με τη συνεργασία Grassetti και Σολωμού.

Το δεύτερο σχεδίασμα είναι επηρεασμένο από τον κρητικό δεκαπεντασύλλαβο και είναι και το λυρικότερο γραμμένο σε ομοιοκατάληκτα δίστιχα. Κάποιες οικογενειακές προστριβές και κάποιες δίκες τον τάραξαν ψυχικά και έτσι άρχισε να πίνει και μόλις το 1844 αρχίζει να δουλεύει το τρίτο σχεδίασμα των Πολιορκημένων σε μορφή  λιτότερη και αυστηρότερη από τις άλλες πιο παλιές απόπειρές του. Οι Ελεύθεροι πολιορκημένοι, είναι ένα ποίημα, όπου τα νοήματα αυτά καθ’ αυτά είναι αξιόλογα και είναι ωσάν η ψυχή ενός πλάσματος, του οποίου δεν σώζονται παρά μόνο κάποια μέλη ατελειοποίητα. 

Το πρώτο απόσπασμα είναι συνθεμένο σε ένα είδος προφητικού θρήνου για το πέσιμο του Μεσολογγιού και είναι λυρικό στο σχήμα. Το δεύτερο είναι περιεκτικότερο και επικό στο οποίο απεικονίζονται τα παθήματα των γενναίων αγωνιστών στις υστερινές ημέρες της πολιορκίας, μέχρι που έκαναν το γιουρούσι. Το τρίτο απόσπασμα είναι ξανάπλασμα του δευτέρου και στη μορφή και στο μέτρο. Πριν να αρχίσει να γράφει το αριστούργημα αυτό ο Σολωμός δημιουργεί σταθερά μέσα στο νου του τρία σχεδιάσματα. Το ποίημα του Χρέους πρέπει να είναι μεστό από το υψηλότερο και ουσιαστικότερο περιεχόμενο της αληθινής ανθρώπινης φύσης, την Πατρίδα και τη Θρησκεία. 

Ο πόνος των Μεσολογγιτών αβάσταγος, η πείνα τους θέριζε, η αρρώστια τους κατάτρωγε. 

Τούτο τον Απρίλη στον κάμπο που ζώνει το Μεσολόγγι βαριά πέφτει η σιωπή. Μέσα της κουβαλάει το θάνατο, την πίκρα, την κατάθλιψη. «Παράμερα στέκει ο άντρας και κλαίει αργά το τουφέκι σηκώνει και λέει... Σε τούτο το χέρι τι κάνεις εσύ; ο εχτρός μου το ξέρει πως μου είσαι βαρύ» «Eις το ποίημα του Χρέους μακρινή πρέπει να είναι η φριχτή αγωνία μέσα εις τη δυστυχία και εις τους πόνους, όπως εκείθε φανερωθεί απείραχτη και άγια η διανοητική και ηθική παράδεισος». Ο Σολωμός θέλει τους Μεσολογγίτες πολεμιστές γενναίους και δυναμικούς, χωρίς λιποψυχίες μπροστά στον κίνδυνο ή στα κάλλη της άνοιξης που ίσως τους προκαλέσουν. 

Έστησ' ο Έρωτας χορό με τον ξανθόν Aπρίλη, 

Kι' η φύσις ηύρε την καλή και τη γλυκιά της ώρα, 

Kαι μες στη σκιά που φούντωσε και κλει δροσιές και μόσχους 

Aνάκουστος κιλαϊδισμός και λιποθυμισμένος. 

Nερά καθάρια και γλυκά, νερά χαριτωμένα, 

Xύνονται μες στην άβυσσο τη μοσχοβολισμένη, 

Kαι παίρνουνε το μόσχο της, κι' αφήνουν τη δροσιά τους, 

Kι' ούλα στον ήλιο δείχνοντας τα πλούτια της πηγής τους, 

Tρέχουν εδώ, τρέχουν εκεί, και κάνουν σαν αηδόνια. 

Έξ' αναβρύζει κι' η ζωή, σ' γη, σ' ουρανό, σε κύμα. 

Aλλά στης λίμνης το νερό, π' ακίνητό 'ναι κι άσπρο, 

Aκίνητ' όπου κι' αν ιδής, και κάτασπρ' ώς τον πάτο, 

Mε μικρόν ίσκιον άγνωρον έπαιξ' η πεταλούδα, 

Που 'χ' ευωδίσει τς ύπνους της μέσα στον άγριο κρίνο. 

Aλαφροΐσκιωτε καλέ, για πες απόψε τί 'δες· 

Nύχτα γιομάτη θαύματα, νύχτα σπαρμένη μάγια! 

Δύσκολα μπορεί κανείς να καταλάβει και να αναλύσει το μεγαλούργηματα του Σολωμού. Οι ιδέες κυρίαρχα στοιχεία σε όλο μάτια τους τριγύρω δεν κοιτάζουν. Τα μάτια χύνουν έρωτα κατά τον άνου κόσμο». Το Μεσολόγγι έπεσε την άνοιξη! 

Την ωραιότερη στιγμή η οποία ως μία δύναμη προσπαθεί να δειλιάσει τους πολιορκημένους υλικά και ηθικά ενάντια σε κάθε πάλη. Η ωραιότης της φύσης αυξαίνει στους εχθρούς την ανυπομονησία να πάρουν τη χαριτωμένη γη και εις τους πολιορκημένους τον πόνο ότι θα τη χάσουν. Ποίημα του Χρέους ή Μεσολόγγι ή Ελεύθεροι πολιορκημένοι! Η δύναμη του αγώνα, η αγωνία, ο αποκλεισμός, η ηρωική έξοδος! Σε όλα αυτά μένει έκθαμβος ο ανθρώπινος νους και συλλογάται μόνον το μεγαλείο της Ελληνικής ψυχής, όπως το αποτυπώνει στο ποίημά του ο Δ. Σολωμός.

Στις 3/ 2 /1849   παρασημοφορήθηκε με το Χρυσό Σταυρό του Σωτήρος, διότι «με την ποίηση του διέγειρε τα αισθήματα του λαού στον αγώνα για εθνική ανεξαρτησία». Πέθανε στις 9/2/1857  στην Κέρκυρα, ύστερα από αλλεπάλληλες εγκεφαλικές συμφορήσεις. Τα οστά του μεταφέρθηκαν το 1865 στη Ζάκυνθο και τοποθετήθηκαν αρχικώς σ' ένα μικρό μαυσωλείο στον τάφο του Κάλβου

 

ΓΙΑ ΠΟΙΑ ΠΑΤΡΙΔΑ; ΛΕΩΝΙΔΑ Γ.ΜΑΡΓΑΡΙΤΗ

 

ΓΙΑ ΠΟΙΑ ΠΑΤΡΙΔΑ; Λεωνίδα Γ. Μαργαρίτη Επιτ. Δικηγόρου Προέδρου Εταιρείας Λογοτεχνών   Βρέθηκα σε μια εορταστική ομιλία   για την επέτειο  της Εθνικής μας παλιγγενεσίας που οργάνωση στο Μέγαρο Λόγου και τέχνης η Εθνολογική Εταιρεία Πελοποννήσου με ομιλητή το συμπολίτη τέως Υπουργό  Ανδρέα Ζαΐμη απόγονο της γνωστής οικογένειας προκρίτων και αγωνιστών της Επανάστασης. Το θέμα της ομιλίας του είχε  επίκαιρο χαρακτήρα .Αφορούσε  μια πιο αντικειμενική θεώρηση των συνθηκών της επανάστασης του 1821. Ο ομιλητής επεχείρησε  να χειριστεί το θέμα του στηριγμένος  σε αρχικές  πηγές τα  απομνημονεύματα αγωνιστών αλλά και αρχεία τα οποία σιγά-σιγά δημοσιοποιούνται από πρωταγωνιστές της εποχής εκείνης τόσο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας όσο της Τσαρικής Ρωσίας αλλά και  αρχείων κρατών και προξένων τους στην περιοχή  της Πελοποννήσου και ειδικότερα της Πάτρας . Εκείνο που ιδιαίτερα εντυπωσίασε ήταν η παρουσίαση εκ μέρους του ομιλητή ,του πρωτοτύπου  κειμένου  της πρώτης διακηρύξεως της έναρξης που αγώνα το οποίο υπογράφουν οι Αρχιερείς Παλαιών Πατρών Γερμανός και  Κερνίτσης  Προκόπιος και οι πρόκριτοι των Πατρών Ανδρέας Λόντος, Ανδρέας Ζαϊμης και Μπενιζέλος Ρούφος  οι οποίοι αν και  διατάχθηκαν από τις  Οθωμανικές αρχές να παρουσιαστούν στην Τρίπολη  δεν προσήλθαν,  και αν’ αυτού κήρυξαν την έναρξη του αγώνα στην Πάτρα. Ο ομιλητής σε πολλά σημεία της ομιλίας του έκανε χρήση εγγράφων και απομνημονευμάτων αγωνιστών του 21 και  προσπάθησε να  είναι  περισσότερο  αντικειμενικός για τις συνθήκες του ξεσηκωμού και το ρόλο που διαδραμάτισε ο καθένας  από τους πρωταγωνιστές εκείνης της εποποιίας . Εντυπωσιακή  ήταν η αποστροφή του ομιλητή  σε ερώτημα που υπέβαλε σε σύγχρονο  νέο, εάν  εκείνος σήμερα θα διακινδύνευε τη ζωή του για την πατρίδα, κι εκείνος του απάντησε με ερώτημα : Γιια ποια Πατρίδα ; Οι  αγωνιστές του 21 αγωνίστηκαν όπως χαρακτηριστικά τόνιζαν :«Για του Χριστού την Πίστη την αγία και της πατρίδας την Ελευθερία» . Οι σύγχρονοι νεοέλληνες ατυχώς λίγη δίνουν έως καθόλου σημασία σ’ αυτά τα ιδεώδη  που θέρμαιναν τις καρδιές των νέων εκείνης της εποχής.      Αυτή η πραγματικότητα  λίγο  η και  καθόλου δεν βαρύνει τους νέους σήμερα. Όπως τους διδάξαμε, όπως τους παραδειγματίσαμε όπως τους νουθετήσαμε όχι τόσο με τα λόγια όσο με το χαρακτηριστικό  δικό μας διδαχτικό παράδειγμα. Μας βαρύνουν πολλά. Η γενιά μου μολονότι βγήκε από ένα παγκόσμιο πόλεμο, μια κατοχή και ένα εμφύλιο δεν διδάχτηκε από τα λάθη της. Συνέχισε να κινείται σε λάθος τροχιά και να συντηρεί το μίσος μεταξύ των πολιτών. Να σπείρει το φανατισμό και τη διαίρεση. Η αρχές της εν γένει ζωής μας  δεν βασίστηκαν  σε υγιείς βάσεις και ξαφνικά διαπιστώσαμε  πως  είμαστε υπό κατοχή. Κοιτάς  γύρω σου  και λες που είναι ή Ελλάδα; Που είναι οι Έλληνες; Ποιοι μάς πούλησαν; Ποιοι μάς αγόρασαν; Βιώνοντας ένα σκληρό παιχνίδι πίσω από την πλάτη μας και πάντα εις βάρος μας… βλέπουμε πώς δεν είμαστε άμοιροι  ευθυνών. Φταίμε όλοι μας  γιατί  καταργήσαμε το  Θεό. Θεωρήσαμε πια πως δεν μας χρειάζεται. Στη θέση τής ’Εκκλησίας βάλαμε τις στοές. Στη θέση του    μυστηρίου του  Γάμου βάλαμε  μια  συμβολαιογραφική πράξη. Τη  Μάνα την αντικαταστήσαμε με την τηλεόραση. Στη θέση των άλλοτε παιδιών βάλαμε τα  σκυλιά… Τον πνευματικό πατέρα μας τον αντικαταστήσαμε  με τα  μέντιουμ  και τους ψυχολόγους. Τη θεία  Λειτουργία  την αντικαταστήσαμε με κολυμβητήρια και φροντιστήρια. Την επικοινωνία μας και το Θεό και την προσευχή  την ανταλλάξαμε με γιόγκα. Τη  Νηστεία με δίαιτες. Υποκαταστήσαμε το Χριστό με  τον χρυσό και τη φιλαργυρία. Μ’ αυτό τον τρόπο  άδειασε ή ψυχή μας… Και μετά από αυτά  ήρθε η κρίση ή μεγάλη .Εκείνοι που ήταν ταγμένοι να φυλάνε Θερμοπύλες συμβιβάσθηκαν με ένα μισθό δημόσιου υπαλλήλου. Και οι πολιτικοί  μας χάιδευαν τα αυτιά και δανείζονταν για να εξασφαλίσουν τις αποταμιεύσεις του στις Ελβετικές και άλλες τράπεζες. Η  απάντηση σε ερωτήσεις επιστημόνων και τεχνοκρατών που επέσειαν τον κίνδυνο των συνεπειών του υπερδανεισμού ήταν: «‘Όταν θα είμαστε υποχρεωμένοι να επιστρέψουμε τα δάνεια, θα ζούμε εμείς;». Έτσι ένοιωθαν πως είχαν και την πίτα ακέραια και το σκύλο χορτάτο. Τώρα το ζήτημα   είναι πως οι «Πατριώτες» αφού έκαναν το κουμάντο τους  καταχρέωσαν  τη χώρα, φυγάδευσαν τα κλεμμένα τους,  στο εξωτερικό ,οι νέοι μας δεν έχουν πλέον μέλλον οδηγούνται  στα ξένα για μια όχι καλύτερη τύχη αλλά για επιβίωση. ,Αλήθεια τελικά  για ποια πατρίδα να αγωνιστεί σήμερα ο  νέος μας. Για μια  πατρίδα   καταχρεωμένοι και πουλημένη στους ξένους; Για  ποια πίστη  και  ποια θρησκεία ,γι’ αυτή που  την καταντήσαμε μια τυπολατρία χωρίς ουσιαστικό περιεχόμενο;  πόλο  έλξης κάθε φοβισμένου , ημιμαθούς ,φιλόδοξου  και φιλάργυρου;  Δεν είναι πού δεν ευημερούμε και πτωχεύουμε, είναι πού δεν έχουμε συναίσθηση των ευθυνών μας και δεν μετανοούμε… Δεν είναι η οφειλή των δανείων, είναι η οφειλή των δακρύων!... Μόνο ένα θαύμα θα μας σώσει και το ατύχημα στην περίπτωσή μας είναι πως πλέον δεν πιστεύουμε ούτε στα θαύματα..  Ο Θεός βοηθός…

Ο ΠΟΙΗΤΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΣΑΚΙΡΑΚΗΣ ΣΤΗΝ ΑΙΩΝΙΟΤΗΤΑ

 

         Ο ΠΟΙΗΤΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΣΑΚΙΡΑΚΗΣ

                         ΣΤΗΝ ΑΙΩΝΙΟΤΗΤΑ

 

 

Μετά από μια άνιση μάχη με την κατάρα του αιώνα μας άφησε την τελευταία του πνοή σε ηλικία 74 ετών χθες ο Φιλόλογος και Ποιητής, ιδρυτικό μέλος της Εταιρείας Λογοτεχνών Νοτιοδυτικής Ελλάδος  Γιώργος Τσακιράκης.

 

Ο Γιώργος Τσακιράκης Κρητικός στην καταγωγή γεννήθηκε  το 1947 στο Πειραιά. Σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Το 1976 ίδρυσε στην  Πάτρα το Κέντρο Μελετών Ψυχολογίας και Λογοτεχνίας, ενώ υπηρέτησε μέχρι της συνταξιοδοτήσεως του σε διάφορα Γυμνάσια και Λύκεια της περιοχής μας.

 Έργα του είναι:

«Η Ψυχολογία του Παιδιού» Διάλεξη. «Παιχνίδι και Ψυχολογία» Διάλεξη, «Ο Καζαντζάκης στο ταξιδιωτικό «Αγγλία».Διάλεξη  «To have and have not» Επιμέλεια εκδόσεως  «rice theory» Επιμέλεια εκδόσεως «Περί Ιδεών» «Το πρόβλημα του Παπαδιαμάντη» «Προοπτικές διαπλάσεως Χαρακτήρα »  «Καθαρεύουσα ή Δημοτική» άρθρα «Η Έκθεση Ιδεών» «Σελίδες από τον Αγώνα του 1821» «Γραμματικό Περίγραμμα» «Στύγα 77» Ποιήματα «Άσμα LIBERTA» Ποιήματα . «Ψυχοπαιδαγωγική» Ποιήματα

«Θέματα Ψυχολογίας» Ραδιοφωνικές εκπομπές.  «Το Μανιφέστο της Ειρήνης»

«Ένδεκα πικρά κυδώνια» 1987 Ποιήματα

Εξέδιδε  στην πόλη μας την τρίμηνη έκδοση προβληματισμού και παρέμβασης με τίτλο: «ΕΙΚΟΣΤΟΣ ΠΡΩΤΟΣ ΑΙΩΝΑΣ»

Είχε ιδρύσει στην πόλη μας το «Παγκόσμιο Κίνημα ΠΕΝΤΑΓΩΝΟ ΤΗΣ ΕΙΡΗΝΗΣ»

και τελευταία το «ΙΔΡΥΜΑ ΠΟΙΗΣΗΣ»

 

Η κηδεία του θα γίνει αύριο Παρασκευή και ώρα 5 μ.μ.

Από τον Ιερό Ναό Αγίων Αγγέλων Α΄ Κοιμητηρίου Πατρών.

Τους οικείους του θερμώς συλλυπούμεθα